Thomas Masaryk

Uit Milpedia
Ga naar: navigatie, zoeken
Masaryk.jpg
Thomas (Tsjechisch Tomáš) Garrigue Masaryk, Tsjechisch politicus en filosoof, * Hodonin (Göding), 7 mrt. 1850, † Lány (Lana), 14 sept. 1937, zoon van een koetsier, zou smid worden, maar leerde voor onderwijzer; werd in 1878 privaatdocent te Wenen en in 1882 hoogleraar filosofie aan de Tsjechische universiteit te Praag. Van 1884-93 leidde hij het door hem opgerichte tijdschrift "Athenaeum"; zat van 1891-93 voor de Jong-Tsjechen in de Rijksraad (het Oostenrijkse parlement te Wenen), stichtte later de Tsjechische Volkspartij en keerde in 1907 terug in de Rijksraad.

Na jaren te hebben geagiteerd tegen de Dubbelmonarchie week hij na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in 1914 uit, werd hoogleraar te Londen en kreeg in 1918 te Parijs de leiding van een Tsjechische Nationale Raad, die door de geallieerden als voorlopige regering werd erkend. Op 14 nov. 1918 koos de Nationale Vergadering M. unaniem tot president van Tsjechoslowakije (in 1920 en 1927 herkozen). In 1935 trad hij om gezondheidsredenen af en werd opgevolgd door E. Benesj. M. genoot (ook internationaal) veel aanzien. Hij schreef o.m. "Die philosophische und soziologische Grundlagen des Marxismus" (1899); "Russland und Europa" (2 dln., 1913); "The problem of small nations in the European crisis" (1916); "Das neue Europa" (1925); "The making of a state" (1925); "Die Weltrevolution" (1925).

Lit.: Batscha, Z.: Eine Philosophie der Demokratie. Thomas G. Masaryks Begründung einer neuzeitlichen Demokratie (1994); Winters, S.B./ Pynsent, R.B./Hanak, H. (red.): T.G. Masaryk (1850-1937) (3 dln., 1990/91).