Walter Model

Walter Model, Duits generaal-veldmaarschalk, * Genthin (Saksen), 24 jan. 1891, † bij Duisburg, 21 apr. 1945. Nadat hij in 1909 het gymnasium in Naumburg had doorlopen, werd M. opgeleid tot officier bij het infanterieregiment in Cottbus. Als adjudant van het 1ste bataljon van zijn regiment trok hij in 1914 ten strijde. Meermaals raakte hij gewond. In 1916 werd hij adjudant van de 10de infanteriebrigade, in 1917 ordonnansofficier bij de chef van de generale staf van de landmacht. Begin 1918 voltooide hij - inmiddels kapitein - een stafcursus in Sedan en was aansluitend 2de stafofficier van de reserve-gardedivisie en daarna van de 36ste reservedivisie.

Sinds juli 1919 was M. stafofficier bij infanteriecommando 7. In Stade organiseerde hij de terugkeer van formaties vrijwilligers uit Koerland. Nov. 1919 werd hij werd hij overgeplaatst naar infanterieregiment 14 van de (voorlopige) Reichswehr (de opvolger van het leger van het verslagen keizerrijk).

Toen op 1 jan. 1921 de tot 100.000 man gelimiteerde Reichswehr ontstond kreeg M. een compagnie bij het infanterieregiment 18 in Münster onder zijn hoede en werd nog datzelfde jaar stafofficier bij artilleriecommando VI aldaar. In 1925 werd hij commandant van een compagnie in Görlitz. Van de staf van de 3de divisie in Berlijn werd hij op 1 okt. 1929 als majoor overgeplaatst naar het ministerie van Defensie in Berlijn, waar hij bij een afdeling opleidingen (T4) ging werken. In het kader van zijn bezigheden aldaar verbleef hij in 1931 zes weken in de Sowjetunie. Bovendien was hij als leraar krijgsgeschiedenis verbonden aan de opleiding van toegevoegd leidinggevenden. Daarnaast werd M. in 1932 opgenomen in de staf van het rijkscuratorium dat toezag op de opvoeding van de schooljeugd, als substituut voor de nog niet heringevoerde dienstplicht.

In 1933 ging M. als bataljonscommandant naar Allenstein. Tot kolonel bevorderd, werd hij in 1934 commandant van het infanterieregiment in die plaats en in 1935 chef van de 8ste afdeling (techniek) bij de generale staf van het leger in Berlijn, waar hem het toezicht op de ontwikkeling van het gemechaniseerde geschut ("Sturmgeschütz", afkorting StuG) en van het zware mortier 13 werd toevertrouwd. Op 1 mrt. 1938 werd hij tot generaal-majoor bevorderd.

Sinds 10 nov. 1938 actief als stafchef van het 4de legerkorps in Dresden, nam M. in het 10de leger onder generaal v. Reichenau deel aan de veldtocht in Polen en als chef-staf van het 16de leger (sinds 23 okt. 1939) aan de veldtocht in het westen (1 apr. 1940 luitenant-generaal). Op 13 nov. 1940 werd hij commandant van de 3de pantserdivisie; op 26 okt. 1941 generaal van het tankwapen en bevelvoerend generaal van het 41ste legerkorps, dat zich op weg naar Moskou bij Kalinin bevond. Hij wilde niet bekennen, dat zijn eenheid voor een bestorming van Moskou, die half nov. weer was begonnen, te zwak was. Op 4 dec. 1941 rukte zijn strijdmacht op tot een paar kilometer noordelijk van Moskou, maar werd de dagen daarop door de tegenstander teruggeworpen en tot de terugtocht gedwongen.

Op 18 jan. 1942 werd M. bevelhebber van het 9de leger (1 febr. '42 kolonel-generaal), dat in de saillant van Rzjew ernstig in de verdrukking was gekomen. Twee weken later kon hij de eerste afweerslag in zijn voordeel beslissen, maar moest zich bij de operatie "Schnecke" (labyrint) teweerstellen tegen de nog sterke Russische eenheden en verspreide strijdgroepen.

Op 23 mei 1942 liep hij door een schot door de longen een zware verwonding op, die hem tweeënhalve maand uitschakelde. Eind sept. viel de vijand opnieuw aan, maar werd teruggeslagen. Nadat de Russen echter eind nov. bij Stalingrad resultaat boekten, vielen ze ook het 9de leger in de saillant van Rzjew weer aan. Opnieuw kon M. zijn vooruitgeschoven post in bezit houden, maar moest zich na de catastrofe van Stalingrad neerleggen bij het bevel voor de terugtocht (28 febr. - 22 mrt. 1943). Hij kreeg waardering voor de manier waarop hij de enige geplande terugtocht aan het oostfront, de "buffelbeweging", uitvoerde.

Sinds 5 juli 1943 was het leger van M. voor een belangrijk deel bij de operatie "Zitadelle" in de saillant van Koersk en Orel betrokken. M. had deze operatie afgeraden, omdat zijn strijdmacht te zwak was, maar zich daarna toch bij Hitlers bevel neergelegd. In juli en aug. 1943 voerde hij ook nog het bevel over het 2de pantserleger. Op 4 aug. moest hij Orel ontruimen en wijken voor de langzaam maar zeker opdringende tegenstander.

Op 3 nov. 1943 werd M. ingedeeld bij de reserve, en twee maanden later naar het hoofdkwartier van de Führer, de "Wolfsschanze", overgeplaatst. Op 31 jan. 1944 werd hij met de leiding van Legergroep Noord belast (1 mrt. '44 generaal-veldmaarschalk), op 31 mrt. als opvolger van Manstein met de leiding van Legergroep Noord-Oekraïne (sinds mei als opperbevelhebber daarvan). Na de catastrofe bij de Legergroep Midden in juni 1944 werd M. tegelijkertijd voor amper twee maanden ook de leiding van deze formatie toevertrouwd. Het was aan zijn bekwaamheid te danken, dat er een samenhangend afweerfront werd gevormd en het Russische offensief tot staan gebracht kon worden.

Op 16 aug. 1944 werd M. - als opvolger van Kluge - benoemd tot opperbevelhebber West en tot opperbevelhebber van Legergroep B in Frankrijk, waar hij echter niet meer voor een ommekeer kon zorgen. Op eigen verzoek legde hij op 4 sept. de taak van opperbevelhebber West neer, maar behield de leiding van Legergroep B. Weldra gelukte het hem, een hechte frontlinie tussen de Scheldemonding en Belfort te vormen. Hij speelde ook een grote rol bij het Ardennen-offensief van dec. 1944, waarbij hij ten slotte met Hitlers "reddingsplan" instemde. Op 16 dec. begon de verrassingsaanval, die de geallieerden pas na een week konden stuiten. Eerst tegen het einde van de oorlog van de uitzichtloosheid van de situatie overtuigd, ontbond M. op 17 apr. 1945 zijn legergroep in het omsingelde Ruhrgebied en pleegde zelfmoord.

M. hoorde tot de jongste officieren, die tussen 1936 en 1945 de rang van generaal-veldmaarschalk kregen. Zoals de meeste Duitse officieren was hij niet in politiek geïnteresseerd, hoewel hij een overtuigd anticommunist was en een trouw volgeling van Hitler; aan hem vooral dankte hij zijn voorspoedige carrière. Voor de gruweldaden van het nazi-regime sloot hij echter de ogen. Als optimist was hij geneigd moeilijkheden te negeren. Persoonlijk was hij een dapper soldaat, zelfbewust, temperamentvol en van een nauwelijks te beteugelen daadkracht. Hij waagde zichzelf voortdurend in het heetst van de strijd, om zijn soldaten door zijn inzet en onverschrokkenheid moed te geven. Tot zijn onderscheidingen behoorden het IJzeren Kruis 1ste klasse (1915), het ridderkruis van het IJzeren Kruis (1941), id. met het Eikenloof (1942), de Zwaarden (1943) en de Briljanten (1944).

Bron: Neue Deutsche Biographie, dl. 17 (1994).