Bunker onder de Kemmelberg

De Bunker van Kemmel (JS-MK bunker) is een bunker die zich bevindt onder (of in feite "in") de Kemmelberg in het Belgische plaatsje Kemmel in de provincie West-Vlaanderen. Hij werd in 1953 door de NAVO gebouwd als geheime bunker en bleef door het Belgisch leger in gebruik tot 1995.

Bouw van de bunker te Kemmel
Op het moment dat de Koude Oorlog volop woedt, besluit de NAVO in 1953 om op Belgisch grondgebied drie luchtafweerbunkers te bouwen om een antwoord te kunnen bieden op de groeiende Sovjetdreiging. Dit alles ging gepaard met strenge geheimhouding die -wat betreft de bunker te Kemmel- overeind bleef tot het begin van de 21e eeuw. De drie geheime bunkers zijn:
 * Bunker van Kemmel
 * Bunker van Semmerzake (Oost-Vlaanderen)
 * Bunker van Glons (Luik)

De bunkers van Semmerzake en Glons worden na de bouw al snel door de Belgische luchtmacht overgenomen om het om het militaire luchtverkeer van het Belgische grondgebied en de NAVO te verzekeren. Enkel de bunker van Kemmel bleef leeg, vermoedelijk om financiële redenen.

De leegstaande luchtafweerbunker van Kemmel werd in de jaren 60 alsnog in gebruik genomen als Commandobunker van de verschillende Generale Staven van het Belgisch Leger. In tijden van oorlog zouden hier de Generaals van de Generale Staven ondergebracht worden teneinde hen van voldoende bescherming te voorzien. Daarenboven werd de Staf, zowat het Belangrijkste doelwit van de vijand, zo onttrokken uit de dichtbevolkte Brusselse agglomeratie, waar bij een aanval beslist onnodig veel burgerslachtoffers zouden vallen. Door het uitblijven van een oorlog bleef het bleef effectieve het gebruik van de bunker beperkt tot het decor van vele oefeningen en simulaties.

Algemeen
Het gehele complex bevindt zich op en in een terrein van meer dan 4 hectaren en is tot op de dag van vandaag militair domein. Het enige van de bunker wat van buitenaf zichtbaar is, is een rood bakstenen gebouw dewelke lijkt op een huis. Dat gebouw verleent toegang tot een ondergronds complex van meer dan 2000 m², verdeeld over een vijftigtal lokalen en twee verdiepingen.

Het hoofdgebouw van de bunker is 30 op 30 meter groot en 15 meter hoog en is beschermd tegen bombardementen door een vlottende betonplaat. De 2 meter dikke buitenmuren zijn bedekt met een koperen plaat van 2cm dik om de bunker bescherming te bieden tegen elektromagnetische stralingen van buitenaf die de communicatieapparatuur in de bunker onklaar zou kunnen maken.

600 militairen waren nodig om de werking van de commandobunker 24hr op 24hr te verzekeren. Daarbij werd een 3-ploegensysteem van telkens 200 militairen toegepast.

Commandobunker van Kemmel vrijgegeven voor publiek
De bunker werd tot 1995 permanent bewaakt, zij het met een minimum aan manschappen. In 1996 werd de bunker buiten gebruik gesteld en wordt het complex tot op de dag van vandaag onderhouden door defensie. Op 23 augustus 2005 maakte toenmalig minister van defensie André Flahaut bekend dat de site voortaan deel zal uitmaken van de Historische Pool van Defensie, een organisatie die waakt over het Belgisch militair patrimonium en is sinds eind 2009 beperkt publiek toegankelijk.

Bronnen

 * Viezier 33, infoblad van het Legermuseum