Jean-Baptiste Bernadotte

Jean-Baptiste Bernadotte, Frans generaal en als Karel XIV Johan koning van Zweden, * Pau, 26 jan. 1763, † Stockholm, 8 mrt. 1844. B. was de zoon van een advocaat, trad in 1780 tot het Franse leger toe, werd in 1794 divisiegeneraal, streed van 1795-96 onder Jourdan, 1797 in Italië, was in 1798 tijdelijk ambassadeur te Wenen, in 1799 korte tijd minister van Oorlog, onderdrukte 1800-01 een opstand in de Vendée, werd in 1804 maarschalk en in 1806 wegens zijn aandeel in de overwinning bij Austerlitz "Prins van Pontecorvo". Na de Slag bij Jena (1806) versloeg hij de Pruisen bij Halle (17 okt.), dwong Blücher bij Lübeck (7 nov.) de wapens neer te leggen en zegevierde 25 jan. 1807 bij Mohrungen. Na de Vrede van Tilsit werd hij bevelhebber van het bezettingsleger van Noord-Duitsland, en nam in 1809 de verdediging van Antwerpen tegen de Engelsen op.

In 1810 werd B. in Örebro door de Zweedse rijksdag, die hoopte met Franse hulp Finland terug te krijgen, tot kroonprins gekozen. Hij ging tot de Lutherse Kerk over, kwam in Helsingborg aan land, en werd op 5 nov. door Karel XIII als Karel Johan geadopteerd. Sindsdien was hij de feitelijke regent van Zweden, trad weldra in verbinding met Napoleons tegenstanders, sloot, toen deze begin 1812 Zweeds-Pommeren liet bezetten, met Rusland een verbond (5 apr.) en met Engeland vrede (18 juli), kreeg van tsaar Alexander I eind aug. in Åbo voor zijn toetreding tot de anti-napoleontische coalitie de vrije hand om Noorwegen in bezit te nemen, en verscheen in 1813 met een leger op Duitse bodem, probeerde echter, als aanvoerder van het noordelijke leger zijn troepen bij Grossbeeren, Dennewitz en Leipzig zo mogelijk te sparen, trok daarna naar Holstein, en dwong de Deense koning Frederik VI bij de Vrede van Kiel (14 jan. 1814) Noorwegen af te staan in ruil voor Zweeds Pommeren. Zijn hoop op de Franse troon was in rook opgegaan. Na een strijd van 14 dagen tegen de opstandige Noren werd hij heerser over het land en 4 nov. 1814 erkend als kroonprins van Noorwegen.

Sinds 1818 was hij koning van de unie van Zweden en Noorwegen en voerde een vreedzame buitenlandse politiek. Daarentegen ontstond tegen zijn binnenlands beleid, dat wars van elke verandering was, weldra een sterke oppositie in de rijksdag. Zijn gebrek aan kennis van de landstaal verhinderde dat hij populair werd.

Lit.: Klaeber, H.: Marschall Bernadotte, Kronprinz von Schweden (1910).