Hannie Schaft

Jannetje Johanna Schaft (Haarlem, 16 september 1920 - Bloemendaal, 16 september 1920) was een Nederlands verzetsstrijdster.

Verzetsactiviteiten
Jannetje Johanna Schaft, roepnaam "Jo" en beter bekend als Hannie Schaft, ging in 1938 rechten studeren aan de gemeentelijke Universiteit van Amsterdam. Nadat ze als student had geweigerd de loyaliteitsverklaring te tekenen, trok ze weer bij haar ouders in. Ze nam steeds actiever deel aan het verzet en hielp onderduikers met gestolen bonkaarten en persoonsbewijzen. Haar schuilnaam werd Hannie en haar bijnaam "het meisje met het rode haar". Uiteindelijk sloot ze zich aan bij de Raad van Verzet (RVV), een organisatie die door de nauwe banden met de CPN door andere verzetsbewegingen sterk werd gewantrouwd. Samen met Truus en Freddy Oversteegen pleegde ze verschillende aanslagen op Duitsers, collaborateurs en landverraders.

Op 8 juni 1944 pleegde ze te Heemstede samen met verzetsstrijder Jan Bonekamp een aanslag op de NSB-er en banketbakker Piet Faber. Hij overleed zes dagen later. Bekend is de succesvolle aanslag op W.M. Ragut op 21 juni 1944, waarbij Jan Bonekamp dodelijk gewond raakte. Op 5 september 1944 (Dolle Dinsdag) mislukte een aanslag van Hannie Schaft en Jan Heusdens op politie-agent Willemsen. Hannie Schaft en Truus Oversteegen waren van plan om Fake Krist op 25 oktober 1944 te liquideren, maar andere Haarlemse verzetsstrijders waren hen voor.

Hannie Schaft leerde vloeiend Duits spreken en papte aan met Duitse soldaten. Hierdoor werd ze door sommige verzetslieden beschouwd als een verrader. Nadat een subafdeling van de RVV in Velsen zonder toestemming van hogerhand een boer vermoordde, bracht ze met twee andere vrouwen een lijst met de daders naar haar leiders. Later werden de personen die hierop stonden verraden aan de Sicherheitsdienst, waardoor ze een wisse dood tegemoet gingen. Zelf heeft ze waarschijnlijk niet geweten wat de gevolgen waren van haar actie. Na de oorlog is deze affaire door een speciale onderzoekscommissie grondig onderzocht.

Op 1 maart 1945 werd N.S.B.-agent van politie Willem Zirkzee door Hannie Schaft en Truus Oversteegen doodgeschoten. Dit vond plaats ter hoogte van het Krelagehuis aan de Leidsevaart in Haarlem. Op 15 maart pleegden Hannie Schaft en Truus Oversteegen een succesvolle aanslag op Ko Langendijk. Deze kapper uit IJmuiden was voor de Sicherheitsdienst gaan werken. Een eerdere aanslag op hem door Jan Bonekamp was mislukt.

Arrestatie en executie
Schaft werd door de Duitse bezetter gehaat, omdat ze aan het einde van de oorlog nog allerlei in hun ogen zinloze aanslagen pleegde. Ze werd op 21 maart 1945 bij een wegversperring aan de Jan Gijzenkade (bij de Mauermuur) gearresteerd toen ze illegale bladen en een wapen bij zich bleek te hebben. Op het politiebureau van Haarlem ontdekten de Duitsers met wie ze van doen hadden. Hoewel aan het einde van de oorlog een akkoord bestond tussen de bezetters en de Binnenlandse Strijdkrachten (BS) om geen vrouwen om te brengen, werd Schaft drie weken voor het einde van de oorlog (op 17 april 1945) in opdracht van Willy Lages gefusilleerd in de duinen bij Bloemendaal. Hierbij zou ze, na een schampschot, koelbloedig hebben gezegd "Ik schiet beter", waarna SD-er Maarten Kuiper zijn machinepistool op haar leeg schoot.

Op 27 november 1945 werd haar stoffelijk overschot herbegraven op de Erebegraafplaats Bloemendaal te Overveen.

Controverse
Doordat ze tijdens de Koude Oorlog steeds meer tot symbool van verzet gemonopoliseerd werd door de Nederlandse communisten verloor haar naam in die jaren tijdelijk haar glans. In 1951 werden leger en politie ingezet, inclusief vier pantserwagens, om haar herdenking door de CPN onmogelijk te maken. Om haar nagedachtenis te eren werd op 3 mei 1982 door prinses Juliana een door haar verzetsvriendin Truus Menger-Oversteegen vervaardigd bronzen beeld onthuld in het Kenaupark te Haarlem.

Externe links

 * Biografie in Biografisch Woordenboek van Nederland
 * Stichting Nationale Hannie Schaft-Herdenking
 * http://virtueletochten.noord-hollandsarchief.nl/?pp_id=107&pc_id=20