Slag bij Colombey-Nouilly

De Slag bij Colombey-Nouilly was tijdens de Frans-Duitse Oorlog van 1870/71 de eerste van drie grote veldslagen in de omgeving van Metz (aanvankelijk Slag van Courcelles of van Pange genoemd, door de Fransen Slag van Borny) op 14 aug. 1870 tussen het Duitse 1ste leger onder generaal v. Steinmetz tegen delen van het Franse Rijnleger, dat in Metz was ingekwartierd.

Op 13 aug., toen de Pruisische voorhoede voeling kreeg met de Franse voorposten, gaf maarschalk Bazaine de volgende dag bevel voor een terugtocht in westelijke richting, eerst naar Verdun, om zich daarna te voegen bij de troepen van Mac Mahon, die bij Châlons lagen. In de loop van de ochtend ging de legertrein verder via de linker oever van de Moezel, een marsroute die tegen de middag ook door de troepen werd gevolgd. Vanaf 11 uur 's morgens kwamen meldingen bij de Duitse staven binnen, volgens welke de Fransen hun kamp opbraken en in westelijke richting wegtrokken. Generaal v. Manteuffel bracht hierop het 1ste legerkorps in staat van paraatheid.

Generaal baron von der Goltz, die het bevel voerde over de voorhoede van het 7de legerkorps, nam op eigen verantwoording het gewaagde besluit de wegtrekkende Fransen zoveel mogelijk verliezen toe te brengen om hun aftocht te vertragen, verliet om half vier 's middags zijn bivak bij Laquenexy voor de aanval en riep het 1ste legerkorps en de 1ste cavaleriedivisie ter versterking op. Hij nam tegen 5 uur de sector Colombey tegenover het Franse 3de korps (Decaen) en de gardetroepen in bezit, maar de situatie van de voorhoede van het 7de legerkorps werd precair toen de Fransen met een grote overmacht aan troepen de tegenaanval inzetten. Toen kwam vanuit het oosten de rest van de Duitse 13de infanteriedivisie te hulp, terwijl vanuit het noorden de aanwezigheid van het 1ste Duitse legerkorps, dat sinds half vijf in opmars was, merkbaar werd, het eerst van verre door de werking van de artillerie.

De 1ste infanteriedivisie rukte op naar Montoy en de brouwerij, de 2de divisie via Glattigny en Noisseville naar Servigny, Nouilly en de hoogten van Mey, en kwamen onder een niet aflatend vuur te liggen van de Franse artillerie, die op de hoogten van Bellecroix stond opgesteld. Tegen 18.45 uur werden het ten westen van Colombey gelegen, tot dat moment door de Fransen hardnekkig verdedigde sparrenbos, evenals de zogeheten Dodenweg door de 25ste infanteriebrigade (generaal v. Osten-Sacken) en onderdelen van het 1ste bataljon Jagers veroverd en werd de strijd van de linkervleugel in het voordeel van de Duitsers beslecht. Tegelijkertijd echter drong het 4de Franse korps (Ladmirault), dat zijn aftocht onderbroken had, met drie divisies en talrijk geschut op in de richting van Mey en Servigny en viel de rechtervleugel van het Pruisische 1ste leger aan, maar generaal v. Manteuffel reageerde onmiddellijk door een ferme aanvalsstoot van zijn reserves en - in het centrum - door massale inzet van artillerie uit 90 vuurmonden in de richting van Servigny-Noisseville-Lauvallier.

Zo stonden de zaken er 7 uur 's avonds voor, toen de 28ste infanteriebrigade (v. Woyna) door het 8ste legerkorps zuidwestelijk van Colombey aankwam en onmiddellijk via La-Grange-aux-Bois het Bos van Borny aanviel. Gelijktijdig arriveerden de 18de infanteriedivisie, uit de richting van Straatsburg komend, en de 1ste cavaleriedivisie via Peltre bij Mercy-le-Haut en vielen Grigy aan, waarop de Franse troepen uit Grigy en het Bos van Borny terugweken. Daarmee was de strijd op de linkervleugel van het Duitse leger ten einde, die bij het 1ste legerkorps tot 9 uur 's avonds voortduurde en met de algehele terugtocht van de Franse troepen eindigde, nadat ook de hoogte van Mey door Pruisische infanterie ingenomen was en de beide reservebrigades tot Lauvallier en Nouilly waren opgerukt. Voortdurend werden de Duitse troepen bestookt door vestinggeschut, vooral van Fort St. Julien.

Steinmetz, die tegen 8 uur 's avonds Manteuffel bij Noisseville ontmoette, gaf de troepen bevel zich in de stellingen, die 's morgens waren ingenomen, terug te trekken; stond met het oog op de gewonden en de jubelstemming waarin de troepen verkeerden echter toe om het veroverde terrein nog een paar uur in bezit te houden. Het Duitse verlies bedroeg 1.189 doden, 3.590 gewonden en 127 vermisten, samen 4.906, onder wie 222 officieren. De Fransen verloren naar eigen zeggen 377 doden, 2.641 gewonden en 590 vermisten (waarvan de meeste wel als gesneuveld kunnen worden beschouwd).

Lit.: Scherff, W. v.: Betrachtungen über die Schlacht von Colombey-Nouilly (1894); Cardinal von Widdern, G.: Kritische Tage, dl. 1, 1ste dl.: Die 1. Armee bei Colombey-Nouilly am 13. und 14. August 1870 (1897).