Maurice Gamelin

Maurice Gustave Gamelin (Parijs, 20 september 1872 - Parijs, 14 april 1958), was tijdens de eerste dagen van de Duitse aanval op het westen in 1940 opperbevelhebber van de Franse strijdkrachten. Hij was een veteraan uit de Eerste Wereldoorlog toen hij met bravoure diende onder Joseph Joffre en een militair van de oude school die een grote voorstander was van defensieve opstellingen en offensieve strategieën vermeed.

In 1940 was Gamelin erg gerespecteerd wegens zijn militaire inzichten. Eén daarvan was dat het Franse leger het niet in een bewegingsoorlog op kon nemen tegen het Duitse dat een veel grotere operationele competentie bezat. Zo'n oorlog moest dus voorlopig vermeden worden totdat de modernisering van het Franse leger voltooid was en de voorsprong in materieel verder uitgebouwd. Een Duitse aanval tot die tijd moest defensief opgevangen worden door een snelle opmars en versterking in België. Gamelin voorspelde echter de Duitse hoofdaanvalsas tijdens de inval in Frankrijk fout bij Gembloers in plaats van bij de werkelijke locatie: Sedan. Hierdoor zette hij zijn reserves te vroeg in. Zo konden de Duitse pantsertroepen minder versterkte sectoren van het front doorbreken en - ondertussen de grote Franse militaire vestingwerken vermijdend - met hun Blitzkrieg paniek onder de Fransen zaaien door snel en geconcentreerd op te rukken.

Gamelin had weliswaar de verdedigingsstrategie voor een mogelijke Duitse invasie opgesteld maar de verantwoordelijkheid voor de uitvoering ervan doorgegeven aan zijn generaal Alphonse-Joseph Georges, de commandant van het noordoostfront, die het vaak niet met Gamelin eens was. Gamelin had ook een slechte controle over de Franse luchtmacht die niet van plan was de grondtroepen te ondersteunen. Gamelin was zich wel bewust van het gevaar dat dit inhield maar zijn mening was dat oorlogen werden gevoerd op de grond in plaats van in de lucht. Gamelin vertraagde ook lang het plan van Charles de Gaulle voor de vorming van pantserdivisies van de Infanterie (pantsertroepen). Hij was een beschermeling van premier Édouard Daladier die hem afschermde tegen de druk van Paul Reynaud om hem te vervangen.

Gamelin had het bevel over de Franse troepen tijdens de schemeroorlog. Zijn commandopost bevond zich in Vincennes, een voorstad van Parijs, zonder enige vorm van rechtstreekse telefoonlijnen of radiocommunicatiemiddelen naar de operationele hoofdkwartieren. Dit werd overigens expres zo geregeld om meer eigen inititief te gunnen aan de Franse troepen. Het betekende echter ook dat zijn reactie op de crisis erg traag was. Gamelin stelde de noodzakelijke beslissingen uit. Hoewel de Duitse aanval pas een week aan de gang was verdween het vertrouwen dat hij genoot als sneeuw voor de zon en werd hij op 17 mei 1940 vervangen door Maxime Weygand. Gamelin werd na de Duitse overwinning gearresteerd. In februari 1942 werd hij op het Proces van Riom door het Vichy-regime veroordeeld en gedeporteerd naar het concentratiekamp Buchenwald waar hij in mei 1945 door de Amerikaanse troepen werd bevrijd.