Amerikaanse Burgeroorlog

De Amerikaanse Burgeroorlog (1861-65) was een strijd tussen voor- en tegenstanders van de slavernij. De slavernij vertegenwoordigde destijds in Amerika een grotere economische waarde dan spoorwegen, banken, fabrieken en scheepsbouw bij elkaar en werd in 1861 op 3,5 miljard dollar geschat. Toen met Abraham Lincoln, verklaard voorstander van de afschaffing ervan, in 1860 een republikein tot president werd gekozen, scheidden zich de 11 zuidelijke staten (Virginia, de beide Carolina's, Georgia, Florida, Alabama, Tennessee, Mississippi, Louisiana, Arkansas en Texas) van de Unie af (de secessie-staten). Zij kozen J. Davis tot president en Richmond in Virginia tot hoofdstad van de Geconfedereerde Staten. Nadat op 14 apr. 1861 de troepen van de Unie met geweld uit Fort Sumter bij Charleston waren verdreven, was een vreedzame oplossing niet meer mogelijk.

Aanvankelijk hadden de Geconfedereerden ("Zuidelijken") dankzij hun uitstekende militaire leiding de overhand. Zij behaalden de overwinning op de "Noordelijken" bij Bull Run (21 juli 1861 en 29-30 aug. 1862) en - na een nederlaag bij Antietam (16-17 sept. 1862) - bij Fredricksburg en Chancellorsville (2-4 mei 1863), maar konden desondanks geen noemenswaardig noordelijk gebied veroveren. Daarentegen drongen strijdkrachten van de Unie onder admiraal Farragut langs de Mississippi deze staat binnen, bezetten in apr. 1862 New Orleans en kregen door de verovering van Vicksburg door generaal Grant de gehele Mississippi-linie in hun macht. De overwinning van Meade over de Geconfedereerden (Gettysburg, 1-3 juli 1863) bracht nog geen beslissing. Eerst toen Grant het opperbevel op zich nam trad in het oosten een wending op. Hij had de schitterende overwinning van Chattanooga bevochten en daarmee een nieuw belangrijk strategisch punt in het zuiden in handen gekregen.

Volgens zijn plan volbracht Sherman zijn mars door Georgia tot aan de zee, terwijl Sheridan in het Shenandoah-dal en Thomas bij Nashville met succes streden. Hij keerde zich zelf tegen Richmond, leed eerst zware verliezen, doch wist ten slotte met taaie volharding Lee's laatste tegenstand te breken. Op 9 apr. 1865 legde Lee bij Appomatox Court de wapens neer. De burgeroorlog was ten einde en had aan ca. 625.000 mensen het leven gekost. Dat is meer dan het aantal gesneuvelde Amerikanen in beide wereldoorlogen tezamen en het kwam neer op 2 procent van de toenmalige bevolking.

Op 1 jan. 1863 had Lincoln als oorlogsmaatregel alle slaven in het gebied van de Geconfedereerden in vrijheid gesteld; 31 jan. 1865 hief een aanvulling van de bondsgrondwet (aanhangsel nr. 13) de slavernij op. Lincoln zelf, die in 1864 was herkozen, stierf 14 apr. 1865 als slachtoffer van een aanslag en martelaar voor de Bondsidee. Zijn opvolger Johnson was niet opgewassen tegen de ontketende orgie van haat, wraak en roofzucht. Daardoor traineerde de "reconstructie" van het zuiden, een van de donkerste hoofdstukken van Amerika's binnenlandse politiek, bijna tien jaar lang.

Aan de Amerikaanse Burgeroorlog herinneren tal van songs en instrumentals uit die tijd zoals "Gettysburg March", "Marching through Georgia" en vele andere traditionals.

Lit.: Keegan, J.: The American Civil War. A military history (2009); Marvel, W.: Mr. Lincoln goes to war (2006); Rafuse, E.S.: The American Civil War (2005); Konstam, A.: American Civil War fortifications (2003 vv.); Calore, P.: Naval campaigns of the Civil War (2002); The photographic history of the Civil War (10 dln., 1957 vv.).