Wilhelm I

Wilhelm Friedrich Ludwig van Pruisen, als Wilhelm I koning van Pruisen en Duits keizer, * Berlijn, 22 mrt. 1797, † aldaar 9 mrt. 1888. W. trad reeds in 1807 tot het leger toe, en was van jongs af het krijgswezen zeer toegedaan. Op 10 mrt. 1814 onderging hij tijdens de veldtocht in Frankrijk bij Bar-sur-Aube zijn vuurdoop, was sinds 1825 aanvoerder van het gardekorps, en werd na de troonsbestijging van zijn kinderloze broeder, Friedrich Wilhelm IV (1795-1861) in 1840 kroonprins. Gehaat als vertegenwoordiger van het absolutisme toen hij de revolutie van 1848 wilde neerslaan moest hij naar Engeland vluchten. Doch enkele maanden later was hij terug en deden de gebeurtenissen van 1848 bij hem het verlangen naar een Duitse eenheidsstaat onder Pruisische leiding ontstaan. In 1849 sloeg hij een radicaal-democratische opstand in Baden neer en nog een in de Palts.

Nadat hij aanvankelijk als plaatsvervanger en vervolgens als regent voor de geesteszieke Friedrich Wilhelm was opgetreden, besteeg hij na diens overlijden op 2 jan. 1861 de troon. Een nieuwe tijd brak aan, waarin het door hem gekoesterde ideaal van de Duitse eenheid centraal stond. Met het oog hierop voerde hij tal van legerhervormingen door, maar raakte daardoor in conflict met de liberaal gezinden in het Abgeordnetenhaus (Pruisische Tweede Kamer), hetgeen hij wist te bezweren door met aftreden te dreigen en wat tot de benoeming van Bismarck tot minister-president leidde. De spanning liep nog op, omdat de staatshuishouding niet op een parlementair mandaat steunde, tot de door Bismarck gevoerde succesvolle buitenlandse politiek, waarin de Pruisische zaak voorop stond, voor afleiding zorgde.

Nadat Pruisen in 1864 samen met Oostenrijk Sleeswijk-Holstein had bevrijd (&rarr; Duits-Deense Oorlogen), volgde in 1866 het conflict met Oostenrijk zelf (&rarr; Pruisisch-Oostenrijkse Oorlog) en in 1866 de stichting van de Noordduitse Bond. Met het uitroepen van het Duitse Rijk in Versailles op 18 jan. 1871 kreeg W. de titel Duits keizer (niet: keizer van Duitsland!).

Met het door Bismarck doorgedrukte bondgenootschap met Oostenrijk en Italië (1879/82, &rarr; Triple-Alliantie) kon W. zich met moeite verenigen, omdat zich dat volgens hem niet verdroeg met de traditionele vriendschapsbanden met Rusland.

In 1878 werd er, kort na elkaar, tweemaal een aanslag gepleegd op de 81-jarige vorst, waarvan de laatste hem zwaar verwondde. Maar hij herstelde wonderwel en overleed op bijna 91-jarige leeftijd in 1888. Hij werd opgevolgd door zijn zoon Friedrich Wilhelm.

Lit.: Weigler, P.: Wilhelm I (1927).; Marcks, E.: Kaiser Wilhelm I (1943).