Horatio Kitchener

Horatio Herbert Kitchener (County Kerry, Ierland, 24 juni 1850 - verdronken 5 juni 1916) was een Britse oorlogsheld, staatsman en veldmaarschalk.

Soedan
Zijn belangrijkste faam verwierf Kitchener bij de herovering van de Soedan. Hij behaalde de overwinning tijdens een beslissende veldslag tegen het leger van de Mahdi bij Khartoem op 4 september 1898. Hij verkreeg de titel van veldmaarschalk en werd in de adelstand verheven. Zoals gebruikelijk bij oorlogshelden mocht hij de plaats van zijn heldendom aan zijn naam verbinden. Sindsdien stond hij in het Britse Gemenebest bekend als Lord Kitchener of Khartoum.

Eerste Wereldoorlog
Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd hij van zijn post in Egypte ontboden naar Londen en benoemd tot minister van Oorlog. Hem is tegengeworpen dat hij al in de aanvangsfase van de oorlog kostbare inschattingsfouten maakte die er de oorzaak van zouden zijn, dat het Britse Expeditieleger (BEF) in plaats van ondersteuning aan de Fransen te bieden, steeds verder in een oorlog verstrikt raakte waar men liever buiten was gebleven. Omgeven door een aura van betrouwbaarheid was hij en niemand anders echter de man wiens portret het bekende affiche sierde, waarop hij aanspoorde dienst bij de krijgsmacht te nemen. Ook met zijn voorspelling dat de oorlog - in tegenstelling tot de algemene verwachting - eerder jaren dan maanden zou duren, had hij het gelijk aan zijn zijde, evenals met zijn analyse, dat de oorlog na de Slag aan de Marne in 1914 niet meer door de Duitsers gewonnen kon worden, al zou het hem niet meer vergund zijn te mogen beleven, dat zijn overtuiging bewaarheid werd. Zijn regie met betrekking tot de Britse interventie bij Gallipoli (1915/16) faalde evenwel volkomen, hoewel hij als minister aanbleef. Doch zijn reputatie had ernstige schade opgelopen.

Zijn einde vond hij in de woeste baren. Op 4 juni 1916 was hij met een staf van zes officieren in Scapa aangekomen voor een reis met de Hampshire naar Archangelsk. Het doel van deze reis was ondersteuning van de Russische bondgenoten in de strijd tegen de Centrale Mogendheden Duitsland en Oostenrijk-Hongarije en duldde, gelet op de kritieke situatie aan het oostelijke front, geen uitstel. Op de avond van die dag stak er echter een hevige storm uit het noordoosten op; het bleek onmogelijk om de oorspronkelijke route, oostelijk van de Orkney-Eilanden, op de aanwezigheid van mijnen te onderzoeken. Daarom werd besloten, een route ten westen van de eilanden, dicht onder de kust te kiezen, waar de zee rustiger was en de kruiser begeleid kon worden door torpedoboten. Het was zo goed als uitgesloten, dat daar intussen door een vijandelijk schip mijnen zouden zijn gelegd.

Duitse onderzeeboot-mijnenleggers hadden hun activiteiten tot dusverre beperkt tot het gebied ten zuiden van de Firth of Forth, blijkbaar vanuit de gedachte, zo meende men, dat hun actieradius voor operaties van grotere omvang onvoldoende was, zodat ook van die kant geen gevaar te duchten viel. En tegen aanvallen van andere onderzeeërs zou het slechte weer de beste bescherming bieden, hoewel dit er juist de oorzaak van was, dat de vaarwegen aan beide zijden van de Orkney-Eilanden al drie of vier dagen niet gecontroleerd waren.

Bij deze overwegingen werd over het hoofd gezien, dat op 2 juni de vissersboot Laurel Crown in dit gebied op een mijn was gelopen en was vergaan. De Engelse vlootleiding zou op de hoogte moeten zijn van het mijnenveld, dat daar door de Duitsers was gelegd. Dat er desondanks voor deze gevaarlijke route werd gekozen, valt uitsluitend daaruit te verklaren, dat de inlichtingendienst in de nasleep van de grote zeeslag voor het Skagerrak (31 mei/1 juni) nog druk bezig was met de afwikkeling van berichten en de evaluatie daarvan, zodat de melding de betrokken autoriteiten nog niet had bereikt.

Op 5 juni, 6.30 uur 's morgens, stak de Hampshire met K. aan boord in zee, begeleid door twee torpedoboten. Tot overmaat van ramp draaide de wind naar het noordwesten, zodat de torpedoboten al om 8 uur 's morgens teruggestuurd moesten worden; ze konden de pantserkruiser door de zware zee niet bijhouden. Een half uur later liep de Hampshire, slechts 1,5 zeemijl uit de kust, tussen Brough of Birsay en Marwick Head op een mijn en zonk, zoals vanaf de wal kon worden waargenomen, binnen een kwartier. Door het noodweer konden door de Hampshire geen reddingsboten worden uitgezet, het schip kenterde, en slechts 12 man slaagden erin op een vlot aan land te komen. De overigen, waaronder ook K. met zijn staf, vonden de dood in de onstuimige zee, nog voordat toegesnelde torpedoboten de plaats van het ongeluk bereikten.

In K. verloor Engeland een van de pijlers, waarop de wereldmacht van het Britse imperium berustte, een man ook, die gold als symbool van de nationale eenheid, zoals de in memoriams betoogden.