Karl von Phull

Karl Ludwig August Baron von Phull, * Ludwigsburg, 6 nov. 1757, † Stuttgart, 25 apr. 1826, Russisch generaal van Duitse oorsprong. Hij trad in 1777 in Pruisische krijgsdienst, en werd in 1781 benoemd bij de generale staf van de Pruisische koning Frederik de Grote. In 1793 nam hij deel aan de veldtocht aan de Rijn en werd in 1806 stafchef van koning Friedrich Wilhelm III, welke hij terzijde stond in de Slag bij Auerstedt. Deze functie schonk hem weinig voldoening, want toen hij datzelfde jaar voor een diplomatieke missie naar Rusland werd gezonden, trad hij in Russische dienst en genoot al spoedig het volledige vertrouwen van tsaar Alexander I. Als generaal-majoor wijdde hij deze in de geheimen van de krijgskunst in en natuurlijk kwam daarbij ook de mogelijkheid van een Frans-Russische oorlog ter sprake. Hoewel nooit bewezen is, dat het later uitgevoerde plan, de vijand het onmetelijke Rusland in te lokken en hem aldus naar de ondergang te voeren, van P. afkomstig is, staat het vast dat P. heeft getracht om de tsaar enthousiast te maken voor een dergelijke strategie. In elk geval gunde P. Alexander I de eer als grondlegger van dit krijgsplan, toen hij deze op 12 dec. 1813 schreef: "c'est vous qui avez conçu le plan qui avec l'aide de la providence a eu pour suite le salut de la Russie et celui de l'Europe."

De Russen zelf waren minder tevreden over P. omdat de Franse invasie ongunstig voor Rusland leek af te lopen. Misschien dat ze jaloers waren omdat P. in de gunst van de tsaar viel, want men begon stemming tegen hem te maken, als zou hij Rusland aan Napoleon verraden hebben, en hij moest uiteindelijk niet alleen het leger, maar ook het land verlaten. De tsaar zelf zou hem nog acht dagen tegen de volkswoede hebben beschermd door hem in zijn vertrekken verborgen te houden. In okt. 1812 gelukte het P. met veel moeite via Zweden naar Engeland te vluchten. Hier verbleef hij echter niet lang, maar ging naar Den Haag, vermoedelijk op voorspraak van de Prins van Oranje, die hem nog kende van een lezing over krijgswetenschap. In juni 1814 werd hij aldaar tot Russisch gezant benoemd. Hier en in Brussel, waar zich het hof van tijd tot tijd ophield, maakte hij met zijn beschaafde en geestige echtgenote een voortreffelijke indruk en kreeg geregeld de tsaar op bezoek, die hem door zijn grote vrijgevigheid en ongeschokt vertrouwen het leven zeer veraangenaamde. Toen zijn echtgenote echter geestesziek werd, besloot hij in 1821 ontslag te nemen en verhuisde naar Berlijn en later naar Stuttgart, waar hij teruggetrokken leefde en in 1826 stierf. Zijn belangrijke literaire nalatenschap werd door de Russische gezant in beslag genomen waaruit slechts één werk door kolonel Batz werd gepubliceerd o.d.t. "Essai d'un système pour servir de guide dans l'étude des opérations militaires, suivi d'un précis de l'histoire militaire de France depuis le règne de Philippe de Valois jusqu'à la paix de Fontainebleau en 1762" (1853, in het Duits reeds een jaar eerder verschenen).

Bron: Allgemeine Deutsche Biographie, dl. 26, 1888, e.a.