Gamal Abdel Nasser

Gamal Abdel Nasser (ook Djamal Abd al-Nasser) (Alexandrië, 15 januari 1918 – Caïro, 28 september 1970) was de tweede president van Egypte. Hij wordt gezien als een van de belangrijkste Arabische leiders in de geschiedenis.

Reeds op 16-jarige leeftijd was Nasser de leider van een studentendemonstratie tegen de Britse invloed in Egypte. Hij volgde een officiersopleiding en werd in 1942 als instructeur aangesteld. Kort daarna richtte hij een geheime organisatie genaamd de Vrije Officieren op. In 1948 nam hij deel aan de eerste oorlog met Israel.

Op 23 juli 1952 voerden de Vrije Officieren een geweldloze staatsgreep uit, waarbij zij de corrupte koning Faroek I verdreven. Generaal Ali Mohammed Naguib, een van de "helden" van de Palestijnse oorlog, werd aangesteld als eerste minister. Na het uitroepen van de republiek op 18 juni 1953 werd deze laatste ook de eerste president van Egypte. Nasser zelf (ondertussen kolonel geworden) nam de functies van vicepremier en minister van Binnenlandse Zaken op zich.

Toen Naguib aanstalten maakte om de politieke partijen opnieuw toe te laten kwam Nasser op 17 april 1954 tussenbeide en ontnam hem het premierschap. Op 14 november 1954 werd Naguib, beschuldigd van medeplichtigheid aan een aanslag op Nasser door de Moslimbroederschap, uit al zijn functies ontzet. Nasser zelf nam de post van premier op zich. Twee jaar later werd hij de tweede president van Egypte, na een verkiezing waarbij hij de enige kandidaat was.

In 1956 probeerde Nasser een lening los te krijgen van de Verenigde Staten en Groot-Brittannië om de bouw van de Aswandam in de Nijl te bekostigen. Toen dat niet lukte kondigde hij op 26 juli de nationalisering aan van het Suezkanaal. Dit veroorzaakte de Suezcrisis. Het begon met een gewapend conflict met Israël (dat het Sinaïschiereiland bezette en doorstootte tot de Gaza en het Suezkanaal. De Fransen en de Britten, die hun belangen in het gebied verloren zagen gaan, eisten de terugtrekking van zowel Egypte als Israël. Toen dat door Nasser afgewezen werd, landden op 5 november troepen van de Brits-Franse coalitie bij het kanaal. Onder druk van zowel de Verenigde Staten als de Sovjet-Unie bij de Verenigde Naties, diende de coalitie echter haar eisen op te geven en haar troepen terug te trekken. De Israëli's, die het Egyptische leger verslagen hadden, kregen in ruil voor hun terugtrekking uit het Sinaïschiereiland de toezegging dat de acties van de Fedayeen (Palestijnse guerrillabeweging) vanaf Egyptisch grondgebied zouden stoppen. Ondanks het succes van Israël won Nasser heel wat respect binnen de Arabische wereld door zijn onverzettelijke houding ten opzichte van de imperialisten.

In 1958 gingen Egypte en Syrië op in één staat, de Verenigde Arabische Republiek (VAR), met Nasser als president. Kort daarop werd ook Noord-Jemen opgenomen in deze unie. In 1961 verliet Syrië de unie. In 1965 werd Nasser zonder tegenstand herkozen als president van de VAR.

In 1967 lokte kolonel Nasser de Zesdaagse Oorlog met Israël uit door de Golf van Akaba af te sluiten voor de Israëlische schepen en massaal troepen te sturen naar de grens met Israël. Na zijn nederlaag in dit conflict nam Nasser zijn verantwoordelijkheid en bood zijn ontslag aan. Hij nam echter zijn presidentschap opnieuw op na massale demonstraties. Een paar dagen later trok hij ook het premierschap en het leiderschap van de enige toegelaten politieke partij, de Arabische Sociale Unie, naar zich toe. De militaire en sociaal-economische heropbouw had plaats met de hulp van de Sovjet-Unie, waarvan de invloed in Caïro dan ook steeds groter werd.

Op 28 september 1970 stierf Nasser aan een hartaanval in zijn villa bij Caïro. Hij werd als president opgevolgd door Anwar Sadat.