Simon Spoor

Simon Hendrik Spoor, Nederlands generaal, * Amsterdam, 12 jan. 1902, † Batavia, 25 mei 1949. S. bracht zijn militaire carrière vrijwel geheel in "de Oost" door. Hij werd opgeleid aan de Koninklijke Militaire Academie te Breda en aan de Hogere Krijgsschool te 's-Gravenhage, werkte in Nederlands-Indië bij de Generale Staf te Bandoeng, was 1934-38 docent aan de KMA, werkte hierna opnieuw in Indië bij de Generale Staf en was docent aan de Hogere Krjjgsschool te Bandoeng.

Na de overgave aan Japan week S. in mrt. 1942 uit naar Australië. Nadat Japan in 1945 was gecapituleerd toonde hij zich een voorstander van een militair gezag in Nederlands-Indië, maar werd hierin tegengewerkt door gouverneur-generaal Van Mook, die streefde naar een herstel van het burgerlijk bestuur. S. werd in jan. 1946 tijdelijk tot luitenant-generaal benoemd, en kreeg het opperbevel in Indië, hoewel dat aanvankelijk niet veel voorstelde, omdat de geallieerden van het South East Asia Command voorlopig de touwtjes in de Nederlandse kolonie in handen hielden. Het invoegen in het KNIL van uit Nederland overgekomen dienstplichtigen verliep daardoor uiterst moeizaam.

Na de oorlog kreeg Nederland te maken met de gewapende strijd voor onafhankelijkheid door Indonesische republikeinen. Weliswaar werd een bestand bereikt, maar de voortdurende schendingen daarvan door de Republiek Indonesië dwongen Nederland tot militair ingrijpen. Het kwam tot twee zogenaamde Politionele acties, die beide door S. werden geleid. De eerste actie, van 21 juli tot 4/5 aug. 1947 onder de codenaam "Product", had de herovering van de economisch belangrijke gebieden op Java en Sumatra ten doel. Dit doel werd al spoedig gerealiseerd, maar de Nederlandse regering durfde het bezetten van het republikeinse bolwerk Djokja, mede onder internationale druk, niet aan.

Toen de bestandsschendingen in 1948 bleven voortduren, drong S. erop aan Djokja alsnog te bezetten. Bij de tweede Politionele actie van 18 dec. 1948 tot 5 jan. 1949 werd Djokja van uit de lucht bezet en werden de republikeinse leiders Soekarno en Hatta gevangen genomen. Begin 1949 was heel Java weer in Nederlandse handen. In mei 1949 zwichtte Nederland wederom voor internationale druk en moest (Van Roijen-Roem-Akkoord) Djokja weer ontruimen, ondanks hevig verzet van het kader. Het lukte S., zij het met moeite, de officieren ervan te overtuigen dat zij de burgerlijke autoriteiten, hoe zwaar dit ook viel, dienden te gehoorzamen.

Op 23 mei 1949 werd S. tot generaal bevorderd, werd dezelfde dag ernstig ziek en overleed onder nooit opgehelderde omstandigheden twee dagen later te Batavia, slechts 47 jaar oud. Hoewel S., die zeer geliefd was bij zijn manschappen, zich niet ontzag hard in te grijpen als de situatie daarom vroeg, is hij in de moeilijke jaren 1946-49 altijd loyaal aan de politiek gebleven.

Lit.: Moor, J.A. de: Generaal Spoor. Triomf en tragiek van een legercommandant (2011).