Herbert Gille

Herbert Otto Gille, Duits SS-generaal, * Gandersheim, 8 mrt. 1897, † Stemmen (Nedersaksen), 27 dec. 1966. G. verdiende in de Eerste Wereldoorlog het IJzeren Kruis 2de en 1ste klasse en werd 1ste luitenant, maar trad in 1919 uit dienst. In nov. 1930 trad hij toe tot de NSDAP en in dec. 1931 tot de SS. In 1937 was hij opgeklommen tot "Sturmbannfüher" (majoor). Hij nam zowel aan de veldtocht in Polen ('39) als aan de campagne in het westen (voorjaar '40) deel. In jan. 1941 kreeg hij een artillerieregiment van de SS-divisie "Wiking" onder zijn hoede met gelijktijdige bevordering tot SS-Standartenführer (kolonel). Als zodanig nam hij aan de invasie van de Sowjetunie deel. In okt. 1941 volgde reeds zijn benoeming tot SS-Oberführer (een rang tussen kolonel en generaal-majoor in). Voor zijn inzet bij Rostow in 1942 ontving hij het Duitse Kruis in goud en het ridderkruis van het IJzeren Kruis. Eind '42 kreeg hij zelf het commando van de Wiking-divisie en werd bevorderd tot SS-Brigadeführer en generaal-majoor van de Waffen-SS.

Bij de poging, het in Stalingrad ingesloten Duitse 6de leger te ontzetten lukte het G.'s divisie met veel moeite de zuidflank van het 4de pantserleger te dekken en de terugtocht naar de Don (febr. '43) veilig te stellen. De ordelijke terugtrekking van zijn divisie na het mislukte offensief bij Koersk (zomer '43) leverde G. het Eikenloof bij het ridderkruis op.

In de herfst van 1943 werd de Wiking-divisie ingezet bij de verdediging van de Dnjepr bij Tsjerkassy. Slechts door twee bataljons op te offeren kon G. het binnendringen van eenheden van het Rode Leger voorkomen. Evengoed werd hij in nov. '43 bevorderd tot SS-Gruppenführer en luitenant-generaal van de Waffen-SS.

Eind jan. 1944 braken Sowjettroepen ten zuidwesten van Kiew door de Duitse frontlinie heen waardoor twee Duitse legerkorpsen met negen divisies en 54.000 soldaten ingesloten raakten, ook G.'s Wiking-divisie. Na drie weken slaagde generaal der artillerie Wilhelm Stemmermann er in met 35.000 soldaten uit te breken, waarbij zware wapens en uitrusting en een groot aantal gewonden moesten worden achtergelaten. Alleen de Wiking-divisie en een brigade stoottroepen uit Wallonië waren nog redelijk intact.

Op 19 febr. 1944 kreeg G. in het hoofdkwartier van de Führer door Hitler persoonlijk de Zwaarden bij het Eikenloof van het ridderkruis uitgereikt. Tegelijkertijd werd de situatie rond het steunpunt Kowel, dat tegen iedere prijs in Duitse handen moest blijven hoewel het slechts door een zwak contingent werd verdedigd, zeer zorgelijk. Op 16 mrt. 1944 vloog G. naar de reeds door de Russen ingesloten stad, om persoonlijk het bevel op zich te nemen. Door een aanval van de 131ste infanteriedivisie, de 4de en 5de pantserdivisie en de Wiking-divisie werd een bres geslagen in de omsingeling en kon op 4 apr. 1944 de verbinding met de Duitse linies worden hersteld. Hiervoor ontving G. op 19 apr. 1944 van de Führer de Briljanten bij het ridderkruis met Eikenloof en Zwaarden.

Terwijl de Wiking-divisie op adem kwam, kreeg G. op 8 aug. 1944 tijdens de ineenstorting van Legergroep Midden het commando over het nieuwgevormde 4de SS-pantserkorps, waarmee hij de Russische aanval op Warschau kon tegenhouden. Voor dit succes werd G. op 9 nov. 1944 benoemd tot SS-Obergruppenführer en generaal van de Waffen-SS.

Voor de bevrijding van het door het Rode Leger ingesloten Boedapest werd G.'s pantserkorps op Kerstavond 1944 naar Hongarije overgeplaatst en ingedeeld bij het 6de leger. De aanval, die tot het ontzet moest leiden, stokte echter al na enkele dagen door gebrek aan brandstof en munitie. Een tweede poging liep op ongeveer 20 km van Boedapest vast, terwijl de Duitse aanvalsspitsen door een Russische tegenaanval bijna afgesneden werden. Tussen de bevelhebber van het 6de leger, generaal der pantsertroepen Hermann Balck en G. ontstond korte tijd later een conflict over de vraag of het zin had, nog een poging te wagen. Balck uitte later het vermoeden, dat G. door Heinrich Himmler als "redder van Boedapest" op een voetstuk gezet moest worden.

Tot apr. 1945 trachtte de Legergroep Balck herhaaldelijk, de Russische opmars tot staan te brengen en het Rode Leger terug te slaan, terwijl de reserves steeds verder opraakten. Op 7 mei begaf G. zich met zijn korps in de richting van Karinthië, waar hij zich op 8 mei 1945 bij Radstadt aan de Amerikanen overgaf.

Hoewel aanwezig bij het Proces van Neurenberg kwam het niet tot een veroordeling van G. en werd hij in mei 1948 vrijgelaten. Weliswaar werd hij in het kader van de zogeheten denazificering in april 1949 tot een gevangenisstraf van anderhalf jaar veroordeeld, maar in hoger beroep vrijgesproken. Hij stierf in 1966 aan een hartaanval.

(Naar een artikel in de Duitse Wikipedia en Smelser, E. / E. Syring (red.), Die SS. Elite unter dem Totenkopf. 30 Lebensläufe (2000)).