Slag bij Tannenberg

Tannenberg is een dorp in Oostpruisen (thans Pools, huidige naam Stębark). Hier versloegen de Polen en Litouwers op 15 juli 1410 het leger van de Duitse Orde. - In de Slag bij Tannenberg (23-31 aug. 1914) werd het Russische 2de leger (Samsonow) door het Duitse 8ste leger (Hindenburg) omsingeld en vernietigd.

Samsonows leger was in aug. 1914 naar de Narew opgerukt en rond 20 aug. begonnen aan de opmars naar de linie Soldau-Willenberg. In de flank bedreigd, maakte het Duitse 8ste leger, dat bij Gumbinnen in gevecht was met de strijdmacht van Rennenkampf, aanstalten om naar de Weichsel terug te trekken.

Toen Hindenburg op 23 aug. het opperbevel ter hand nam, bevond het 20ste Duitse legerkorps zich nog aan de zuidgrens van West- en Oostpruisen. Het 1ste legerkorps en het 3de reservekorps werden per trein afgevoerd, het 1ste reservekorps en het 17de legerkorps waren te voet op de terugweg naar de Weichsellinie. Hindenburg voerde het 1ste legerkorps via Deutsch-Eylau naar een positie achter het 20ste legerkorps en verplaatste de 3de reservedivisie naar Allenstein; het 17de legerkorps en het 1ste reservekorps stonden bij Gerdauen; Samsonow had intussen Ortelsburg bereikt. Tegenover het Njemenkorps van Rennenkampf bleef alleen de 1ste cavaleriedivisie en de hoofdreserve van Koningsbergen bij Insterburg geposteerd.

De gezamenlijke Russische strijdmacht in Oostpruisen was 800.000 man sterk met 1.700 stukken geschut; de Duitse 210.000 man met 600 stukken geschut. Hindenburg liet tegenover het leger van Samsonow alleen het 20ste legerkorps staan en zette met het 1ste legerkorps uit het zuidwesten en met het 17de legerkorps en het 1ste reservekorps samen met een landweerbrigade uit het noorden en noordwesten een flankaanval op touw.

Op 24 aug. drukte Samsonow de linkervleugel van het 20ste legerkorps terug in de richting van Bischofsburg, maar dreigde tegelijkertijd de rechtervleugel bij Lautenburg in te sluiten. Op 26 aug. posteerde het 1ste legerkorps zich op de rechtervleugel bij Gilgenburg, het 17de legerkorps en het 1ste reservekorps op de linkervleugel ten noorden van Bischofsburg en de omsingeling van de Russen begon. Het 1ste korps (François) rukte op naar Usdau; het 20ste (Scholtz) ging tot de aanval over; het 17de (Mackensen) en het 1ste reservekorps (O. v. Below) dreven de tegenstander naar Ortelsburg terug. Terwijl het Russische centrum opdrong naar Allenstein-Hohenstein, werd de Russische linkervleugel via Usdau, de rechter- via Ortelsburg verder teruggedrukt.

Op 29 aug. werd Ortelsburg van het noorden, Willenberg van het zuiden uit bereikt: de ring was gesloten. Op 30 aug. trachtten de Russen van buitenaf, bij Mława en Neidenburg de ring open te breken. De Duitsers vochten tegen twee fronten, maar op 31 aug. was de vernietiging van het leger van Samsonow voltooid. Samsonow zelf en 150.000 Russen waren gesneuveld; 93.000 raakten ongedeerd in krijgsgevangenschap en er werden 300 stukken geschut buitgemaakt. Onverwijld rukte Hindenburg na de slag met zijn leger naar het noorden op, om Rennenkampf hetzelfde lot bij de Mazoerische Meren (&rarr; Veldslagen in Mazoerië) te doen ondergaan.

Het hoofd van de afdeling Operatiën, Hoffmann, ontwierp het basisplan van de Slag bij Tannenberg, Ludendorff werkte het uit en Hindenburg bracht het als verantwoordelijk bevelhebber in de praktijk. Bij Hohenstein, 14 km ten noordoosten van Tannenberg, werd in 1928 een groots monument ingewijd ter nagedachtenis aan de slag, waarin ook Hindenburg een laatste rustplaats vond. In jan. 1945 bliezen de terugtrekkende Duitsers het monument deels op nadat ze de tombe van Hindenburg hadden afgevoerd; de restanten van het bouwwerk werden in de Jaren 50 door de Polen verwijderd.

Lit.: Hindenburg. P. v.: Aus meinem Leben (1920); Ludendorff, E.: Meine Kriegserinnerungen (1920); Reichsarchiv (red.): Der Weltkrieg. 1914 bis 1918. Dl. 2: Die Befreiung Ostpreussens (1925).