Torpedo

Een moderne torpedo is een zelf-aangedreven geleid maritiem-militair wapen dat onder water opereert en dat bedoeld is om te ontploffen tegen of in de buurt van een vijandelijk doelwit (een onderzeeër of een oppervlakteschip).

Torpedo's kunnen worden gelanceerd vanaf onderzeeërs, oppervlakteschepen, helikopters en vliegtuigen, walinrichtingen (kustfortificaties) en onbemande zeemijnen. Ze kunnen ook onderdeel zijn van (draag-)raketten als SUBROC, ASROC, Malafon en Ikara waardoor het bereik van een torpedo aanmerkelijk vergroot wordt.

Werking
Torpedo's zijn meestal cilindrische buizen met een doorsnee tussen 32,4 en 55 cm; grotere typen zijn in sommige marines ook wel gebruikt. Van voren heeft een torpedo meestal een halfbolvormige neus, en een schroef met roer aan het andere eind. De lengte bedraagt enige meters. Van binnen bestaan ze uit de explosieve lading met detonatiemechanisme, een aandrijvingssysteem en een besturingssysteem. De aandrijving moet zonder atmosferische zuurstof kunnen en vindt dus meestal plaats door energie afkomstig uit andere chemische reacties, met name zijn in het verleden accu's gebruikt, aanvankelijk loodaccu's, later ook geavanceerdere typen; moderne torpedo's maken o.a. gebruik van stoomturbines voor het aandrijven van de schroef, waarbij de stoom wordt opgewekt door chemische reacties van bijv. waterstofperoxide met een oxideerbare stof of zwavelhexafluoride met vast lithium. Het officiële vermoeden bestaat dat de ramp met de kernonderzeeboot Koersk ontstaan is door een lekkende waterstofperoxidetank in een torpedo.

Historische betekenis
Als voorloper van de torpedo's ("sidderrog", Latijn) kunnen de branders gelden, die in de tijd van de houten oorlogsschepen tot in de 19de eeuw met groot succes werden ingezet. De eerste - weinig succesvolle - proeven met torpedo's vonden plaats tijdens de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog in 1776 en 1777. De pogingen van de Amerikaan Fulton in Frankrijk in 1801 en in 1814 leidden evenmin tot iets wezenlijks. Enig succes hadden paal- en sleeptorpedo's in de Amerikaanse Burgeroorlog (1861-65) bij gevechten voor de kust. De vistorpedo legde zijn vuurproef af bij de Chinees-Japanse Oorlog van 1895 door de geslaagde torpedering van twee Chinese pantserschepen. Sinds 1912 werd een sterke vergroting van de dracht (schootsafstand) bereikt, hoewel de trefkans van ver gering bleef. Torpedovaartuigen hebben de trefkans vergroot, zoals bleek bij de Slag bij Jutland in 1916. Het meest effectief was het torpedowapen gebruikt door Duitse onderzeeboten bij de "Onbeperkte Onderzeebootoorlog" tijdens de Eerste Wereldoorlog.