Hasso von Manteuffel

Hasso von Manteuffel, Duits generaal en politicus, * Potsdam, 14 jan. 1897, † Reith (Tirol), 24 sept. 1978. M. begon zijn militaire loopbaan in 1908 bij het Pruisische cadettenkorps in Naumburg en Lichterfelde. In apr. 1916 werd hij 2de luitenant bij het 3de huzarenregiment "von Zieten" in Brandenburg en probeerde de beroemde naamgever (&rarr; Hans Joachim von Zieten) van dit regiment naar de kroon te steken: hij werd bekend als ruiter die bij het paardenrennen menig toernooi op zijn naam schreef. Van 1924-30 was hij adjudant van het 3de (Pruisische) cavalerieregiment in Rathenow en was daar, en later in Bamberg (1930-32) bevelhebber van een eskadron. Als een der eersten trad hij toe tot de gemotoriseerde troepen ("Kradschützen"), die hij door zijn enthousiasme en ideeënrijkdom steeds weer wist te inspireren.

Bij het begin van de oorlog was M. luitenant-kolonel en werd al snel bevorderd tot generaal van het tankwapen. Korte tijd (begin '43) was hij in Noord-Afrika, doch meestal aan het Oostfront te vinden (commandant van de 7de pantserdivisie, sinds febr. '44 van pantsergrenadiersdivisie "Gross-Deutschland"), was sinds sept. '44 opperbevelhebber (eerst van het 5de, daarna van het 3de pantserleger), onderscheidde zich zowel bij aanvalsoperaties als bij de mobiele defensie, bij de gevechten in de tweede helft van 1944 aan het Westfront en in de laatste weken van de oorlog in Pommeren en aan het Oderfront (in febr. 1945 gedecoreerd met de briljanten bij het ridderkruis van het IJzeren Kruis met eikenloof en zwaarden).

Nadat hij tot dec. 1947 in Engelse krijgsgevangenschap had vertoefd begon M. energiek aan een nieuwe fase in zijn loopbaan: hij werd procuratiehouder bij een metaalwarenfabriek in Neuss bij Düsseldorf. Hij mengde zich enthousiast in de discussie over de bijdrage van West-Duitsland aan de West-Europese defensie en bepleitte eind 1949 in dit verband de inzet van 30 ervaren divisies. Van 1953-57 zat M. voor de FDP in de Duitse Bondsdag. Na een tweedeling van de fractie begin '56 was hij korte tijd plaatsvervangend fractieleider van de Freie Volkspartei (FVP), die zich in mrt. '57 bij de DP aansloot. In het parlement hield hij zich vooral bezig met kwesties als de sociale verzekering van voormalige soldaten, de situatie rond vluchtelingen en degenen die uit krijgsgevangenschap terugkeerden en met allerlei defensievraagstukken. M., die soms overwoog om weer militair te worden, geldt als bedenker van het begrip "Bundeswehr". Hij hield zich overigens verre van een kritische benadering van de recente Duitse krijgsgeschiedenis, die hij toch zelf had meegemaakt. Voor hem beperkte de ethische kwestie van de 20ste juli 1944 (de aanslag op Hitler) zich tot een indeling van de Wehrmacht in twee groepen: zij, die hun eed trouw gebleven waren (waartoe hij zichzelf rekende) en degenen die hun eed hadden gebroken.

In aug. 1959 werd M. tot een gevangenisstraf van anderhalf jaar veroordeeld voor doodslag omdat hij in jan. 1944, zich beroepend op een bevel van de Führer, een soldaat wegens lafheid had laten executeren. Na vier maanden detentie werd hij in juni 1961 vrijgelaten, waarna hij zich vestigde in Diessen aan de Ammersee. Hij schreef o.m. "Die 7. Panzer-Division 1939–45, Die „Gespenster-Division“ (1978).

Bron: Neue Deutsche Biographie, dl. 16 (1990).