Muammar Khadaffi

Muammar Mohammed al-Khadaffi (ook geschreven als Qadhafi, Khaddafi enz. maar altijd uitgesproken als Ka-daffi, meestal genoemd kolonel K.), Libisch politicus en leider van dit land sinds 1969, * Sirte, 7 juni 1942, † (vermoord) bij Sirte, 20 okt. 2011. K. bezocht de militaire academie in Benghazi en voltooide zijn opleiding in Engeland. Op 1 sept. 1969 pleegde hij met de zgn. Bond van Vrije Officieren, een aan het regime van Nasser in Egypte gelieerde organisatie, een staatsgreep en bracht het bewind van koning Idris I ten val. Uit de hierop volgende strijd om de macht kwam K. in jan. 1970 als overwinnaar tevoorschijn en wist zich sindsdien als absoluut heerser te handhaven op basis van een soort islamitisch socialisme, aanvankelijk belichaamd door de enige politieke partij in Libië, de op Egyptische leest geschoeide Arabisch Socialistische Unie. Deze ging in 1977 op in het naar Sovjetvoorbeeld gecreëerde Algemene Volkcongres. K. zelf vervulde daarin de rol van secretaris-generaal en verkreeg daarmee officieel de functie van staatshoofd, welke post hij in 1979 weer opgaf. Sindsdien was hij slechts "leider van de revolutie".

Het was hetzelfde jaar, waarin Egypte vrede met Israel sloot. Hierdoor kwam het tot een verwijdering tussen Libië en Egypte, en Libië voerde daarna de steun aan het Palestijns verzet tegen Israel aanzienlijk op. Maar ook andere terroristische organisaties, zoals de IRA, konden op zijn steun rekenen. Hij ontsnapte trouwens zelf menigmaal aan een aanslag. Voorts werd hij in verband gebracht met het opblazen van het Pan-Am-toestel boven Lockerbie in Schotland op 21 dec. 1988. De daders van die aanslag heeft hij later uitgeleverd, en het leek erop, dat hij een gematigder koers ging varen. Zo veroordeelde hij als eerste Arabische leider de aanslagen van 11 sept. 2001. Ook van Westerse zijde werden voorzichtig toenaderingspogingen ondernomen en bracht de Britse premier Tony Blair in mrt. 2004 een bezoek aan Libië. Met de regering van de Italiaanse premier Berlusconi en met Spanje waren er eveneens contacten.

In 2011 is er in navolging van de opstanden in Tunesië en Egypte sprake van een burgeroorlog in Libië. Opstandelingen zijn met steun van de NAVO in het offensief, en slaagden er in aug. in het hoofdkwartier van K. in de Libische hoofdstad Tripoli in te nemen.

Op 20 oktober 2011 ontvluchtte K. het laatste bolwerk dat hem nog restte, zijn geboorteplaats Sirte. Het konvooi van K. werd door een luchtaanval van de NAVO tot staan gebracht, waarna hij - reeds ernstig gewond - door opstandelingen werd doodgeschoten.