Slag bij Magnano

Tijdens de Tweede Coalitieoorlog vond op 5 apr. 1799 bij Isola della Scala in Noord-Italië in de buurt van Verona, ten oosten van het Gardameer, een veldslag tussen Fransen en Oostenrijkers plaats, vaak aangeduid als de Slag bij Magnano.

Na de gevechten bij Pastrengo en Verona (26 mrt. 1799, &rarr; Slag bij Verona), die voor de Fransen ongunstig waren afgelopen, had de Franse opperbevelhebber, Schérer, een centrale stelling bij Isola della Scala ingenomen, waar hij ook zijn hoofdkwartier vestigde, en had slechts de divisie van Sérurier bij Rivoli achtergelaten om de bruggen over de Etsch (Adige) bij Polo te bezetten. Hij was voornemens om boven Verona de Etsch over te steken om zijn leger naar de laagvlakte van Verona te kunnen verplaatsen, maar moest dit plan laten varen, omdat Sérurier op 30 mrt. naar Villa Franca teruggedreven was. Daarom besloot hij de overtocht bij Ronco en Roverchiano tussen Verona en Porto Legnago te beproeven. Op 30 mrt. 's avond was zijn stelling aldus: drie divisies (Delmas, Victor, Grenier) bevonden zich tegenover Albaredo en Arcole tussen Bagnolo en Cerea op de rechteroever van de Etsch, het front naar de rivier toe; twee divisies (Hatry en Montrichard) onder bevel van generaal Moreau vormden daarmee een flank, hielden Butta Preda en Isola Alta bezet en observeerden Verona.

Veldmaarschalk Kray, de Oostenrijkse opperbevelhebber, had intussen zijn leger bij Verona samengetrokken en observeerde op zijn beurt de troepenbewegingen van de Fransen. Uit een onderschepte schriftelijke order die naar Peschiera was gezonden maakte hij op, dat de daar aanwezige pontons onmiddellijk naar Castellaro moesten worden gebracht, en was bezorgd over de kennelijke bedoeling van Schérer om de Etsch over te steken. Hij besloot echter deze overtocht niet te verhinderen, maar de Fransen met zijn voltallige strijdmacht op de rechteroever van de Etsch in de flank en in de rug aan te vallen. Generaal Moreau begreep op 3 apr. wat de Oostenrijkers van plan waren en meldde zijn bevindingen aan opperbevelhebber Schérer, die, nadat hij geruime tijd zonder iets te ondernemen in zijn stelling was gebleven, nu op aanraden van Moreau ook besloot tot een offensief. Hij beval daarom op 4 apr. dat de divisie van Victor zich bij de divisies van Moreau moest aansluiten, dat de divisies van Grenier en Delmas eveneens onderling aansluiting moesten zoeken, en bepaalde dat 5 apr. een gezamenlijke aanval op de Oostenrijkse linies zou plaatsvinden. De divisie van Sérurier moest (onder bevel van Moreau) Villa Franca aanvallen, de divisie van Victor en Grenier San Giacomo en de divisie van Hatry en Montrichard (onder Moreau) Sona en Somma Campagna, terwijl de divisie van Delmas de voorhoede moest vormen, bij Butta Preda de divisie van Montrichard moest aflossen en daarna voor de andere divisies als reserve moest dienen.

Kray vormde vijf colonnes. Graaf Hohenzollern voerde het bevel over de colonne van de avantgarde, die naar Villa Franca opmarcheerde; drie colonnes van het centrum (onder resp. Mercandin, Kaim en Zoph) trokken op naar San Giacomo en de reservecolonne - de sterkste - had Fröhlich als commandant. Op 5 apr. om 5 uur 's morgens zetten deze colonnes zich in beweging. De Fransen op hun beurt braken om 6 uur 's ochtends op, maar konden niet eerder dan 11 uur 's morgens tot de aanval overgaan, daar slechte wegen de opmars van de divisies Grenier en Delmas vertraagden. De divisies Victor en Grenier stieten bij Pozzo eerst op de Oostenrijkse colonne van luitenant-veldmaarschalk Mercandin en dreven deze tot ver voorbij San Giacomo terug, welke plaats door de divisie Grenier werd ingenomen. Ondertussen stuitten de andere Oostenrijkse colonnes op de divisies van generaal Moreau; ze waren zo snel opgerukt, dat ze deze in de rug aanvielen, terwijl ze tegelijkertijd de bij Butta Preda aangekomen generaal Delmas frontaal belaagden. Moreau zwenkte onmiddellijk naar rechts, liet Sona en Somma Campagna links liggen, en dwong door deze manoeuvre de Oostenrijkers tot de terugtocht.

Ook op de uiterste linkervleugel waren de Fransen succesvol. De divisie Sérurier nam Villa Franca in, en dreef luitenant-veldmaarschalk Kaim terug. De vier divisies van de Franse linkervleugel waren duidelijk in het voordeel, maar hoe anders was het op de rechtervleugel! De colonne van Zoph, versterkt met een reserve van Kray, benutte de ruimte die door de onstuimige aanvallen van de divisies Victor en Grenier tussen deze divisies en de linkervleugel was ontstaan, en viel beide in de flank en in de rug aan, zodat ze zich met aanzienlijke verliezen en in wanorde moesten terugtrekken. Generaal Delmas deployeerde rechts om de verdere terugtocht, ook in de richting van Castelli en Castiglione Mantuano, te dekken. Alle terreinwinst, die generaal Moreau had geboekt door de Oostenrijkers bijna tot aan Verona terug te dringen, ging daardoor verloren. Hij kreeg van Schérer bevel, nog diezelfde avond naar Vigasio, een dorp bij Settimo, terug te trekken. De terugtocht werd uitgevoerd, zonder door de Oostenrijkers gestoord te worden. Deze bivakkeerden 's nachts op het slagveld, en bezetten de volgende ochtend de plaatsen Valeggio, Villa Franca en Isola Alta; Schérer verliet Isola della Scala en trok naar Roverbella terug.

In deze Slag bij Magnano (zoals de Oostenrijkers dit treffen noemen, nl. naar het dorp, in de buurt waarvan de slag in hun voordeel beslist werd) verloren de Fransen volgens eigen zeggen 5.000 gevangenen, 3.000 doden en gewonden, 18 stukken geschut en 7 vaandels. Onder de zwaargewonden bevond zich generaal Pigeon. Volgens hen bedroegen de Oostenrijkse verliezen 4.000 doden en gewonden. Luitenant-veldmaarschalk Mercandin zou enkele dagen later bezwijken aan de verwonding die hij tijdens de slag had opgelopen. De Oostenrijkers gaven 17 dode, 120 gewonde en 31 gevangen officieren als verlies toe, wat bewijzen zou, dat de Fransen, die overigens ook beweerden 7 stukken geschut te hebben buitgemaakt en 2.000 man gevangen te hebben genomen, met hun schatting tamelijk dicht in de buurt van de waarheid waren gekomen. Schérer weet het verlies van de slag aan de overmacht van de Oostenrijkers op zijn rechtervleugel en aan de slechte wegen die het onmogelijk maakten op het juiste moment en gelijktijdig aan te vallen. Maar naast deze verklaring zullen, afgezien van de strijdlust van de Oostenrijkers en de door hen gevolgde succesvolle tactiek, ook het geringe krediet, dat Schérer bij zijn troepen had en het daarmee samenhangende gebrek aan vertrouwen een rol hebben gespeeld.

Bron: Lühe, Militair Conversations-Lexikon, deel 4, 1834.