Adolf Hitler

Adolf Hitler was een Duits nationaal-socialistisch politicus en Duits staatshoofd ("Führer und Reichskanzler") van 1933 tot 1945. Hij werd op 20 april 1889 geboren te Braunau in Oostenrijk en stierf door zelfmoord te Berlijn op 30 april 1945.

Vroege jaren
Artistieke ambities voerden hem naar Wenen, maar hij slaagde er niet in aldaar op de kunstacademie te worden toegelaten. In 1913 verhuisde hij naar München. Tijdens de Eerste Wereldoorlog vocht hij als vrijwilliger aan het westelijk front (ondermeer bij Ieper in België, waar hij gewond raakte) en verwierf het IJzeren Kruis in beide klassen.

Politieke ambitie
Zwaar geschokt door Duitslands capitulatie, de revolutie van november 1918 en de vernederende vrede van Versailles, werd hij in september 1919 lid van de rechts-radicale 'Deutsche Arbeiterpartei', die mede onder zijn leiding werd gereorganiseerd tot de National-Sozialistische Deutsche Arbeiterpartei (NSDAP). In november 1923 bracht het mislukken van een staatsgreep (&rarr; Hitler-Putsch) tegen de Beierse regering hem voor negen maanden in de gevangenis, waar hij Mein Kampf schreef. Als gevolg van de in 1929 ingetreden economische crisis werd zijn NSDAP bij de verkiezingen van 1930 de op een na grootste en in 1932 de grootste partij in de Rijksdag. In januari 1933 stemde president Paul von Hindenburg erin toe Hitler te benoemen tot rijkskanselier.

De Rijksdagbrand (februari 1933) en zogenaamde verkiezingen in de maand daarop stelden hem in staat de macht over te nemen en de weg te effenen naar een totalitaire staat. Op 30 juni 1934 ontdeed hij zich in een bloedige zuivering van dissidente kopstukken binnen en buiten de Partij, waarna de dood van president Hindenburg in augustus 1934 hem de gelegenheid gaf de functie van staatshoofd te combineren met die van regeringsleider (Führer und Reichskanzler). Zijn geslaagde poging door middel van een werkgelegenheidspolitiek die was gekoppeld aan zijn bewapeningspolitiek, een eind te maken aan de werkloosheid verhoogde zijn populariteit, die nog verder steeg door zijn indrukwekkende resultaten in de buitenlandse politiek: de herbezetting van het Rijnland (maart 1936), de Anschluss van Oostenrijk (maart 1938) en de annexatie van Sudetenland (september 1938) en Bohemen-Moravië (maart 1939).

Totale oorlog
Al van meet af aan had Hitler zich voorbereid op een grote oorlog die 'de schande van Versailles' zou moeten uitwissen. In september 1939 ontketende zijn aanval op Polen de Tweede Wereldoorlog, toen op 3 september Engeland en enkele uren later Frankrijk Duitsland de oorlog verklaarden. Tijdens de jaren 1939-1941 opereerden de Duitse legers zo succesvol, dat hij half Europa in zijn macht kreeg. Eind 1942 voltrok zich de wending. Ondanks de steeds hopelozer wordende strijd zette Hitler elke gedachte aan capitulatie van zich af. Op 20 juli 1944 ontsnapte hij op zijn hoofdkwartier in Oostpruisen ternauwernood aan een moordaanslag door officieren die Hitler Duitsland naar een totale ondergang zagen voeren. In april 1945 werd hij door de oprukkende Russische legers in Berlijn ingesloten, waar hij in de bunker van de Rijkskanselarij zelfmoord pleegde. Het bulletin van de Duitse Wehrmacht wijdt er slechts een paar regels aan:


 * "2 mei 1945. Aan het hoofd van de heldhaftige verdedigers van de rijkshoofdstad is de Führer gevallen. Bezield van de wil, zijn volk en Europa te redden van de vernietiging door het bolsjewisme, heeft hij zijn leven geofferd. Op alle soldaten rust de dure plicht zijn voorbeeld, "trouw tot in de dood", te volgen."

Hitler wordt beschouwd als eindverantwoordelijke voor de Holocaust (de Jodenvervolging) en andere genocides die onder zijn bewind plaatsvonden. Bij het Proces van Neurenberg is hij nooit voor oorlogsmisdaden berecht kunnen worden doordat hij zelfmoord pleegde aan het einde van de Tweede Wereldoorlog.

Hoewel Hitler wat het aantal slachtoffers van zijn regime betreft slechts een bescheiden derde plaats achter de communisten Stalin (60 à 100 miljoen) en Mao-Tse-Toeng (minstens 50 miljoen) inneemt, wordt hij door velen beschouwd als de belichaming van het ultieme kwaad. De Führer en zijn partij mogen dan reeds lang van het politieke toneel zijn verdwenen, toch hebben zijn naam en ideologie nog steeds een zodanige impact dat deze door sommigen - hoezeer ook ten onrechte - gaarne worden gebruikt voor het leggen van associaties om het gedachtengoed van politieke tegenstanders te diskwalificeren. De Amerikaanse auteur Mike Godwin opperde in dit verband al in 1990 de these: "As an (on-line) discussion grows longer, the probability of a comparison involving Nazis or Hitler approaches."