Johann von Zoph

Johann Freiherr von Zoph, Oostenrijks generaal, * Teussing (Bohemen), 1740, † Kaaden (Bohemen), 26 mei 1812, was als 18-jarige cadet bij infanterieregiment "Königsegg". Aan de Slag bij Kunersdorf en de bestorming van de schans bij Landeshut nam hij als vrijwilliger deel, en werd vaandrig bij infanterieregiment Bethlen. Hierna vocht hij bij Torgau en Adelsbach, waar het regiment volop gelegenheid had om indruk te maken. In vredestijd bleek Z. overal inzetbaar, zodat de keizer de jonge kapitein in 1777 tot majoor bij infanterieregiment Fabris benoemde. Hier diende Z. als stafofficier en regimentscommandant 16 jaar.

Direct bij het uitbreken van de oorlog met Frankrijk werd hij met zijn regiment naar de Nederlanden gezonden, waar hij bij Arlon op 9 juni 1793 opviel door zijn onverschrokkenheid. Op 16 en 30 apr. van het jaar daarop kreeg hij, optredend als brigade-generaal, Arlon bij een koelbloedige aanvalsoperatie in handen. Kwartiermeester-generaal Beaulieu liet zich lovend over hem uit en Z. werd in dec. tot generaal-majoor bevorderd.

In 1795 voerde Z. het bevel over de Hongaarse grenadiers bij het beleg van Mannheim, in het jaar daarop over een gedetacheerde brigade bij Rohrbach aan de overkant van de Rijn. Hier moest hij weliswaar, toen hij door de Franse generaal Desaix met twee divisies werd aangevallen, naar het retranchement (tweede verdedigingslinie) van Mundenheim terugwijken, maar wist toch aan verdere aanvallen krachtig weerstand te bieden.

Kort daarna vocht Z. bij Schliengen, en werd aangewezen voor de bestorming van Fort Kehl. Hij nam aan beide oevers van de Kinzing bezit van de loopgraven en sloeg verscheidene vijandelijke aanvallen af. Daarna werd hem met 5 bataljons de bestorming van de belangrijke Schwabenschans toevertrouwd. Z. veroverde niet alleen deze, maar ook de verbinding tussen twee bastions en drie andere schansen en dwong hiermee de overgave van het fort af. De keizer beloonde deze geslaagde actie met het ridderkruis en het diploma van luitenant-veldmaarschalk.

Z. was in 1799 commandant van een divisie bij het leger in Italië en in de Slag bij Magnano (5 apr.) van de rechtervleugel van het leger, die door zijn onverzettelijkheid zoals bekend veel bijdroeg aan te overwinning. De capitulatie van de stad en van het fort van Brescia was een gevolg van die zege en Z kreeg opdracht Brescia te bezetten. De Slag bij Cassano (26 apr.) werd bijna alleen door Z. met zijn divisie beslist en hij bezette de volgende dag Milaan. Hierna kreeg hij opdracht voor de bestorming en de blokkade van Tortona, later voor het beleg van Mantua, en werd na de inname daarvan commandant van deze vesting.

Nadat hij in aug. 1800 tot baron verheven was, werd Z. van Praag, waar hij als divisiecommandant was aangesteld, toegevoegd aan het leger van de Donau en tot inspecteur-generaal van de infanterie benoemd. Na de Vrede van Lunéville (febr. 1801) ging hij met pensioen.

Lit.: Wurzbach, Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich, dl. 60 (1891); Hirtenfeld, Der Militär-Maria-Theresienorden und seine Mitglieder (1857).