Engelbert Dollfuss

Engelbert Dollfuss (Texing, 4 oktober 1892 – Wenen, 25 juli 1934) was een Oostenrijks christen-sociaal politicus.

Dollfuss was een boerenzoon uit Neder-Oostenrijk en studeerde rechten in Wenen en Berlijn. Tijdens de Eerste Wereldoorlog vocht hij, ondanks zijn bescheiden lengte, in het Oostenrijks-Hongaarse leger aan het front met Italië. Na de oorlog werd hij actief binnen de Christelijk-Sociale Partij en stichtte een bond vor boeren en tuinders. Eind jaren twintig trad hij toe tot het Oostenrijkse parlement. In 1927 werd Dollfuss directeur van de Neder-Oostenrijkse Landbouwkamer en in 1930 president van de Neder-Oostenrijkse Bundesbahn. In maart 1931 werd hij minister van Landbouw en in mei 1932 tevens minister-president (Bundeskanzler) en minister van Binnenlandse Zaken. Zijn kabinet bestond uit de Christelijk-Sociale Partij, de (semi-fascistische) Heimwehr en de Landbouwpartij.

Na een korte kabinetscrisis diende Dollfuss zijn ontslag in; hij werd herbenoemd met volmachten en regeerde sindsdien dictatoriaal (1933). Met behulp van de grote mogendheden - met name het fascistische Italië - trachtte Dollfuss de economische en financiële toestand te verbeteren, hetgeen echter niet lukte.

Na de machtsovername van de nationaal-socialisten in Duitsland (30 januari 1933), die naar een Anschluss streefden, richtte Dollfuss zich nog meer op Italië. Op advies van Benito Mussolini bond hij de strijd aan met de nationaal-socialisten en de sociaal-democraten; beide tegenstanders van Dollfuss' politiek. Zowel de Oostenrijkse nationaal-socialistische partij als die van de sociaal-democraten werden verboden.

In februari 1934 viel het Oostenrijkse leger, het Bundesheer, gesteund door de Heimwehr en andere paramilitaire groepen de Weense arbeiderswijk binnen om het daar gevormde radicaal-socialistische bolwerk te breken. Na een korte doch hevige strijd met socialisten en communisten vluchtten de meeste socialistische kopstukken naar het buitenland of doken onder en gingen de illegaliteit in. Tegelijkertijd werden op andere plaatsen in het land ook NSDAP-afdelingen aangevallen en vele nationaal-socialisten opgepakt. Op 1 mei 1934 voerde Dollfuss een nieuwe, corporatieve grondwet in naar voorbeeld van het fascistische Italië. Voortaan was alleen het Vaderlands Front toegestaan, een overkoepelende massaorganisatie.

Op 25 juli 1934 pleegden de nationaal-socialisten onder leiding van Dr. Anton Rintelen een staatsgreep. SA-eenheden wisten door te dringen in het regeringspaleis en schoten Dollfuss neer, die enige tijd later aan zijn verwondingen bezweek. De staatsgreep mislukte echter wegens de slechte communicatie tussen de samenzweerders en de coupplegers werden gearresteerd. Pro-Dollfuss-troepen doodden enkele coupplegers bij vuurgevechten. Dollfuss' opvolger als premier werd Kurt von Schuschnigg.

Zie ook

 * Austro-fascisme

Externe link

 * Engelbert Dollfuss: Corporatisme in Oostenrijk