Emmanuel de Grouchy

Emmanuel marquis de Grouchy, Frans maarschalk, * Parijs, 23 okt. 1766, † St. Étienne, 29 mei 1847, trad in 1779 tot de krijgsmacht toe en sloot zich bij het uitbreken van de Revolutie bij deze aan. Hij kreeg een regiment onder zich, dat hij bij de campagne van 1792 bij de operaties van het Noordelijke Leger aanvoerde. In hetzelfde jaar werd hij brigadegeneraal en in 1793 naar de Vendée gestuurd om de opstand te onderdrukken. Toen hij in 1793 op grond van een besluit van de Conventie als edelman uit zijn functie werd gezet, vocht hij als gewoon soldaat mee, kreeg echter in 1795 zijn vroegere rang onder Hoche in het Westelijke Leger terug en ondernam, tot divisiegeneraal bevorderd, samen met genoemde, in 1796 een expeditie naar Ierland, die echter mislukte.

Aan de oorlog van 1798-1800 nam hij onder Joubert en Moreau deel. Na de Vrede van Lunéville (1801) werd G. inspecteur-generaal van de cavalerie. Daarna vocht hij in Spanje en Italië; in de oorlog tegen Oostenrijk had hij een beslissend aandeel in de overwinning bij Wagram (1809). In 1812 was hij commandant van een cavaleriekorps, onderscheidde zich met name bij Borodino en voerde op de terugtocht uit Rusland het bevel over het uit de restanten van de cavalerie gevormde Escadron sacré ('Heilige Schaar').

In 1813 werd hij niet ingezet, in 1814 kreeg hij een cavaleriekorps toevertrouwd en deed zich gelden bij Étoges en Craonne. Bij Napoleons terugkeer liep hij meteen naar deze over en werd door hem tot maarschalk benoemd, nadat hij de hertog van Angoulême bij Pont-St. Esprit gevangen had genomen. Nadat hij zich na de Slag bij Ligny (16 juni 1815) met de achtervolging van de Pruisen had beziggehouden, leverde hij op 18 juni het voor hem succesvol verlopen gevecht tegen Thielmann bij Wavre, zonder in de Slag bij Waterloo in te grijpen, waardoor hij volgens Napoleon schuldig was aan het verlies van die slag.

Na de val van Napoleon liet G. Napoleon II tot keizer uitroepen, werd het land uitgezet, ging naar Amerika, maar werd in 1819 begenadigd en keerde naar Frankrijk terug, waar hij teruggetrokken leefde. Louis Philippe benoemde hem in 1831 tot pair. Zijn kleinzoon publiceerde "Mémoires du maréchal de Grouchy" (5 dln., 1873-75), waarin de oorzaken van zijn passieve houding bij Waterloo worden verklaard. Dit had hij overigens al getracht in zijn "Observations sur la relation de la campagne de 1815 publiée par le général Gourgaud" (1819).