Ronald Reagan

Ronald Wilson Reagan, Amerikaans filmacteur en politicus, 40ste president van de Ver. Staten (1981-89), * Tampico (Illinois), 6 febr. 1911, † Bel Air (Californië), 5 juni 2004. R., zoon van een Ierse immigrant, studeerde economie en sociologie en werd om in zijn onderhoud te voorzien sportcommentator. Zijn acteertalent bracht hem ertoe theaterwetenschappen te gaan studeren, en in 1937 tekende hij in Hollywood een filmcontract dat hem voor zeven jaar bond aan Warner Brothers. Tot in de Jaren 60 was hij als filmacteur actief en speelde in meer dan 50 films.

Van 1947-52 en van 1959-60 was R. leider van de vakbond van acteurs en toonde daarmee zijn maatschappelijke betrokkenheid. Dit was zijn opstap naar de "hogere" politiek. In 1962 werd hij lid van de Republikeinse Partij en steunde bij de presidentsverkiezingen van 1964 de Republikeinse kandidaat Barry Goldwater. In 1966 werd hij gekozen tot gouverneur van Californië (herkozen 1970). Onder zijn bewind maakte de economie van Californië een geweldige groei door. "Als Californië een onafhankelijke staat was," zo mocht hij later gaarne verklaren, "zou het toen een van de welvarendste landen van de wereld zijn geweest." Tegen de protesten tegen de Vietnamoorlog, die in die dagen een vaak gewelddadig hoogtepunt bereikten, zette hij de nationale garde in. In 1974 stelde hij zich niet opnieuw kandidaat voor het gouverneurschap van Californië, omdat hij in 1976 aan de presidentsverkiezingen wilde meedoen. Bij de voorverkiezingen werd hij echter - zij het nipt - verslagen door de zittende president Gerald Ford.

In 1980 was het dan zover. R. versloeg, nee, verpletterde bij de presidentsverkiezingen de kandidaat van de Democraten, de zittende president Jimmy Carter (die eerder dat jaar opzichtig had gefaald bij de mislukte bevrijdingsactie van de Amerikaanse gijzelaars in Teheran), en werd op 20 jan. 1981, bijna 70 jaar oud, beëdigd als 40ste president van de Ver. Staten. Zijn vice-president was George Bush (sr.). In het begin - voordat Amerika werd getroffen door de recessie - ging alles goed. De koers van de dollar steeg en de beurs was euforisch. R. verlaagde de inkomstenbelasting met 30%. Ook onder de jeugd was hij populair.

Op 30 mrt. 1981 werd er een aanslag op R. gepleegd. De kogel miste zijn hart op een haar na. De dader werd opgesloten in een inrichting waar hij nu (2011) nog verblijft. R. keerde op 25 apr. 1981 in het Witte Huis terug.

In de buitenlandse politiek mat R. zich het imago aan van voorvechter van vrijheid en democratie en toonde zich vooral een anticommunist. Als acteur wist hij natuurlijk als geen ander hoe hij de sentimenten van de Amerikanen moest bespelen. De Sovjet-Unie, dat was het "rijk van het kwaad", dat ideologisch en militair bestreden moest worden en waarvan de invloed in de Derde Wereld met alle mogelijke middelen moest worden tegengegaan ("Reagan-doctrine"). Hij haalde een streep door de politiek van ontspanning gezien de overmacht aan conventionele bewapening waarover de Russen beschikten. Reeds in de verkiezingsstrijd had hij gepleit voor een verhoging van de defensie-uitgaven. De ontwikkeling van een ruimteschild (SDI) werd onder zijn bewind ter hand genomen, hoewel niet gerealiseerd. De marine werd sterk uitgebreid. Rechtse dictaturen, zoals de regering van El Salvador, die zelf niet brandschoon waren, steunde hij in de strijd tegen linkse oppositionele bewegingen.

In 1984 werd R. met een overweldigende meerderheid herkozen. De nederlaag van zijn tegenstrever, de Democratische kandidaat Walter Mondale, die slechts één staat op zijn naam wist te brengen, was zo mogelijk nog pijnlijker dan de afgang van Carter vier jaar eerder. Merkwaardig genoeg stond R. in zijn tweede ambtsperiode, samen met de Russische partijleider Gorbatsjov, juist aan de basis van meerdere ontwapeningsinitiatieven.

Van R. wordt gezegd, dat hij door het opvoeren van de bewapeningswedloop met de Sovjet-Unie, wat ten slotte tot het faillissement van deze staat leidde, van beslissende invloed is geweest op het openen van het IJzeren Gordijn en het neerhalen van de Berlijnse Muur. Wat dit laatste betreft, deed hij daar op 12 juni 1987, staande op een houten stellage bij de Muur in West-Berlijn, althans per megafoon een poging toe ("Mr. Gorbachev, tear down this wall!"). In 1988 werd zijn vice-president George Bush (sr.) tot R.'s opvolger gekozen.

Ook tijdens R.'s ambtsperiode was er sprake van een wereldwijde recessie. De Amerikaanse staatsschuld verdrievoudigde tot $ 2,6 biljoen (ter vergelijking: in 2011 bedroeg de Amerikaanse staatsschuld ruim $ 14 biljoen) en de werkloosheid steeg tot 12 miljoen (medio 2011 13,5 miljoen). Toch behoorde R., samen met John F. Kennedy, tot de populairste presidenten van de Ver. Staten. Als het even kon, beantwoordde hij problemen, die in brieven door gewone Amerikanen aan hem werden voorgelegd, persoonlijk en vaak op zeer humoristische wijze. Een deel van die correspondentie is ook gepubliceerd. In linkse kringen had men evenwel geen goed woord voor hem over.

Zijn laatste jaren leed hij aan ouderdomsdementie. Hij stierf in 2004 op 93-jarige leeftijd. Lit.: Wilentz, S.: The age of Reagan. A history, 1974-2008 (2008); Diggins, J.P.: Ronald Reagan. Fate, freedom, and the making of history (2007); Kengor,P./P. Schweizer: The Reagan presidency. Assessing the man and his legacy (2005); Matlock, Jr, J.F.: Reagan and Gorbachev. How the Cold War ended (2004).