KGB

KGB is de afkorting van de Russische naam Komitet Gosoedarstvennoj Bezopasnosti (Комитет Государственной Безопасности), oftewel Comité voor Staatsveiligheid. De KGB was de belangrijkste veiligheids- en inlichtingendienst van de Sovjet-Unie, vergelijkbaar met de CIA in de Verenigde Staten (aangevuld met de taken op het gebied van contraspionage en binnenlandse veiligheid van de FBI) en de AIVD in Nederland.

De KGB werd onder deze naam opgericht in 1953 als het 'schild en zwaard' van de communistische partij - wat ook in het embleem van de dienst tot uitdrukking kwam - en bestond tot het einde van de Sovjet-Unie in 1991. De dienst, die een opvolger was van eerdere soortgelijke organisaties bekend onder de namen Tsjeka, GPU, NKVD en MVD, was belast met spionage, het ontfutselen van geheime informatie uit niet-communistische landen (met name de VS), de liquidatie van niet-communistische personen (uitgevoerd door Afdeling V, de ultrageheime afdeling voor moord en sabotage) en het uitbannen van anticommunistische elementen. Daarnaast was de KGB ook verantwoordelijk voor de veiligheid van partijfunctionarissen en staatslieden van de Sovjet-Unie.

De KGB is medeverantwoordelijk geweest voor een ware staatsterreur uitgevoerd tegen dissidente schrijvers, joodse intellectuelen, geleerden en andersdenkenden (katholieke en orthodoxe priesters en religieuzen). Daarbij werd geen middel - hoe laag ook - geschuwd om deze niet-communisten het leven zuur te maken, te achtervolgen, te vermoorden of thuis binnen te vallen voor een "onderzoek" naar staatsgevaarlijke activiteiten. Wie als dissident weigerde zich te conformeren aan het communistische gedachtegoed, kon opgesloten worden in een psychiatrische kliniek. Weer anderen werden gestoten uit een schrijversbond wegens vermeende anti-communistische motieven. Wie slechts de schijn tegen had, kon met de KGB te maken krijgen. De KGB leverde het apparaat voor de staatsonderdrukking van de Sovjet-burger en de partij-elite in Moskou maakte dankbaar gebruik van deze KGB-macht.

Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991 werd de KGB vervangen door de FSK, die in 1995 weer werd vervangen door de Federale Veiligheidsdienst (FSB), de huidige veiligheidsdienst van Rusland. De ex-president van Rusland, thans premier, maar door hemzelf beoogd als nieuwe president Vladimir Poetin, begon zijn carrière in 1975 bij de KGB (toen de toen latere secretaris-generaal van de USSR Joeri Andropov hoofd van de KGB was) en werd later hoofd van de FSB.