Edwin von Manteuffel

Edwin Hans Karl, Freiherr von Manteuffel, Pruisisch generaal-veldmaarschalk (1873), * Dresden, 24 febr. 1809, † Karlsbad, 17 juni 1885. In 1848 werd M. vleugeladjudant van de koning, die hem voor tal van diplomatieke missies inzette, maakte zich als kabinetschef Militaire Zaken (sinds 1857) verdienstelijk bij de reorganisatie van het leger (vooral door de verjonging van het officierskorps), werd in 1858 generaal-majoor, in 1861 luitenant-generaal, en kreeg in 1865 het bevel over de Pruisische troepen in Sleeswijk-Holstein en het gouvernement van Sleeswijk. In de Pruisisch-Oostenrijkse Oorlog van 1866 dwong M. Gablenz tot ontruiming van Holstein, rukte met zijn divisie Hannover binnen, dwong op 29 juni in Langensalza de capitulatie af, streed 10 juli tegen de Beieren bij Hausen en Aschach en beëindigde als opvolger van Falckenstein als opperbevelhebber de Mainveldtocht.

Tijdens de Frans-Duitse Oorlog leidde M. in 1870 het 1ste legerkorps bij Colombey-Nouilly (14 aug.) en Noisseville en kreeg op 27 okt. het 1ste leger onder zijn hoede, waarmee hij in november en december de veldslagen bij Amiens (27 nov.) en aan de Hallue (23 dec.) won. In jan. 1871 werd hem het bevel over het Zuidelijke Leger (bestaande uit het 2de, 7de en 14de legerkorps) toevertrouwd, dat strijd leverde met de Fransen onder Bourbaki en dreef op 1 febr. 80.000 man Franse troepen de grens met Zwitserland over (&rarr; Slag aan de Lisaine). Vervolgens kreeg hij het bevel over het bezettingsleger in Frankrijk en werd in 1879 keizerlijk stadhouder van Elzas-Lotharingen. Hier trachtte hij, overigens vergeefs, door het doen van een handreiking aan geestelijkheid en notabelen, tot een betere verstandhouding te komen.

Lit.: Aus dem Leben des Generalfeldmarschalls Edwin Freiherrn von Manteuffel (1874); Keck, Karl Heinrich: Das Leben des General-Feldmarschalls Edwin von Manteuffel (1890); Puttkamer, Alberta v.: Die Ära Manteuffel. Federzeichnungen aus Elsass-Lothringen (1904); Schmitz, Elisabeth: Edwin von Manteuffel. Manteuffel als Quelle zur Geschichte Friedrich Wilhelms IV (1921).