Nikolaj Berzarin

Nikolaj Berzarin, * St. Petersburg, 1 apr. 1904, † Berlijn, 16 juni 1945, Sovjet-Russisch generaal en namens de Sovjet-Unie in 1945 de eerste stadscommandant van Berlijn.

Als 14-jarige meldde B. zich al in 1918 als vrijwilliger voor het Rode Leger en kreeg daar in 1927 een post als commandant. Inmiddels was hij in 1926 lid van de Communistische Partij geworden, maar tijdens de Stalinistische zuiveringen van 1938 ontsnapte hij ternauwernood aan liquidatie.

Na het begin van de Tweede Wereldoorlog werd hij al snel tot generaal-majoor benoemd, was na de Duitse invasie van de Sovjet-Unie opperbevelhebber van verscheidene legers en raakte in 1943 zwaar gewond, zodat hij een half jaar in het hospitaal moest doorbrengen. In 1944 werd hij bevorderd tot kolonel-generaal en in apr. 1945 nam hij met Wit-Russische en Oekraïense troepen deel aan het slotoffensief naar Berlijn, welke stad hij met zijn eenheid op 21 apr. 1945 als eerste bereikte.

Op 24 apr. werd hij door maarschalk Zjoekov tot stadscommandant en bevelhebber van het Sovjet-Russische garnizoen in Berlijn benoemd. Hij was nog maar nauwelijks als zodanig begonnen toen hij op 16 juni bij een ongeluk met zijn motorfiets om het leven kwam.

In de korte periode dat hij in Berlijn in functie was schijnt hij zich niet onverdienstelijk van zijn taak te hebben gekweten, en poogde althans te zorgen dat het dagelijks leven weer enigszins op gang kwam. In de DDR werd hem daarom in 1975 postuum het ereburgerschap van Oost-Berlijn verleend. In 1992 werd hij evenwel van de lijst van ereburgers afgevoerd, maar er in 2003 door de Berlijnse Senaat (die gedomineerd werd door een linkse meerderheid) weer op gezet.

Zowel het schrappen van het ereburgerschap, als het opnieuw toekennen daarvan, ging gepaard met heftige politieke debatten. B. werd er daarbij o.a. van beschuldigd, als opperbevelhebber van het Rode Leger in de Tweede Wereldoorlog in de Baltische Staten verantwoordelijk te zijn geweest voor de deportatie van meer dan 47.000 Balten. Tegenstanders van zijn ereburgerschap zien zijn inzet in Berlijn als niet meer dan zijn plicht en vinden dat een vertegenwoordiger van het Stalin-regime geen ereburger van de stad behoort te zijn. De vereniging "Berlijnse Vrienden van Rusland", bestaande uit ex-communisten en DDR-spijtoptanten, beijvert zich echter een "waardig monument" voor B. op te richten op het plein, dat sinds 1947 nog steeds zijn naam draagt.

(Grotendeels gebaseerd op de Duitse Wikipedia)