Slag bij de Sabis

Tijdens de Slag bij de Sabis trachtten de Nerviërs, samen met Atrebaten en Viromandui, in 57 v.Chr. onder leiding van Boduognat om Caesar tegen te houden bij de sabis, een zijrivier van de Schelde.

De Romeinen
Caesar marcheerde nadat hij de Ambiani overwonnen had op naar het gebied der Nerviërs met 8 legioenen want daar hadden de Atrebaten en de Viromandui zich teruggetrokken. Na 3 dagen marcheren vernam Caesar dat dezen hen opwachtten aan de Sabis, ongeveer 15 km van hun kamp. Caesar verwachtte een gemakkelijke overwinning, maar het bleek anders te verlopen …

De Belgen
De Nerviërs waren heel goed op de hoogte van de troepenbewegingen van Caesar, en bovendien waren de Nerviërs , anders dan de andere Gallische stammen , heel gedisciplineerd, en wisten dat hij naar hen ging opmarcheren in een colonne , gevormd door legioenen en een deel van de legertros. En zij zouden hen legioen na legioen aanpakken. De colonne bleek echter anders gevormd te zijn, Caesar plaatste 6 legioenen voorop en de tros met 2 legioenen als bescherming in de achterhoede.

Aanvang van de Slag
Het terrein bestond uit 2 heuvels, een beboste heuvel (de Belgen) en een heuvel begroeid met hagen (de Romeinen) met in het dal de rivier de Sabis. In plaats van het gebied grondig uit te kammen gaf Caesar het bevel tot het bouwen van het kamp, de meeste soldaten moesten hun wapens dus neerleggen en beginnen aan de “schansarbeid” (wallen maken, latrines graven, …) , wel zond hij ruiterij en slingeraars naar de bossen op de andere heuvel. Deze durfden echter de bossen niet binnen te dringen, op gevaar voor hun leven. De ruiterij had enkele schermutselingen met de ruiterij van de Belgen, maar daar bleef het bij.

Op een bepaald moment stormde de gehele Belgische troepenmacht eensklaps uit het bos, en zij overrompelden de ruiterij en de slingeraars van de Romeinen. De troepen van de Belgen moesten eerst naar beneden lopen, door de rivier waden en dan weer naar boven lopen, om de vijand aan te vallen.

Het gevecht
In het kamp van de Romeinen heerste er totale verwarring, en overal liepen mannen naar hun wapens, maar de slaglinies konden niet gevormd worden door de complete verwarring. Iedere soldaat liep gewoon naar het eerste het beste veldteken (teken van legioen, manipel, …) dat hij zag. Snel stelden zij zich op om weerstand te bieden aan de vijand. De Atrebaten en de Viromandui hadden het moeilijk, zij werden zelfs tot over de rivier teruggedrongen door het fameuze 10e legioen, het lievelingslegioen van Caesar. de Nerviërs echter hadden bijna geen enkele moeilijkheid om het 11e en 12e legioen te overrompelen, en het kamp stroomde vol met Nerviërs. De Romeinen in het kamp vluchtten alle kanten uit en velen werden in hun vlucht door de Nerviërs gedood.

Hulptroepen waren op komst voor de Romeinen; Gallische ruiterij van een bevriende stam, maar, toen deze aankwamen en de verwarring en afslachting zagen, besloten ze hun leven niet te wagen voor een al verloren zaak, en keerden gewoon naar huis terug.

Het 10e legioen had het kamp ven de Belgen op de andere heuvel veroverd onder leiding van Labienus, een van Caesars generaals. Zij zagen vanuit het kamp van de Belgen hoe slecht de zaken er voor stonden in hun eigen kamp, en moesten dus weer beginnen hun eigen kamp terug te veroveren. De Nerviërs besteden niet veel aandacht aan de problemen van hun bondgenoten en beginnen het kamp spontaan te plunderen, maar plotseling kregen zij de 2 legioenen in het oog, die hun pas versneld hadden wanneer ze gehoord hadden van de veldslag. De kansen keerden volkomen, zelf diegenen die aan het vluchten waren wierpen zich (volgens Caesar zelfs ongewapend) op de vijand. De Nerviërs werden nu omsingeld door het 11e en 12e legioen, die zich bij elkaar gesloten hadden, 2 verse legioenen, bestaande uit nieuwe rekruten, en het 10e legioen, onder leiding van Labienus. De Nerviërs streden dapper, en al snel werden heuvels met lijken gevormd op de plaatsen waar ze streden. Caesar vermeld in zijn verslag dat wanneer een van de Nerviërs gevallen was, de volgende gewoon zijn plaats innam, en dat zij de werpsperen die de Romeinen naar hun wierpen, in de lucht opvingen, en ze teruggooiden naar de Romeinen. Uiteindelijk waren er volgens Caesar nog maar 500 Nerviërs over …

Trivia
Caesar heeft zijn overwinning voornamelijk te danken aan Labienus capaciteiten en niet aan zichzelf, hij heeft aan de Sabis grote fouten gemaakt, die toch werden opgelost door Labienus. Caesar vermeld hoe weinig Nerviërs er over bleven, maar niet de eigen verliezen, de waarschijnlijk enorm waren.

Later bleek ook dat de Belgen niet compleet waren en dat er nog een 4e stam moest arriveren. De Belgen verwachtten ook een voor een elk legioen te kunnen overrompelen, maar in het begin kregen ze ongeveer zes legioenen tegenover hen, i.p.v. één. Daardoor kregen de twee laatste legioenen ook de kans aan het gevecht deel te nemen, en was het eigenlijk al gedaan met de Belgen.

Antieke bron

 * Caesar, De bello Gallico II 5-27.

Verder lezen

 * , Two Caesarian Battle-Descriptions: A Study in Contrast, in The Classical Journal 94 (1999), pp. 329-357.
 * , La Bataille de la Selle (du Sabis) en l' An 57 avant J.-C., in Les Études Classiques 23 (1955), pp. 113-156.

Externe links

 * , art. The Battle of the Sabis (57 BCE), Livius.org (2006-2007).
 * Geannoteerde Engelse vertaling van Caesars verslag (Livius.org)