Hongerwinter

De Hongerwinter is de naam van de winter van 1944-1945. Deze winter werd gekenmerkt door grote schaarste, met name in het onbevrijde, westelijke deel van Nederland. De Duitsers blokkeerden alle voedseltransporten naar het westen van Nederland als represaille voor de Algemene Spoorwegstaking op 17 september 1944 waartoe de Nederlandse regering in Londen had opgeroepen. De bedoeling van de staking was de Duitse oorlogsmachinerie te hinderen. De oproep was totaal onverantwoord. De Duitsers hadden gewaarschuwd dat een staking de voedselvoorziening in gevaar zou brengen. Ze maakten dat dreigement waar: terwijl Duitse militairen eigen transporten verzorgden, veroorzaakte de blokkade, die zes weken duurde, in West-Nederland een hongerramp van catastrofale omvang.

In deze periode werd het zuiden van Nederland bevrijd. Omdat de frontlijn nu door Nederland liep - ruwweg langs de grote rivieren - konden er ook geen Limburgse kolen meer naar West-Nederland worden vervoerd. Doordat de rivieren en het IJsselmeer dichtvroren en omdat vervoer over land ook niet meer mogelijk was, werd het westen van Nederland van alle mogelijke hulpgoederen, brandstoffen zoals kolen, kleding en medicamenten afgesneden. In het zicht van de bevrijding stierven door deze blokkade in de eerste maanden van 1945 meer dan 20.000 Nederlanders de hongerdood.

Hulp
In februari 1945 werd wittebrood uitgedeeld, wat mogelijk werd dankzij meel dat vanuit Zweden naar Nederland werd verscheept (wat door het Rode Kruis geregeld was), en waarvan men in Nederland brood ging bakken. Aan het einde van de oorlog kregen de geallieerden toestemming van de Duitsers om voedseldroppings uit te voeren. Deze werden abusievelijk Zweeds wittebrood genoemd (zie Operatie Manna).