Broessilow-Offensief

Het Broessilow-Offensief (Broessilow ook geschreven als Broesilow of Broesilov) was een reeks aanvalsoperaties tegen het Duits-Oostenrijkse oostelijke front gedurende de Eerste Wereldoorlog in de tweede helft van 1916 en in juli 1917 onder aanvoering van de Russische generaal Alexander Broessilow, die op aandringen van de westelijke geallieerden door de Russen werden ondernomen om de druk op het westelijke en Oostenrijks-Italiaanse front te verlichten.

De eerste en grootste van de aanvalsoperaties vond plaats in de zomer van 1916 en had ten doel een doorbraak te forceren van Polesië (grensstreek Wit-Rusland / Oekraïne) tot aan de Roemeense grens. Het offensief geschiedde over een breed front met de hoofdaanval in de richting van de steden Rowno en Luck (Luzk) en de Boekowina (landstreek tussen Noordoost-Hongarije en Noord-Roemenië). Bij Luck bereikten de Russen op 4 juni na een korte periode van inschieten een doorbraak en sloegen het Oostenrijks-Hongaarse 4de leger in de richting van de stad Wladimir-Wolynskij terug. Door aansluiting te zoeken bij eenheden van de Duitse legergroep Linsingen kon dit echter achter de rivier de Styr standhouden. Op 16 juni begon een geconcentreerde Duitse tegenaanval via Gorochow en Kowel die de Russen dwong terug te trekken op de linie Sokul – Beresteczko. Terwijl deze strijd gaande was, deed Broessilow nog een aanval in de richting van de stad Kowel. Ook hier lukte de doorbraak aanvankelijk, maar kon de Duits-Oostenrijkse strijdmacht zich handhaven aan de rivier de Stochod. Om zijn troepen, die bij Luck onder zware druk stonden, te ontlasten, zette Broessilow halverwege juni aan voor een volgend offensief via Baranowitsji naar Slonim-Białystok, dat echter door de legerformatie Woyrsch kon worden afgeslagen. Terwijl de Russen op het noordelijke gedeelte van het strijdtoneel geen enkele terreinwinst konden boeken, slaagden zij er in het zuiden wel in om verder op te dringen. Het Oostenrijks-Hongaarse leger van Pflanzer-Baltin moest onder de aanval van het Russische leger van Lesjitzki de sectoren Kolomea, Nadworna en Delatyn ontruimen en betrok op de Karpaten van Dorna Watra via Kirli Baba Baba Ludowa tot aan Czeremosz een defensieve stelling, die het met succes wist te verdedigen. Het eerste offensief van Broessilow was de grootste Russische overwinning in de Wereldoorlog.

De Russische verliezen waren echter enorm: bijna een miljoen doden, gewonden, gevangenen en gedeserteerden. De Oostenrijkse verliezen beliepen ongeveer 600.000 officieren en manschappen, waaronder 400.000 krijgsgevangenen, onder wie vele deserteurs die zich verbroederden met de etnisch verwante Russen. Het offensief gaf zowel aan het westelijke als aan het Italiaanse front een forse strategische verlichting. Maar de Russische inspanning droeg ook bij tot de latere ineenstorting van het tsarenrijk.

Tot het Broessilow-Offensief vallen ook de gezamenlijke Roemeens-Russische operaties te rekenen gedurende de gehele maand september 1916 in Oost-Galicië, de Boekowina en Zevenburgen, nadat ook Roemenië zich eind augustus 1916 in de strijd geworpen had. Ten slotte viel er in de maand november van 1916 in de Karpaten en Wolhynië nog een laatste opleving in de Russische operaties te noteren.

Ook in 1917 vond er een door Broessilow geleid offensief (naar A. Kerenskij ook Kerenskij-Offensief genoemd) plaats, dat begon op 30 juni 1917. Terwijl tegelijk aanvallen op de steden Riga, Dünaburg, de stellingen bij het Narotsjmeer en bij Smorgon werden uitgevoerd, was de hoofdaanval gericht op de sector tussen Brody en de Tatarenpas. De aanval van de rechtervleugel en van het centrum liep na een gering succes in de beginfase al snel vast, maar ten zuiden van de rivier de Dnjestr wisten de Russen over een breed front over de Bystrzyca (zijrivier Dnjestr) ongeveer 30 km diep in de stellingen van de gecombineerde Duits-Oostenrijkse strijdkrachten door te dringen. Op 19 juli maakten de Duits-Oostenrijkse troepen zich gereed voor de tegenaanval, die het Russische front ten zuiden van Tarnopol terugwierp; slecht een smalle grensstrook van de Boekowina (bij Suczawa) en van Galicië (bij Brody) bleef in Russisch bezit.

Lit.: Schlotheim, L.E. v.: Die Kaiserlich Deutsche Südarmee in den Kämpfen während der Brussilow-Offensive vom 4. Juni bis 14. August 1916 (1936); Mémoires du Général Broussilov. (1929).