Karl von Urban

Karl Freiherr von Urban, Oostenrijks veldmaarschalk, * Krakau, 31 aug. 1802, † Brünn, 1 jan. 1877. Kreeg zijn militaire opleiding bij de cadettencompagnie in Olmütz. Werd 1815 ingedeeld bij het 29ste infanterieregiment, en nam met dit regiment als korporaal in 1821 deel aan de veldtocht in Piëmont, tijdens welke hij op 8 apr. in de Slag bij Novara zijn vuurdoop onderging en werd in 1823 vaandrig. Nadat hij ter gelegenheid van zijn benoeming tot 2de luitenant in 1828 naar het 59ste infanterieregiment was overgeplaatst, diende U. daar tot 1844 toen hij tot majoor bij het 13de grensinfanterieregiment werd bevorderd. Gedurende deze tijd werd U. voor de meest uiteenlopende taken ingezet, wat hij te danken had aan zijn gedegen kennis en omdat hij van alle markten thuis was: tot 1835 was hij adjudant bij het militaire bevel in Moravië en Silezië, bekleedde daarna de post van directeur en leraar aan de cadettenschool van het regiment, werd van 1837-39 bij het in kaart brengen van het dal van de Inn ingezet en in 1843 toegevoegd aan de adjudant van het militaire bevel in het Banaat en werd op deze post in 1845 zelf adjudant. In 1847 werd hij bevorderd tot luitenant-kolonel, en in dat jaar overgeplaatst naar het 2de regiment bij de grens met Roemenië, alwaar hij in 1848 opklom tot kolonel en waar hij tot zijn benoeming tot generaal-majoor in 1850 bleef.

Zijn grootste verdienste was evenwel zijn optreden bij de veldtocht van 1848-49 in Zevenburgen tegen de opstandige Hongaren. Toen er in 1848 door de Hongaren grote druk op de troepen werd uitgeoefend om de eed op de Hongaarse grondwet af te leggen en actief werd geworven voor de Honvédbataljons (de in 1848 door de Hongaren ter verdediging van het vaderland opgerichte vrijkorpsen), was het U., die de bedoelingen van het Hongaarse ministerie doorzag en als plaatsvervanger van de zieke kolonel Jović de 44 vestigingen van het 2de grensregiment in het hoofdkwartier van de staf in Naszód bijeenriep, zich in een memo distantieerde van het Hongaarse ministerie van Oorlog en het recruteren voor de Honvéd wist tegen te gaan.

Aan dit succes had hij het te danken, dat hij in okt., hoewel hij niet de hoogste anciënniteit had, als commandant in het noorden van Zevenburgen werd aangewezen. U. rukte met zijn troepen op naar Szász-Régen en trok hier de aandacht van de bij Vásárhely samengetrokken Szeklers (gewapende inheemse troepen). De vijandelijkheden werden op 22 okt. geopend. Op 31 okt. vond een fel verkenningsgevecht bij Vaida-Szent Iván plaats; U. trok zich daarna naar Wallendorf terug om de brigade van Wardener af te wachten. Als voorhoede daarvan nam hij Deés in, bezette Szamos-Ujvár en inde van deze beide plaatsen een schatting van 28.000 florijnen. Hier kwam het op 13 nov. tot felle gevechten met de opstandelingen onder Balducci, die, hoewel viermaal zo sterk, door U. teruggeslagen werden. Nu volgde op 18 nov. de verovering van Klausenburg, vervolgens alsnog de inname van Deés, en de strijd bij de Csúcsapas. Na U.'s ijlmars over de Mezöseg kwam het in de eerste januaridagen van 1849 tot gevechten bij Szeretfalva, Bistritz, bij de Tihozapas en bij Vátra-Dorna, waardoor hem een zo geordend mogelijke terugtocht naar de Boekowina gelukte.

Het 2de regiment had zich tijdens deze terugtocht verspreid, en U. werd nu bij Pojana-Stampi met de grensbeveiliging van de Boekowina belast. Van hier uit ondernam hij op 5 jan. met 3 divisies (Sivkovich, aartshertog Karl Ferdinand en het 2de kordonbataljon van de Boekowina) de gevaarlijke en moeilijke mars naar Zevenburgen om de Szeklers bij Moroszeny te overrompelen, wat hem op 6 jan. ook volledig gelukte; het overvallen van de voorposten was zo goed georganiseerd, dat slechts met de blanke sabel gevochten werd; de commandant, 11 officieren, 3 infanteriecompagnieën en 44 huzaren, alsmede artilleristen werden gevangengenomen; 1 vaandel, 2 kanonnen, 2 wagens met munitie en wapens, 74 paarden en de gehele bagage werden buitgemaakt. Voor deze heldendaden werd U. meermaals onderscheiden.

Na beëindiging van de veldtocht was U. meer dan een jaar achtereen militair districtscommandant in Zevenburgen, werd in 1853 toegevoegd aan de commandant van de politie en in 1857 tot luitenant-veldmaarschalk bevorderd.

Bij de veldtocht van 1859 had hij het bevel over een infanteriedivisie en nam deel aan het gevecht bij Montebello op 20 mei, de gevechten bij Varese (26 mei), S. Fermo en Como (27 mei), de beschieting van Varese op 31 mei en het gevecht bij Castenedolo op 15 juni; ook hier werd hij met complimenten overladen. Nadat hem op 16 juni het commando over de vesting Verona was toevertrouwd, werd hij in sept. als divisiecommandant naar het 4de legerkorps in Brünn overgeplaatst en op 1 febr. 1862 ingedeeld bij het gouvernement voor Moravië en Silezië, welke posten hij bekleedde tot hij op 1 mei 1865 met pensioen ging.

Baron v. U. beëindigde zijn roemrijke leven op 1 jan. 1877 in Brünn helaas door zelfmoord. Hij liet drie zonen achter, van wie de twee oudsten in het Oostenrijkse leger dienden.

Bron: Allgemeine Deutsche Biographie dl. 39 (1895).