Charles de Croix Clerfayt

Charles de Croix, Graf von Clerfayt (ook geschreven Clairfayt), Oostenrijks veldmaarschalk, * slot Bruille in Henegouwen, 14 okt. 1733, † Wenen, 19 juli 1798, trad in 1753 in Oostenrijkse dienst en onderscheidde zich in de Dertigjarige Oorlog zodanig, dat hij als een der eersten de in 1757 ingestelde Maria-Theresia-Orde ontving en bij het sluiten van de vrede al was opgeklommen tot kolonel. Bij de opstand in de (Oostenrijkse) Nederlanden in 1787 wees hij alle pogingen af, om hem te verleiden de Oostenrijkse keizer Joseph II ontrouw te zijn en Nederlander en Waal te worden. Als luitenant-veldmaarschalk blonk hij in 1788 en 1789 uit bij de strijd tegen de Turken. Hij voerde in het Banaat het bevel over een zelfstandig legerkorps en versloeg de Turken bij Mehadia; was in 1791 commandant in Walachije en zegevierde bij Calafatu.

Tijdens de oorlogen van de Franse Revolutie was hij bevelhebber van het Oostenrijkse korps, dat het leger van de hertog van Brunswijk te hulp schoot, en waarmee hij op 15 sept. de Fransen bij Croix-aux-Bois versloeg. Na de terugtocht van de hertog uit Champagne trok hij zich naar de Zuidelijke Nederlanden terug, waar hij zich na de nederlaag van de hertog van Saksen-Teschen bij Jemappes bij deze aansloot, daarna met de hertog van Saksen-Coburg de Fransen op 1 mrt. 1793 bij Aldenhoven versloeg, hierop Maastricht ontzette, 18 mrt. de Slag bij Neerwinden besliste en 11 sept. Quesnoy veroverde, 15 en 16 okt. echter bij Wattignies een nederlaag leed.

In 1794 werd hem de verdediging van West-Vlaanderen opgedragen. Op 29 apr. werd hij bij Mouscron door Pichegru verslagen en trok zich na het gevecht bij Tourcoing (18 mei) in een versterkte stelling bij Thielt terug. Toen hij deze verliet, moest hij op 13 juni bij Hoogleede opnieuw het onderspit delven.

Na het vertrek van de hertog van Saksen-Coburg nam hij begin juli het opperbevel van het Oostenrijkse leger in handen, maar zag zich genoodzaakt, op 5 en 6 okt. over de Rijn terug te trekken. Hij ontving in 1795 de maarschalksstaf en het opperbevel van het keizerlijke leger aan de Rijn, waar hij op 11 okt. Jourdan bij Höchst overwon, Mainz door bestorming van het voor onneembaar gehouden Franse bolwerk op 29 okt. bevrijdde en 21 dec. een voordelige wapenstilstand met de Franse republiek sloot. Wegens laatstgenoemde activiteit geraakte hij in conflict met de Oostenrijkse minister van Buitenlandse Zaken Thugut, die hem dwong ontslag te nemen. C. keerde in 1796 naar Wenen terug, waar hij toetrad tot de hofkrijgsraad. Lit.: Vivenot, A. v. (red.): Thugut, Clerfayt und Wurmser (1869).