België in de Eerste Wereldoorlog

Inval in België

 * 1 augustus - Duitse troepen vallen het neutrale Luxemburg binnen.
 * 3 augustus - Duitsland verklaart de oorlog aan Frankrijk. In uitvoering van het Schlieffenplan vraagt Duitsland dezelfde dag aan België, om langs daar te mogen passeren om Frankrijk binnen te vallen. Het neutrale België houdt zich aan het Verdrag van Londen (1839) en biedt de Duitsers geen vrije doorgang.
 * 4 augustus - Duitse legereenheden overschrijden de Belgische grens. Om 23 uur is Groot-Brittannië in staat van oorlog met Duitsland.
 * 6 augustus - Het Duitse leger stuit op de forten van de vesting Luik.
 * 12 augustus - Slag der zilveren helmen, in Halen. Voor de laatste keer in Europa vindt een cavaleriecharge plaats. De Belgen winnen en verschansen zich te Diest.
 * 15 augustus - Slag te Dinant. Koning Albert I,de Koningin en de regering vestigen zich te Antwerpen. De Koning voert het bevel over het leger.
 * 16 augustus - Het laatste fort rond Luik geeft zich over aan de Duitsers.
 * 18 augustus - Koning Albert I beveelt het Belgische leger  zich  terug te trekken  naar het nationaal reduit  Antwerpen.
 * 20 augustus - De Duitsers trekken Brussel binnen. Er volgen later zware gevechten te Aalst, Mechelen, Dendermonde en Charleroi. In Antwerpen wordt dag en nacht gewerkt met vele vrijwilligers: bomen worden gekapt, villa’s afgebroken, kortom: alles wat het zicht kan hinderen. Schuilplaatsen worden opgetrokken. Bij de forten van Kapellen tot Kontich worden inundaties gesteld. In de stad wapperen de Belgische, Franse en Engelse vlaggen.
 * 24 augustus -Tussen 21 en 24 augustus vallen de Naamse forten.
 * 22 augustus - Slag bij Charleroi waar ook de Fransen aan deelnemen. Over het hele land worden kasseiwegen uitgebroken om de Duitse bewegingen te bemoeilijken.
 * 25 augustus Duitse troepen vermoorden tijdens een strafexpeditie tegen de stad Leuven 218 burgers. De stad wordt platgebrand. Ook de universiteitsbibliotheek is in vlammen opgegaan. Deze laffe en barbaarse daden zullen zorgen voor een massale rekrutering op vrijwillige basis in gans het Britse Rijk.

right|thumb|400px|Nationaal Reduit Antwerpen


 * 27 augustus - Britse marinesoldaten ontschepen in Oostende om in Antwerpen het Belgische leger   te versterken. Het neutrale Nederland heeft geweigerd ze binnen te laten via de Schelde om zo in Antwerpen zelf te ontschepen. Mechelen wordt voor het eerst gebombardeerd.
 * 30 augustus - Na drie dagen van bombardementen zijn de forten van Walem, Sint Katelijne Waver en Koningshooikt ten dode opgeschreven. Ze kunnen hun rol van fort om de vijand tegen te houden niet meer spelen, maar worden nu steunpunten.
 * 2 september - ’s Morgens wordt Antwerpen overvlogen door een zeppelin die zeven bommen laat vallen op huizen die als hospitaal waren ingericht. Twaalf mensen raken gewond en er is zware schade.
 * 5 september - Majoor Von Sommerfeld beveelt de stad Dendermonde plat te branden, ook het burgerlijk ziekenhuis en de Begijnhofkerk uit de XVIde eeuw. Huizen worden geplunderd en inwoners naar Duitsland gedeporteerd. In Lebbeke en Sint-Gillis worden 25 inwoners vermoord door het voorbijtrekkende Duitse leger.
 * 29 september - Lier wordt gebombardeerd, net als Duffel, Tisselt, Londerzeel en Heist-op-den-Berg. Nieuwe gevechten om Mechelen. Door de grote overmacht moeten de Belgen Mechelen opgeven en zich terugtrekken naar Antwerpen. Op hun terugtocht vernietigen de verdedigers de forten van Walem en Breendonk, dit om te verhinderen dat de Duitsers ze tegen de Belgen zouden gebruiken.
 * 2 oktober - De Duitsers proberen door te breken. Vanaf het balkon op het Koninklijk Paleis op de Meir te Antwerpen stelt de Koning Albert I de bevolking gerust terwijl het geschut te horen is.
 * 3 oktober - Walem, Sint-Katelijne-Waver en Koningshooikt worden beschoten door 28 cm-kanonnen die te Elewijt en Hofstade staan opgesteld. Een vliegtuig strooit propagandabriefjes boven Antwerpen uit, waarin de bevolking wordt opgeroepen zich over te geven. De bevolking lacht hierom, terwijl het Duitse vliegtuig wordt beschoten. Verdere gevechten te Lier. Herentals wordt het slachtoffer van Duitse terreur. Kempische dorpen worden in brand gestoken.
 * 4 oktober - Het front beweegt niet. De Belgen verschansen zich achter de Rupel en de Nete. Bruggen worden opgeblazen. Er vinden zware gevechten plaats te Duffel.
 * 6 oktober - Britse marine-infanteriebrigades en het Belgische leger  hebben met succes de Nete verdedigd. Op 6 oktober ’s morgens moeten ze zich echter terugtrekken  op de binnenste fortenlijn. Het gevolg is dat de Duitsers hun kanonnen binnen schietbereik van de stad kunnen plaatsen. Meer dan 4000 obussen en 140 zeppelinbommen vallen op Antwerpen. Generaal de Guise laat aan de bevolking weten dat wie dat wil mag vertrekken. Er begint een exodus langs de Schelde. Meer dan 1 miljoen Belgen vluchten naar het noordelijk gelegen neutrale Nederland. De vluchtelingen worden er goed onthaald. Anderen trekken via de kuststreek naar Frankrijk of proberen via Oostende, Groot-Brittannië te bereiken.
 * 8 oktober - Om de totale vernietiging van de stad te voorkomen beslissen de Belgische en Engelse autoriteiten gezamenlijk om de stad te evacueren. Gedurende de nacht van de 8ste oktober verlaten de Koning en de Koningin Antwerpen.
 * 9 oktober - De enorme voorraden worden ofwel weggehaald ofwel vernietigd. De forten van Schoten, Brasschaat, Merksem, Kapellen en Lillo worden opgeblazen. Onder dekking van de nacht wordt de laatste Belgische divisie uit Antwerpen teruggetrokken. Zo’n 33 000 Belgische soldaten die niet meer konden ontsnappen trokken naar Nederland en werden daar geïnterneerd.
 * 10 oktober - De Belgen en Britten, die Antwerpen nu verlaten hebben, brengen de Duitsers een zware slag toe, terwijl deze laatsten probeerden de Schelde over te steken. Duitse eenheden rukken op naar Gent. In het noorden dringen de Belgen de Duitsers terug tot Lokeren. Vlakbij Gent, te Melle kunnen de Belgen de vijand terugslaan en een Duitse artilleriebatterij veroveren. De terugtocht van het  Belgische leger  verloopt zonder grote problemen. Alle pantsertreinen en zware kanonnen worden gered.
 * 13 oktober - Britse divisies komen aan te Ieper. Het Duitse leger rukt verder op over heel Oost-Vlaanderen.
 * 14 oktober - De Duitsers bezetten Gent na de stad te hebben gebombardeerd. De Belgische terugtocht gaat verder richting Westhoek en het  Belgische leger  stelt zich op achter de IJzer.
 * 15 oktober - De Duitsers trekken verder op over West-Vlaanderen en bezetten Brugge.
 * 16 oktober- De Duitse legers bereiken Damme, Zeebrugge, Knokke en Oostende. Het Belgische leger is opgesteld achter de IJzer en het kanaal van de IJzer naar Ieper en maakt zich klaar om daar slag te leveren.
 * 18 oktober- Begin van de Slag aan de IJzer.
 * 21 oktober- Een geniedetachement vergezeld van Hendrik Geeraert opent de verlaten van het Springsas om de polder Noord van de IJzer tussen Nieuwpoort en Sint Joris onder water te zetten.
 * 24 oktober- Duitse troepen hebben de IJzer over gestoken te Tervate. Het Belgisch leger stelt zich op achter de Grote Beverdijk.
 * 25 oktober- Koning Albert I beslist de IJzervlakte tussen de IJzer en de spoorweg Nieuwpoort-Diksmuide (frontzate) te inunderen met zeewater.
 * 26 oktober- Het Belgisch leger staat opgesteld achter de spoorweg Nieuwpoort-Diksmuide.
 * 26 oktober- Een geniedetachement vergezeld van Karel Cogge zet de deuren van het Kattesas open maar de deuren slaan dicht omdat ze niet vergrendeld waren.
 * 27 oktober- In de nacht van 27 op 28 oktober zijn deuren van het Kattesas vergrendeld, maar het debiet is te klein. De onder waterzetting langs het Kattesas voldoet niet.
 * 29 oktober In de nacht van 29 op 30 oktober worden de verlaten van de Noordvaart geopend.
 * 30 oktober- Het Duits leger is door de Belgische defensie gebroken en heeft Ramskapelle bereikt maar wordt door het wassende water gestopt. Ter hoogte van Ieper woedt de Eerste Slag om Ieper.
 * November 1914- Langs een front van Nieuwpoort tot aan de Frans-Zwitserse grens begint een vier jaar durende loopgravenoorlog.

Belgische vluchtelingen
Na de Duitse inval sloegen miljoenen Belgen op de vlucht. Honderdduizenden trokken via Oostende en Zeebrugge naar Engeland. Evenveel trokken verder naar Frankrijk. Meer dan 1 miljoen vluchtelingen trokken naar Nederland. Onder deze vluchtelingen bevonden zich ook ongeveer 35.000 militairen, die werden geïnterneerd. Duizenden “gemotiveerden” van hen zouden ontsnappen om via Groot-Brittannië en Frankrijk, terug deel te nemen aan de oorlog.

Het grootste deel van de burgervluchtelingen keerde voor het einde van het jaar weer terug naar huis. Meer dan 100.000 Belgen bleven echter in Nederland achter. Van deze groep werden diegenen die niet zelf in hun levensonderhoud konden voorzien (ongeveer 20.000) ondergebracht in vluchtoorden te Gouda, Uden, Nunspeet en Ede die onder toezicht stonden van de Nederlandse overheid, en waar de Belgen tot het einde van de oorlog in zeer goede omstandigheden werden gehuisvest. Inspecties van het internationale Rode Kruis onder leiding van Zwitserland, hebben dit meermaals bevestigd.

De vluchtelingen in Groot-Brittannië stichtten hele Belgische kolonies met alles erop en eraan. Typerend zijn de katholieke kerken en gemeenschappen in een overwegend protestants land. Het Belgisch leven liep er gewoon verder. Vele duizenden Belgische kinderen zullen er hun eerste of plechtige communie doen. De gevluchte Belgen die niet naar het front moesten, zetten zich aan het werk in hun gastland. In Frankrijk wordt de inzet en ijver van de Belgen gewaardeerd door de fabrieken en de boeren. Bij de rijkere burgerij stonden Belgische dienstmeisjes goed aangeschreven. Ze waren wel niet zo elegant als de Franse en even stijlvol als de Britse, maar ze waren vooral proper en net in hun werk.

In heel het Britse Rijk en in vele neutrale landen werden inzamelacties ondernomen om de arme Belgen te helpen. Vrouwenorganisaties in Australië, Nieuw-Zeeland en Canada zamelden geld en kleding in voor de Belgen. Ze bakten cake die ze op markten verkochten, terwijl hun mannen en zonen bij bosjes sneuvelden in Vlaanderen. De neutrale Scandinavische landen deden hetzelfde, evenals de Noord- en Zuid-Amerikanen. De Deense regering bijvoorbeeld, betaalde alle kosten voor één van de vluchtelingenkampen in Nederland.

Na de oorlog zullen de belangrijkste Amerikaanse universiteiten nog een grote inzamelactie houden om de universiteitsbibliotheek van Leuven te herbouwen. In mei 1940 zouden de Duitsers helaas hun vernietigend werk nog eens over doen.

Arm, klein, dapper België
Het Verdrag van Londen (1839) had bij de erkenning van België het land eeuwigdurende neutraliteit opgelegd. België hield zich aan dat verdrag en weigerde de Duitsers vrije doorgang. Duitsland dat mede dat verdrag ondertekend had en daarmee die neutraliteit garandeerde viel  België alsnog binnen.

Op 25 augustus hebben Duitse troepen, tijdens een strafexpeditie tegen de stad Leuven 218 burgers vermoord en de stad gedeeltelijk platgebrand. Van de ongeveer zesduizend huizen die Leuven telde zijn er 2117 in de as gelegd. Ook de universiteitsbibliotheek is in vlammen opgegaan. De Duitsers keken lachend toe hoe een kwart miljoen boeken, waaronder duizenden onvervangbare middeleeuwse manuscripten en wiegedrukken in vlammen opgingen.

De Duitsers beslisten tot de afschrikwekkende represaille nadat ze, naar eigen zeggen, door burgers waren beschoten. Maar om afgrijselijke vergeldingsmaatregelen goed te praten hebben ze al eerder dit argument aangevoerd. In totaal zijn tijdens de verovering van België zeker 5000 burgers vermoord, waaronder vrouwen en kinderen. Het is dan ook te begrijpen dat de Britse propaganda aan de Duitse wreedheid een vette kluif had. De Duitsers werden voorgesteld als “Hunnen met pinhelmen”, barbaren uit het oosten. Het Britse Rijk had bij het Verdrag van Londen (1839) de neutraliteit en veiligheid van België gegarandeerd en verklaarde Duitsland de oorlog.

Deze laffe en barbaarse daden zorgden voor een massale rekrutering op vrijwillige basis in het Britse Rijk. In 1914 was het Britse Rijk nog heel wat groter dan het huidige "United Kingdom". Het bezat toen nog talrijke koloniën, protectoraten en semi-onafhankelijke gebieden, waaruit gerekruteerd kon worden.