Gideon von Laudon

Gideon Ernst, baron von Laudon (ook geschreven Loudon), Oostenrijks veldmaarschalk, * Tootzen (Lijfland), 2 febr. 1717, † Neutitschein (Moravië), 14 juli 1790, trad in 1732 als cadet in Russische dienst, en nam onder het bewind van tsarina Anna deel aan de Poolse Successieoorlog, de oorlog tegen de Turken, de belegering van Dantzig (1734) en aan de verovering van Azow, Oczakow en Chotin. Na de vrede van 1739 nam hij als 1ste luitenant ontslag, bood Frederik II van Pruisen zijn diensten aan, maar werd afgewezen. L. ging daarop naar Wenen, waar hij in dec. 1744 kapitein werd bij een pandoerkorps dat onder bevel stond van de avonturier Trenck, nam met deze deel aan de strijd in Beieren en aan de Rijn, vocht vervolgens in de Tweede Silezische Oorlog tegen Frederik II maar nam ontslag uit verontwaardiging over de door Trenck bedreven gruweldaden.

In 1746 kreeg hij evenwel een aanstelling als majoor bij een regiment aan de grens van Kroatië. Tien jaar bleef hij in deze regio in Bunić werkzaam, tot de Zevenjarige Oorlog uitbrak. Vanwege zijn aandeel in de verrassingsaanval op Hirschberg werd L. in febr. 1757 tot kolonel bevorderd, enkele maanden later tot generaal-majoor. In de Slag bij Praag van 1757 en vooral na de achtervolging van de Pruisen na de Slag bij Kolin bewees hij op zijn taak berekend te zijn. In het rijksleger onder bevel van de prins van Hildburghausen vocht hij vervolgens bij Gotha maar moest evenals bij Rossbach de smaad van een nederlaag ondergaan.

Op 30 juli 1758 maakte hij bij Domstadtl een groot Pruisisch wagenpark buit, waarvoor hij tot luitenant-veldmaarschalk bevorderd werd; na de overrompeling van Hochkirch (14 okt.) onderscheidde hij zich bij de achtervolging van de vijand. Ook besliste hij geheel alleen door op het juiste moment in te grijpen de Slag bij Kunersdorf en kreeg toen, tot Feldzeugmeister benoemd, een eigen korps van 30.000 man onder zich. Daarmee versloeg hij Fouqué op 23 juni 1760 in de Slag bij Landeshut in Silezië; ook bestormde hij Glatz en viel, hoewel vergeefs, Breslau aan. In de Slag bij Liegnitz op 15 aug. werd hij door Frederik II verslagen. Daarentegen veroverde hij op 1 okt. 1761 door een koelbloedige verrassingsaanval Schweidnitz.

De vredesjaren gaven L., daar zijn tegenstander Daun en na deze Lascy aan het hoofd van de hofkrijgsraad stonden, weinig voldoening, zo zelfs, dat hij met Saksen onderhandelingen aanknoopte over een dienstverband. Bij het uitbreken van de Beierse Successieoorlog kreeg hij, tot veldmaarschalk bevorderd, het opperbevel over een leger aan de Saksische grens om de aanvalslust van Prins Heinrich van Pruisen in te tomen, wiens invasie in Bohemen hij echter niet kon verhinderen. Na de Vrede van Teschen (1779) hield hij zich met wetenschappelijk onderzoek bezig, tot Joseph II hem in de oorlog met de Turken in juli 1789 het opperbevel opdroeg. Hij veroverde Belgrado op 8 okt., maar moest wegens het gevorderde jaargetij de veldtocht afbreken.

Toen in 1790 in Moravië een Oostenrijks leger tegen Pruisen werd opgesteld, nam hij daarvan het bevel op zich, tot de dood zich op 14 juli 1790 in het hoofdkwartier in Neutitschein plots over hem ontfermde.

Lit.: Janko, W. v.: Das Leben des k.k. Feldmarschalls Gideon Ernst Freiherrn von Laudon (1869)