Simón Bolívar

Simón Bolívar, de bevrijder van Zuid-Amerika van de Spaanse heerschappij, * Caracas, 24 juli 1783, † San Pedro Alejandrino (Santa Marta, Colombia), 10 dec. 1830, studeerde in Madrid rechten en bereisde daarna Europa. Op terugreis naar Venezuela (1809) bezocht hij de Verenigde Staten, en hier vatte hij het plan op, zijn vaderland van het Spaanse juk te bevrijden. In Caracas aangekomen, nam hij contact op met patriotten, en toen in de hoofdstad op 19 apr. 1810 de opstand uitbrak, zond de Junta hem naar Londen, waar vandaan hij in 1811 met een wapentransport terugkeerde. Als luitenant-kolonel streed hij onder Francisco de Miranda, tot hij na de onderwerping van Venezuela door de Spanjaarden op het eiland Curaçao een toevlucht moest zoeken. Doch reeds in sept. 1812 trad hij weer onder de opstandelingen van Nieuw-Granada (het noordwesten van Zuid-Amerika, zie kaartjes) naar voren en werd snel de ziel van de bevrijdingsoorlog tegen de Spanjaarden. Na de verovering van Caracas op 4 aug. 1813 werd B. door het leger als bevrijder (el Libertador) van Venezuela begroet. De door hem bijeengeroepen Algemene Vergadering droeg op 2 jan. 1814 de burgerlijke en militaire macht aan hem over.

Bij La Puerta werd B. echter door de Spanjaarden op 11 juni 1814 verslagen en vluchtte naar Tunja, waar het Congres van Nieuw-Granada hem belastte met het opperbevel. Hij bezette Bogota en bevrijdde de provincie Cundinamarca; maar toen de Spaanse generaal Morillo in mrt. 1815 met nieuwe troepen landde, moest hij 19 mei naar Jamaica vluchten, doch keerde reeds in dec. 1816 met uitgeweken opstandelingen terug en ontscheepte zich op het eiland Margarita. Nadat hij de opheffing van de slavernij had afgekondigd, riep hij als staatshoofd van de republiek Venezuela een parlement bijeen en stelde een regering samen.

In de beide volgende jaren streden B., Paëz en Santander met zoveel succes tegen Morillo, dat op 15 febr. 1819 het parlement te Angostura geïnstalleerd kon worden. B., die door het parlement tot president met onbeperkte macht werd benoemd, leidde nu het leger in juni over de Andes naar Nieuw-Granada en bevrijdde dit door de veldslagen bij Tunja en Bochica, waarop op 9 sept. de eenwording van de staten Venezuela en Nieuw-Granada onder de naam Colombia met B. als president werd geproclameerd. Nadat hij met Morillo op 26 nov. 1820 de wapenstilstand van Truxillo had gesloten, versloeg hij generaal La Torre op 24 juni 1821 bij Carabobo. Na in 1821 andermaal tot president van de republiek Colombia te zijn gekozen, voltooide hij in 1823 en 1824, vooral door de overwinning bij Junin en de zege die generaal Sucre bij Ayacucho behaalde, de bevrijding van Neder-- en Opper-Peru, waarvan het laatste gebied, naar hem Bolivia genoemd, hem in 1825 met de absolute macht bekleedde. Hier trad hij evenwel reeds in 1826 af, om opnieuw het presidentschap van de republiek Colombia met vrijwel onbeperkte macht te aanvaarden. Dit veroorzaakte veel ontevredenheid, en een samenzwering bedreigde op 25 sept. zijn leven. De aanstichters werden geëxecuteerd, vice-president Santander gevangengenomen en met 70 andere betrokkenen verbannen.

B. had zich ook in Peru op 17 aug. 1827 tot president voor het leven laten kiezen. Daar hij bovendien het parlement van Bolivia een weinig republikeinse grondwet (Code Boliviano) opdrong, in Colombia de persvrijheid onderdrukte en de kloosterscholen in ere herstelde, werd hij beschuldigd monarchistische plannen te koesteren. Peru en Venezuela maakten zich van de Colombiaanse Unie los, met als gevolg dat B. op 27 apr. 1830 aftrad. Het parlement van Bogota kende hem een jaargeld van 30.000 piasters toe. Spoedig daarop stierf B. in Santa Marta in Colombia. In 1832 bracht men de as van B. naar Caracas en richtte te zijner nagedachtenis een triomfboog op. In Bogota kwam een bronzen standbeeld van hem te staan.

Lit.: Sherwell, G.: Simon Bolivar (1921); Belaunde, V.A.: Bolivar (1959); Trend, J.B.: Bolivar and the independence of Spanish America (1951).