Slag bij Genola

Fossano is een stad in Italië, ca. 50 km ten zuiden van Turijn en werd in 1796 door de Fransen bestormd, 15 sept. 1799 nogmaals door dezen bezet, maar reeds op 18 sept. door de Oostenrijkers onder Melas weer veroverd, die 4 en 5 nov. de Fransen onder Championnet bij het nabijgelegen dorp Genola en bij Savigliano een totale nederlaag toebrachten. Dit treffen is zowel onder de naam Slag bij Fossano als Slag bij Genola bekend.

Op 28 okt. rukten de Fransen onder Grenier, ondersteund door de cavaleriereserve, van Coni (Cuneo) op naar Savigliano, terwijl Victor en Lemoine de Oostenrijkse voorposten op de rechteroever van de rivier de Stura aanvielen. Nadat de Oostenrijkse bevelhebber Melas de opmars van Grenier had bemerkt, liet hij een deel van de troepen onder het commando van graaf Nobili op de linkeroever van de rivier stelling nemen. Maar deze werden teruggeslagen en gedwongen, zich weer over de rivier terug te trekken. Eerst op 30 okt. stak Melas met de beide divisies van Ott en Elsnitz opnieuw naar de linkeroever van de Stura over, waarop Grenier met grote verliezen naar de Maira teruggeworpen werd. Melas buitte dit succes echter niet uit en leidde zijn troepen weer over de rivier terug, zodat de Fransen de linkeroever van de Stura opnieuw bezetten en zelfs een bruggenhoofd bij Castelletto bemachtigden.

Tegelijk was het ook de Franse generaal Duhesme, die via de Mont-Cenis en Montgenèvre was opgedrongen, gelukt Pinerolo in te nemen, waarna hij verder trok naar Saluzzo. Melas, die vreesde zijn verbinding met Kaim te verliezen, liet aan deze het bevel geven, uit Turijn met 6 bataljons naar Racconigi te gaan, en besloot, ook naar dit punt terug te keren.

In de nacht van 1 op 2 nov. 1799 verliet het Oostenrijkse leger in alle stilte zijn positie, stak naar de linkeroever van de Stura over en nam met de linkerflank stelling tegen Fossano, en met de rechter tegen Marene (bij Savigliano). De Fransen drongen daarop onmiddellijk Mondovi binnen, en namen enkele stukken geschut en de Oostenrijkse voorraden weg, die daar waren opgeslagen.

De troepenverplaatsing van Melas scheen het gerucht over een op handen zijnde aftocht van de Oostenrijkers uit Piëmont, dat in het Franse leger de ronde deed, te bevestigen. Dit moedigde de Franse bevelhebber aan, om zich zo snel mogelijk bij de troepen van Duhesme aan te sluiten. Toch waagde hij het niet, met al zijn troepen naar de linkeroever van de Stura over te steken, maar liet de divisie Lemoine alsmede een gering deel van de divisie Victor op de rechteroever van deze rivier achter.

Op 3 nov. bereikte Grenier Genola. Duhesme bezette Saluzzo. Victor was onderweg naar het op de linkeroever van de Stura gelegen Fossano. Beide legers stonden tegenover elkaar - een slag was onvermijdelijk. Melas kon zich geen betere gelegenheid wensen om zich met de vijand te meten, want hij was aanzienlijk in het voordeel: het Oostenrijkse leger, bijna 32.000 man sterk, was in zijn geheel op de laagvlakte geconcentreerd, waar het de talrijke cavalerie niet aan ruimte voor charges ontbrak. Championnet kon daar slechts 15.000 man tegenoverstellen, omdat - zoals gezegd - een belangrijk deel van de Franse troepen nutteloos op de rechteroever van de Stura was achtergebleven, en Duhesme zich nog altijd niet bij de hoofdmacht had aangesloten.

Hoewel hij dus verre in de minderheid was, besloot Championnet zijn opmars voort te zetten. Op 4 nov. trokken beide legers elkaar tegemoet. De Fransen, die door de dubbel zo sterke tegenstander werden aangevallen, verzetten zich lang met grote hardnekkigheid, maar ten slotte werd Grenier door de divisies Ott en Mitrowski bij Marene verslagen en naar Valdiggio teruggedrongen. Nu werd ook Victor, die reeds de aanvallen van de generaals Gottesheim en Elsnitz bij Fossano had afgeslagen, gedwongen zich naar Morozzo terug te trekken. Daarna ging ook Duhesme, die uit Saluzzo bij Savigliano terecht was gekomen, en aan de ene kant door de reserve van prins Johann van Liechtenstein, aan de andere door zes bataljons onder Lattermann werd bedreigd, weer naar Saluzzo terug.

Deze strijd leverde voor beide tegenstanders, in het bijzonder voor de Fransen, die 6.500 man inboetten, aanzienlijke verliezen op. Het verlies van de Oostenrijkers ging volgens hun eigen opgaven de 2.000 niet te boven.

Na de slag trokken de Fransen zich naar Coni terug; ze werden door de Oostenrijkers achtervolgd die er zelfs in slaagden, de zwakke arrièregarde af te snijden, die de Stura werd ingedreven, en in de golven omkwam, of de wapens neerlegde. Championnet gaf zijn vroegere bivak bij Madonna-del-Olmo op, dat op 6 nov. door de Oostenrijkers werd bezet.

Lit.: Hüffer, H.: Der Krieg des Jahres 1799 und die Zweite Koalition (2 dln., 1904/05).