Yamato



Wat Japan niet kon in de vroege Jaren 20, daarin slaagde het 15 jaar later: het bouwen van 'superslagschepen', die alle andere in de schaduw zouden stellen. De Japanners hadden eigenlijk nooit geaccepteerd dat internationale verdragen in de tijd na de Eerste Wereldoorlog beperkingen oplegden aan hun marine, en beschouwden dat feitelijk als een vernedering. Vandaar dat in Japan de roep om een ongelimiteerde uitbreiding van de vloot steeds luider werd, en dat deze lobby ten slotte de overhand kreeg. In 1934 werden voorbereidingen getroffen om de bouw van slagschepen te hervatten, en in 1937 werd de kiel gelegd voor het eerste schip, Yamato; Musashi, het tweede, volgde in 1938, en in 1940 werd opdracht gegeven voor het derde en vierde schip.

Yamato werd eind 1941 het eerst in dienst gesteld, en Musashi volgde de zomer van het jaar daarop. Dat was een paar weken na de Slag bij Midway, een slag die merkwaardig genoeg had duidelijk gemaakt dat de strijd ter zee niet langer door het slagschip, maar door het vliegdekschip beslist zou worden.

Yamato (een oude benaming voor Japan) sloot haar proefvaarten in oktober 1941 met succes af, en een paar weken later al werd ze in dienst gesteld – 16 dec. 1941, precies één week na de aanval op Pearl Harbor. Enorme afmetingen, zwaar pantser, geweldige vuurkracht, maar deze eigenschappen vermochten het slagschip niet te redden; in elk geval bleek het onvoldoende om luchtaanvallen te kunnen afslaan. In feite was het de zwanenzang van het slagschip.

De Slag in de Golf van Leyte betekende het einde van het 'superslagschip' Musashi (dat genoemd was naar een voormalige Japanse provincie). Samen met haar zusterschip Yamato viel ze de landingsvloot van de vijand aan. Ze waren vergezeld van de slagschepen Nagato, Haruna en Kongo, alsmede kruisers en torpedobootjagers, maar er was geen enkel vliegdekschip bij. Musashi werd aangevallen door een groot aantal Amerikaanse vliegtuigen die van vliegdekschepen waren opgestegen, werd getroffen door ca. 30 bommen en torpedo's en zonk ten slotte. De Japanse strijdmacht zette de opmars evenwel voort en stiet ten oosten van Samar op een groep Amerikaanse vliegdekschepen geëscorteerd door torpedojagers. Onmiddellijk stegen de vliegtuigen op en vielen aan. Hoewel de Japanners steeds weer moesten terugwijken, slaagden hun kruisers er ten slotte in de vliegdekschepen te benaderen, en openden het vuur; even later mengden de slagschepen zich eveneens in het gevecht en Yamato vuurde 104 salvo's af met de hoofdbewapening. Het was de enige keer dat ze de vijand in zicht had. De Amerikanen verloren het vliegdekschip Gambier Bay en drie van de torpedobootjagers die haar begeleidden.

Op 6 apr. 1945 landden de Amerikanen op Okinawa en brachten de oorlog gevaarlijk dicht bij Japan zelf. De Japanners gebruikten grote aantallen kamikazevliegers in een poging de vijand te verzwakken en hem te dwingen de operatie af te breken, en om dat te bereiken zonden ze er een marine-eskader op af bestaande uit het slagschip Yamato, de lichte kruiser Yahagi en acht torpedobootjagers, maar geen vliegdekschepen. Het eskader werd echter weldra opgemerkt door Amerikaanse verkenningsvliegtuigen, en op 7 april, 's morgens vroeg, toen het eskader zich ten zuidwesten van Kyushu bevond, viel een groot aantal vliegtuigen, die waren opgestegen van Amerikaanse vliegdekschepen (behorend tot de taakgroepen 58.1 en 58.3) de Japanners aan, brachten de kruiser en een torpedobootjager tot zinken, en troffen Yamato met twee bommen en een torpedo. Vroeg in de middag vielen Amerikaanse vliegtuigen opnieuw aan en velden het vonnis over Yamato met negen torpedo's en drie bommen. Ze zonk en sleepte het grootste deel van haar bemanning – bijna 2.500 man – met zich mee. Japan had zijn laatste 'superslagschip' verloren. De Amerikanen, op hun beurt, hadden 386 vliegtuigen ingezet tegen het vijandelijke eskader.

De kiel voor het derde schip van de Yamato-klasse, Shinano, werd begin 1940 in Yokosuka gelegd, maar Shinano werd afgebouwd als vliegdekschip; de Japanners besloten daartoe om het verlies van vliegdekschepen, opgelopen tijdens de Slag bij Midway te compenseren. De carrière van Shinano was maar kort; en haar einde was tragisch: tien dagen nadat ze in dienst was gesteld kruiste ze tijdens proefvaarten het pad van een Amerikaanse onderzeeër en werd geraakt door zes torpedo's. Er kon niet worden voorkomen dat ze zonk. De bouw van een vierde schip van de klasse, aangeduid met nr. 111, kwam niet verder dan een onvoltooide romp.

De Yamato-klasse was niet bedoeld als het 'ne plus ultra' van de Japanse ontwerpers, maar de als nr. 798 en 799 aangeduide schepen van het 5de bouwprogramma. Deze reuzen van 70.000 ton moesten worden uitgerust met 50,8 cm (20 inch) -kanons, zes in totaal in drie dubbeltorens. Voor zover bekend zijn gedetailleerde ontwerpen ervan verloren gegaan.