Aleksandr Litvinenko

Aleksandr Valterovitsj Litvinenko (ook Aleksander Litvinenko) (Voronezj, 4 december 1962 - Londen, 23 november 2006) was een voormalig officier bij de inlichtingenorganen KGB en FSB. Bij de KGB bereikte hij de rang van kolonel, bij de FSB de graad van luitenant-kolonel. Van origine is Litvinenko Russisch maar werd in oktober 2006 genaturaliseerd tot Brits staatsburger. Hij overleed in Londen op 43-jarige leeftijd onder verdachte omstandigheden.

Ziekenhuisopname
Op 1 november 2006 wordt Litvinenko in een Londens universitair ziekenhuis opgenomen met vergiftigingsverschijnselen. In eerste instantie vermoedde men dat het een vergiftiging door thallium betrof. Na zijn overlijden bleek uit een rapport van het ziekenhuis dat het om polonium-210 ging. Een erg zeldzaam en érg duur gif. Op 17 december maakte de Britse politie bekend dat Litvinenko een dosis polonium was toegediend die 10 maal hoger lag dan de reguliere dodelijke hoeveelheid. De gebruikte hoeveelheid polonium kostte naar schatting 7,6 miljoen euro. Politiewoordvoerders gaven aan niet te weten of dat wijst op amateurisme van de daders, of dat dit onderdeel van het signaal was dat de moordenaars wilden afgeven. Gezien de prijs mag echter redelijkerwijs aangenomen worden dat dit een onderdeel van de boodschap van de moordenaars was.

Onderzoek
Later onderzoek wees uit dat het gif via een theepot in het Londense Millennium Hotel is toegediend. Litvinenko's dood werd al snel in het kader van zijn felle tegenstand tegen de regering-Poetin geplaatst. Zo beweerde hij in 1998 dat er door de Russische overheid een moordcomplot tegen de naar het Verenigd Koninkrijk gevluchte Russische zakenman Boris Berezovski op touw was gezet. Verder zou volgens hem de FSB achter aanslagen in 1999 op appartementen in Moskou hebben gezeten, aanslagen waarvan de Tsjetsjenen de schuld kregen waardoor een nieuwe Tsjetsjeense oorlog kon worden begonnen. Daarnaast beweerde hij dat de FSB Al Qaida-leiders in Dagestan zou hebben getraind. De periode voor zijn opname in het ziekenhuis die zou uitlopen op zijn dood was Litvinenko op zoek naar de daders van de moord op de Russische journaliste en mensenrechtenactiviste Anna Politkovskaja die op 7 oktober 2006 het leven liet. Om deze redenen zou Litvinenko volgens zichzelf en anderen zijn vergiftigd door de Russische overheid. In een brief die Litvinenko op zijn sterfbed schreef meldde hij: Mogelijk lukt het u om een mens tot zwijgen te brengen, maar het geluid van het protest uit de hele wereld zal u, meneer Poetin, voor de rest van uw leven in de oren klinken. Poetin, zelf een voormalig inlichtingenofficier, ontkent alle betrokkenheid. Op 1 december verklaarde de Britse inlichtingendienst dat zij de betrokkenheid van Poetin bij de vergifitiging uitsluit. Ze zoeken de schuldige bij "criminele elementen binnen de Russische staat". Enige tijd voor zijn dood had Litvinenko gevlucht Yukos-leider Leonid Nevzlin (hoogste functionaris na Chodorkovski) een dossier overhandigd in zijn vluchtoord Tel Aviv. Volgens Nevzlin bevatte dit dossier informatie over wat er gebeurde met mensen die tegen de opsplitsing van Yukos waren, inclusief verdwenen, gedode en gevangen gezette personen en de relaties van de Russische overheid hierbij. Bij een van de mensen waar Litvinenko contact mee had op de dag van zijn vermoedelijke vergiftiging (de Italiaanse geleerde Mario Scaramella) is ook besmetting met een hoeveelheid polonium geconstateerd. Ondertussen is de Ierse regering ook een onderzoek gestart naar de ziekte van de voormalige Russische premier Jegor Gajdar. Het aantal radioactief besmette locaties in Londen is sinds de gebeurtenis vastgesteld op 24. Een gevangengezette ex-FSB-functionaris, Trepasjkin verklaarde dat hij Litvinenko al in 2002 had gewaarschuwd dat de FSB een doodseskader had ingesteld om hem te vermoorden. Ahmed Zakajev de minister van Buitenlandse zaken van de onafhankelijkheidsregering van Tsjetsjenië heeft aangegeven dat Litvinenko kort voor zijn vergiftiging zich zou hebben bekeerd tot de Islam. Litvinenko zou ook volgens de Islamitische tradities zijn begraven ([ bron). Zakajev verklaarde verder dat Litvinenko gewenst had in Tsjetsjenië begraven te worden, zodra dit mogelijk was. Eind januari 2007 werd bekend dat de Engelse recherche ruimschoots bewijs heeft vergaard tegen twee verdachten; Andrej Loegovoj en Dmitri Kovtoen. Echter, omdat deze beide in Rusland woonachtig zijn kan niet tot vervolging overgegaan worden.

Externe links

 * Gebruikte bronnen:
 * Vergiftigde Litvinenko bekeerde zich tot islam


 * Interessante links:
 * Vergif zat in thee
 * Uitzending Tegenlicht 15 januari 2007: "In memoriam: Aleksander Litvinenko"