Wilhelm List

Wilhelm List, Duits generaal, * Oberkirchberg bij Ulm, 14 mei 1880, † Garmisch-Partenkirchen, 16 aug. 1971. L. bezocht het gymnasium in München, trad in juli 1898 als vrijwilliger toe tot de krijgsmacht en werd in 1900 2de en in 1903 1ste luitenant. In 1904 werd hij adjudant van het 1ste bataljon van de Genie. In okt. 1908 begon met zijn toetreding tot de Militaire Academie in München zijn loopbaan bij de generale staf. Nadat hij deze opleiding in 1911 met succes had afgesloten was hij achtereenvolgens pelotonscommandant bij het 1ste infanteriebataljon, was op proef bij de generale staf en commandant van een compagnie bij het 1ste bataljon der Genie, waarna hij op 19 mrt. 1914 naar het hoofdkwartier van de generale staf in München werd overgeplaatst (1913 kapitein).

Tijdens de Eerste Wereldoorlog was L. 4de officier bij de generale staf van het 2de Beierse legerkorps (1914/15) en van de legerafdeling v. Strantz (1916/17, beide in het westen); 1917/18 1ste officier bij de generale staf van de 8ste Beierse reservedivisie in Zevenburgen en Vlaanderen. Bij het einde van de Wereldoorlog was hij werkzaam op het ministerie van Oorlog in München, waar hij zich bezighield met de onderhandelingen over de rechtspositie van Beieren in de Reichswehr, om daarna ontslag te nemen. Maar na de moord op de communist Eisner in 1919, die in Beieren een radenrepubliek had uitgeroepen met zichzelf als president, sloot hij zich aan bij het vrijkorps van Epp om een eind aan deze staatsgreep te maken (1919 majoor). Als commandant van het 3de bataljon Jagers/19de regiment infanterie in Kempten nam hij deel aan het neerslaan van de Hitler-Putsch in nov. 1923.

Van 1924 tot 1933 was L. in de opleidingssector werkzaam, tot 1926 bij de generale staf van de 7de divisie, daarna als afdelingschef, en sinds 1 mrt. 1927 als kolonel chef van de afdeling Opleidingen van het leger (T 4) bij het ministerie van Defensie in Berlijn als opvolger van Blomberg. Op 1 febr. 1930 werd L. commandant van de Infanterieschool in Dresden, de enige officiersschool van de krijgsmacht (1930 generaal-majoor, 1932 luitenant-generaal). In deze succesvolle tijd verwierf hij internationaal aanzien: in de periode 1929-34 voerden buitenlandse dienstreizen hem naar Hongarije, Rusland, Finland, Zweden, Zwitserland en Italië.

Okt. 1933 werd L. commandant van de 4de divisie in Dresden, die in juni 1935 uitgroeide tot het 4de legerkorps (1 okt. 1935 generaal der infanterie), en in febr. 1938 werd hij opperbevelhebber van Legergroep 2 in Kassel, twee maanden later van de nieuwe Legergroep 4 in Wenen (1 apr. 1939 kolonel-generaal). Tijdens de Poolse veldtocht (sept./okt. 1939) leidde hij het 14de leger (opmars Krakau-Lemberg), tijdens de veldtocht in het westen (voorjaar 1940) opnieuw binnen de Legergroep Rundstedt het 12de leger, dat bij Mézières en Sedan door de Maginotlinie brak, zich bij Rethel aan de Aisne hergroepeerde en naar het zuidoosten via het Plateau van Langres naar de Zwitserse grens oprukte (19 juli 1940 generaal-veldmaarschalk).

De campagne op de Balkan in apr. 1941 vormde het hoogtepunt van L.'s militaire activiteiten in de Tweede Wereldoorlog. Op 6 apr. rukte zijn 12de leger van Bulgarije uit op naar het zuidelijke gedeelte van Joegoslavië en naar Saloniki, kreeg zo de handen vrij voor de opmars naar Griekenland en dwong het Griekse leger op 21 apr. in Larissa tot capitulatie. Met het oog op Mussolini liet Hitler de capitulatie twee dagen later, nu met de Italianen erbij, nog eens overdoen, wat een desavouering van de succesrijke veldheer L. betekende.

Hierna werd L. toegevoegd bevelhebber-zuidoost van het leger; een blindedarmoperatie half okt. bood het voorwendsel hem van deze post te ontheffen. Hitler stuurde hem in het voorjaar van 1942 alleen nog naar Noorwegen en Noord-Finland om verslag te doen van de maatregelen tegen een Engelse landing. Eerst in juli 1942 kreeg hij op aandringen van Halder en Keitel opnieuw een functie als bevelhebber: het opperbevel over de nieuwe Legergroep A op de zuidvleugel van het Oostfront, maar al na twee maanden kwam het vanwege het voortzetten van de operaties in de Kaukasus tot diepgaande meningsverschillen met Hitler, met als gevolg dat op 10 sept. L. en op 24 sept. Halder vervangen werden. L. trok zich naar Wenen, later naar Garmisch terug, waar hij eind apr. 1945 door de Amerikanen werd gevangengenomen. 1947/48 stond hij in Neurenberg voor het gerecht (vervolgproces 7, &rarr; Proces van Neurenberg) wegens veronderstelde oorlogsmisdaden en werd op 19 febr. 1948 tot levenslange gevangenisstraf veroordeeld, met Kerst 1952 echter voortijdig uit de gevangenis van Landsberg ontslagen.

L. hoorde qua anciënniteit sinds okt. 1937 tot de tien oudste generaals en genoot een groot aanzien. Hij was gevormd tijdens het keizerrijk en bij de politieke chaos die erop volgde. Hij stond gereserveerd tegenover het nationaal-socialisme. Bij de Röhm-Putsch in 1934 was L. een van de weinigen die scherp tegen de executies door de SS protesteerden. Ook tijdens de veldtocht in Polen gaf hij (in een dagorder van 1 okt. 1939) blijk van zijn afkeuring voor de door de SS bedreven wandaden. Door zijn houding zochten verzetsbewegingen meermaals contact met hem, hoewel dat uiteindelijk weinig opleverde. Zijn relatie tot Hitler was koel; sinds sept. 1942 was het contact tussen beiden zelfs geheel verbroken. L. verzocht niet meer om weer te worden ingezet en stuurde na de 20ste juli ook geen blijk van medeleven. Een dotatie werd hem onthouden..

Bron: Neue Deutsche Biographie, dl. 14 (1985).