Operatie Black Tulip

Operatie Black Tulip (waarom een Engelse naam is onduidelijk) was direct na de Tweede Wereldoorlog een beleid van de Nederlandse regering die tot doel had de in Nederland wonende Duitsers het land uit te zetten. Op 11 september 1946 werd door de regering, in de persoon van de minister van justitie Hans Kolfschoten, de operatie gestart. De bedoeling was ongeveer 25.000 Duitsers, waarvan de meesten al lang voor de oorlog in Nederland woonden en een gezin hadden, te verdrijven.

Na de Tweede Wereldoorlog bestonden er binnen Nederland op grote schaal wraakgevoelens tegenover Duitsland en de Duitsers. Naast de ideeën over schadevergoedingen, in financiële vorm en in de zin van annexatie van Duits grondgebied, ontstond het plan om Duitsers die in Nederland woonden het land uit te zetten. Minister Kolfschoten stelde in de zomer van 1945 een nota op met het voorstel de Rijksduitsers (personen met de Duitse nationaliteit), dus niet de Volksduitsers (mensen van Duitse komaf met de Nederlandse nationaliteit) in omgekeerde volgorde van vestiging het land uit te zetten. Onder deze Rijksduitsers bevond zich ook een grote groep die zich al in de jaren 20 had gevestigd in Nederland en vaak een gezin had gesticht. Het plan kreeg al snel kritiek uit de hoek van de geallieerden en de Katholieke Kerk. Volgens de Kerk was de uitzetting in strijd met het christelijke concept van naastenliefde. De Nederlandse regering trok zich weinig aan van de kritiek en wilde toch beginnen met de uitwijzingen. In reactie hierop begonnen de Britten Nederlanders die woonachtig waren in de Britse bezettingszone in Duitsland terug te sturen naar Nederland, uiteraard niet zozeer uit verheven morele verontwaardiging, maar uit vrees dat andere landen het Nederlandse voorbeeld zouden volgen wat tot grote huisvestingsproblemen zou leiden. In dit geval zou het gaan om liefst 100.000 Nederlanders. Toen er ook vanuit het binnenland steeds meer commentaar kwam op de plannen werd besloten dat alleen de Duitsers die zich pro-Duits hadden opgesteld tijdens de oorlog uitgezet zouden moeten worden. De binnenlandse kritiek werd vooral geleverd door freule Christine Wttewaall van Stoetwegen, toentertijd Tweede Kamerlid voor de CHU, en kardinaal De Jong.

In het najaar van 1946 gaf de nieuwe minister van Justitie Van Maarseveen aan nog steeds 17.000 mensen het land uit te willen zetten. Op 11 september 1946 gingen de verdrijvingen dan officiëel van start. De Duitsers werden naar kampen gestuurd in de buurt van de Duitse grens, waarvan het grootste Kamp Mariënbosch was, vlakbij Nijmegen. Aan het einde van 1948 werden de kampen gesloten en vanaf 1950 werden geen Duitsers meer uitgezet. Op 26 juli 1951 werd de staat van oorlog met Duitsland beëindigd en werden Duitsers niet langer als vijanden van de staat beschouwd. In totaal zijn er 3.691 Rijksduitsers (15% van alle Duitsers in Nederland) uit Nederland verdreven.