Triple-Alliantie

De Dreibund ("Bond van Drie"), ook Triple-Alliantie genoemd, was een van 1882 tot 1915 bestaand bondgenootschap tussen Duitsland, Oostenrijk-Hongarije en Italië. Nadat op het Congres van Berlijn (over de herschikking van de Balkan na de Russisch-Turkse Oorlog van 1877/78, 1878) een verwijdering tussen Duitsland en Rusland was ontstaan, werd tussen Duitsland en Oostenrijk-Hongarije op 7 okt. 1879 door de Duitse rijkskanselier Bismarck en de voorm. Hongaarse premier Andrássy (hier in de rol van minister van Buitenlandse Zaken van Oostenrijk-Hongarije) een overeenkomst inzake beider defensie gesloten, aanvankelijk voor wederzijdse militaire bijstand wanneer het tot een Russische aanval mocht komen. Nadat ook Italië zich op 20 mei 1882 bij dit verbond had aangesloten gold het gewapende hulp bij een aanval door twee of meer vijandige staten, echter voor Duitsland en Italië ook voor een conflict met Frankrijk alleen. Het verdrag werd viermaal (20 febr. 1887, 6 mei 1901, 28 juli 1902, 5 dec. 1912) opnieuw bekrachtigd, steeds met nieuwe concessies aan Italië, en voor het laatst verlengd tot 8 juli 1920, maar werd in 1914 bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog feitelijk ontbonden, toen Italië – formeel hiertoe gerechtigd – zich bij de strijd tussen Frankrijk en Duitsland afzijdig hield.

De waarde van het verdrag werd aangetast doordat Italië er een dubbele agenda op nahield. De Italiaanse participatie leek er in eerste instantie op gericht om in ruil voor vage beloftes over militaire samenwerking en loze toezeggingen over onpartijdigheid aanspraak te maken op Habsburgs territorium in het Oostenrijks-Italiaanse grensgebied. Ook sloot het land in 1902 een geheim verdrag met Frankrijk waarbij het zich verplichtte bij een conflict tussen Duitsland en Frankrijk neutraal te blijven, mits dit niet door Frankrijk zou zijn uitgelokt. De spanningen tussen Italië en Oostenrijk door het eigenmachtige optreden van Italië tegen Turkije (1911/12) en de houding van Italië ten opzichte van de Oostenrijkse Balkanpolitiek deden het verdrag al evenmin goed, zodat de andere verdragspartners bij het uitbreken van een oorlog hoogstens op Italiaanse neutraliteit rekenden. De verbintenis met Oostenrijk werd door Italië op 4 mei 1915 eenzijdig opgezegd, enkele dagen later gevolgd door de Italiaanse oorlogsverklaring aan Oostenrijk-Hongarije. De bondgenoot was naar het kamp van de Entente overgelopen.

Toen Roemenië zich in 1916 in de strijd mengde, bleek dat ook dit land sinds 1883 een verbintenis met de Dreibund was aangegaan. Op 11 jan. 1915 werd Turkije opgenomen in het lopende verdrag. De inhoud van de verdragen, volgens afspraak steeds geheimgehouden, werd eerst door de publicatie van de letterlijke tekst in de Duitse documenten over het uitbreken van de oorlog (dl. 4, bijlage II) eind 1919 volledig bekend.

Lit.: Singer, A.: Geschichte des Dreibundes (1914); Doerkes-Boppard, W.N.: Das Ende des Dreibundes (1916); Granfelt, H.: Das Dreibundsystem 1879-1916 (1925).