Gerd von Rundstedt

Karl Rudolf Gerd von Rundstedt, Duits generaal-veldmaarschalk, * Aschersleben, 12 dec. 1875, † Slot Oppershausen bij Celle, 24 febr. 1953. R. trad in 1892 toe tot het Pruisische infanterieregiment nr. 83 in Kassel en nam aan de Eerste Wereldoorlog deel als majoor bij de generale staf aan het westelijke en het oostelijke front. Opgenomen in de Reichswehr klom hij binnen 12 jaar op tot generaal der infanterie (1932). Hij onthield zich na Hitlers machtsovername van elke kritiek op het nieuwe politieke systeem, maar verhinderde wel in 1934 en 1938 dat de eerzuchtige Walter von Reichenau (1884-1942), een uitgesproken voorstander van het regime, tot opperbevelhebber van het leger werd benoemd.

Omdat hij bij bevorderingen meermaals was overgeslagen, dacht R. er al aan om ontslag te nemen. Maar in mrt. 1938 werd hij tot kolonel-generaal benoemd, en bereidde de intocht van Legergroep 2 in het Sudetenland voor. In nov. 1938 ging hij met pensioen, kwam echter bij het uitbreken van de oorlog in 1939 weer in dienst en werd tot opperbevelhebber van Legergroep Zuid benoemd, die in een paar dagen de Poolse verdediging onder de voet liep. Hoewel hij hiervoor en ook voor zijn latere inzet werd geroemd, is zijn aandeel in de succesvolle operaties van zijn troepen moeilijk in te schatten, daar hij de eigenlijke voorbereiding van de verrichtingen steeds aan zijn stafchef overliet en ook weinig contact met de troepen zelf onderhield.

Na korte tijd in okt. 1939 te hebben gefunctioneerd als opperbevelhebber Oost, kreeg R. Legergroep A in de middelste sector van het westfront onder zijn hoede en onderwierp zich aan Hitlers bevel om Frankrijk aan te vallen. Hij stond sceptisch tegenover het strategisch superieure plan de campagne van zijn stafchef Erich von Manstein (1887-1973) en voerde dit in mei 1940 maar langzaam uit. Dit leidde ertoe, dat de eigen tankdivisies bij Duinkerken moesten stoppen en grote troepencontingenten van de geallieerden de kans kregen naar Engeland te ontkomen.

Nadat hij op 19 juli 1940 tot generaal-veldmaarschalk was bevorderd, was R. korte tijd opperbevelhebber West alvorens hij bij de aanval op de Sowjetunie Legergroep Zuid aanvoerde. Tegen de in de euforie van de aanvankelijk succesvolle opmars gepleegde gewelddadige buitensporigheden tegen de burgerbevolking trad hij nauwelijks op. Na meningsverschillen met Hitler werd hij op 5 dec. 1941 door Reichenau vervangen.

Op 15 mrt. 1942 werd R. benoemd tot opperbevelhebber West, maar hij slaagde er niet in, een effectieve strategie tegen de geallieerde invasie te ontwikkelen. Nadat deze in juni 1944 was gelukt, werd hij bij de reserve ingedeeld, maar reeds op 5 sept. weer in zijn vroegere functie aangesteld. R. had op het verdere verloop van de operaties geen noemenswaardige invloed meer, en ging op 9 mrt. 1945 met pensioen.

R. was in aug. en sept. 1944 voorzitter van het "hof van eer", dat de bij de aanslag op Hitler betrokken officieren uit de Wehrmacht moest verwijderen, zodat ze voor het volksgerechtshof gebracht konden worden.

Op 1 mei 1945 werd R. door de Amerikanen krijgsgevangen gemaakt en naar Engeland overgebracht, waar hij in afwachting van een proces wegens oorlogsmisdaden, dat tegen hem gevoerd zou worden, maar waarvan het nooit gekomen is, werd gedetineerd. Ten slotte werd hij in 1949 vanwege zijn slechte gezondheid vrijgelaten.

Bron: Neue Deutsche Biographie, dl. 22 (2005).