Slag bij Midway

Midway is een atol in de noordelijke Stille Oceaan, ongeveer halverwege het Amerikaanse en Aziatische continent (vandaar de naam). Hier vond tijdens de Tweede Wereldoorlog op 4 juni 1942 een zeeslag (Slag bij Midway) tussen de Amerikanen en de Japanners plaats, die eindigde in een Amerikaanse overwinning. Deze zege betekende een keerpunt in de strijd in de Stille Oceaan.

Na Pearl Harbor had het Japanse opperbevel bezien welke acties verder moesten worden ondernomen. Het leger en de marine waren niet is staat tot een aanvaardbare gezamenlijke operatie. Aan haar lot overgelaten, koos de marine de twee eilandjes waaruit Midway bestond (een kleine 2.000 km noordwestelijk van Honolulu) als doel van de volgende grote campagne. Midway kon de Japanners de controle geven over de centrale Stille Oceaan - belangrijk als antwoord op de Amerikaanse luchtaanval op Tokio van 18 apr. 1942 (de "Doolittle Raid") en als regionaal steunpunt voor een toekomstige aanval op Hawaii. Als ze geluk hadden, hoopten de Japanners de restanten die na hun aanval op Pearl Harbor van de Amerikaanse vloot waren overgebleven over te halen tot een beslissende zeeslag. Om er zeker van te zijn dat ze Midway konden veroveren, ontwierpen de Japanners als afleidingsmanoeuvre een plan voor een aanval op de Aleoeten. Hoewel ze de eilanden Attu en Kiska veroverden zonder tegenstand te ontmoeten, sorteerde deze aanval niet het gehoopte effect. Er kwamen nauwelijks Amerikaanse oorlogsschepen op af, terwijl er wel belangrijke schepen aan de Japanse hoofdmacht zelf onttrokken werden. Sterker nog, admiraal Isoroku Yamamoto verspreidde zijn vloot nu over een te groot gebied, terwijl het onderling contact belemmerd werd doordat strikte radiostilte geboden was.

Ondertussen onderschepte en ontcijferde de inlichtingendienst van de Amerikaanse marine een gecodeerd Japans bericht dat uitwees dat Midway het eigenlijke doel van de Japanners was. Er op gokkend dat dit bericht niet misleidend was, gaf admiraal Chester Nimitz bevel om naar Midway op te trekken. Toen de Yorktown met veel moeite Pearl Harbor bereikte na in de Slag in de Koraalzee zwaar te zijn gehavend, spoorde Nimitz de reparatieploegen tot het uiterste aan om het schip zo snel mogelijk in orde te maken voor de aanstaande operatie. Binnen 72 uur voer de Yorktown weer uit met bestemming Midway. Haar aanwezigheid verraste de Japanners.

Op 4 juni 1942 lanceerden de Japanners hun eerste aanval op Midway met een vernietigend bombardement. Nadat de vliegtuigen op de Japanse vliegdekschepen waren teruggekeerd, werden ze uitgerust met torpedo's in afwachting van de Amerikaanse vliegdekschepen. Toen berichten binnenkwamen, dat de bombardementen niet genoeg schade hadden aangericht om de grondtroepen te kunnen laten landen, besloten de Japanse commandanten de vliegtuigen wederom met bommen te laden. Terwijl dit gebeurde, ontdekten Japanse verkenningsvliegtuigen Amerikaanse vliegdekschepen, wat de Japanse commandanten noopte om hun vorige beslissing te herzien en de vliegtuigen opnieuw met torpedo's uit te rusten. Erger was, dat in de haast om deze veranderingen uit te voeren, brandstofslangen en munitie her en der over de dekken van de Japanse vliegdekschepen verspreid lagen, wat een snelle en adequate Japanse reactie onmogelijk maakte.

Langzaam vliegende Amerikaanse Douglas Devastator bommenwerpers naderden van drie vliegdekschepen en van Midway, maar de aanval had geen succes. Japanse jagers en luchtdoelgeschut hielden de Amerikanen in bedwang. Het tij keerde toen Douglas Dauntless duikbommenwerpers van zo hoog aanvielen dat de Japanners ze niet eens zagen aankomen. Hun bommen troffen doel waardoor drie van de vier Japanse vliegdekschepen - Akagi, Kaga en Soryu - werden opengereten en in brand vlogen. Twee zonken die nacht en de derde de dag daarop. Het overgebleven Japanse vliegdekschip, de Hiryu, ondernam een aanval die de Yorktown ernstig beschadigde. Nadat de vliegtuigen op de Hiryu waren teruggekeerd om bij te tanken, stegen ze weer op om een nieuw mikpunt te vinden, maar vielen vreemd genoeg de al uitgeschakelde Yorktown voor de tweede maal aan, die ze verwarden met een ander schip. Tijdens die aanval ontdekten vliegtuigen van de Amerikaanse vliegdekschepen Enterprise en Hornet de Hiryu en brachten haar tot zinken.

Yamamoto, wiens vlaggenschip bijna 1000 km van het strijdtoneel was verwijderd, was niet in staat om zijn verspreide strijdmacht samen te trekken voor een tegenaanval, en keerde naar Japan terug. Het lot van de Yorktown werd ten slotte bezegeld toen ze getorpedeerd werd door een Japanse onderzeeër.

De Japanners herwonnen nooit meer het overwicht dat ze bezaten tussen Pearl Harbor en Midway. Nog belangrijker was, dat Japan de industriële capaciteit ontbeerde om de verliezen aan vliegtuigen en vliegdekschepen aan te vullen. Hierdoor werd "Midway" een beslissende overwinning voor de Verenigde Staten.

Lit.: Isom, D.W.: Midway inquest. Why the Japanese lost the Battle of Midway (2007); Sauvain, P.: Midway (1998).