Philipp Schmitt

Philipp Johann Adolf Schmitt (Bad Kissingen (Duitsland), 20 november 1902 - (gefusilleerd) Hoboken, 9 augustus 1950) was een Duitse oorlogsmisdadiger en kampcommandant van het Fort van Breendonk. Hij was de laatste persoon en ook de enige Duitser die in België werd geëxecuteerd.

Begin carrière
In 1919 sloot Schmitt zich aan bij een Beiers vrijkorps om een bolsjewistische staatsgreep neer te slaan en werd in 1922 lid van de Bund Oberland, een rechts-extremistische groep die deelnam aan de mislukte Bierkellerputsch van Hitler op 9 november 1923. Schmitt werd in die periode driemaal veroordeeld wegens geweldpleging. Na 1925/26 korte tijd lid van de NSDAP te zijn geweest, sloot hij zich na Hitlers eclatante verkiezingsoverwinning in september 1930 opnieuw bij de partij aan, en werd tevens lid van de SA (1930) en de SS (1932). Bij laatstgenoemde organisatie werd hij in 1935 Untersturmführer (2de -), 1936 Oberstürmfuhrer (1ste luitenant). In 1936 werd hij overgeplaatst naar het SD-Hauptamt, de inlichtingendienst van de partij, in Berlijn. Hij werd er afdelingschef en op 20 april 1938 bevorderd tot SS-Hauptsturmführer (kapitein).

Commandant in Breendonk en Mechelen
Kort na de verovering van België werd Schmitt op 1 augustus 1940 benoemd tot SS-Sturmbannführer (majoor) bij de SD in Brussel. Hij kreeg nog dezelfde maand de opdracht het Fort van Breendonk in te richten als kamp.

Hij was commandant van het kamp tot november 1943. Als zodanig oefende hij een ware terreur uit zodat de gevangenen voor hem beefden. Dit was zo erg dat hij zelfs gemeden zou zijn door zijn collega's wanneer hij op werkbezoek kwam in Brussel. Ook schijnt hij zijn onafscheidelijke Duitse herder op de gevangenen te hebben losgelaten. Of hij liet het mishandelen over aan zijn assistent Untersturmführer Arthur Prauss.

Toen de Dossin-kazerne te Mechelen ingericht werd als Judensammellager (verzamelkamp voor de Joden), werd Schmitt in juli 1942 ook daar aangesteld als commandant. Vanuit dit kamp werden meer dan 25.000 mensen, voornamelijk Joden, naar het vernietigingskamp Auschwitz gedeporteerd. Maar hij werd in april 1943 van deze functie ontheven omdat hij, als SS-officier, een clandestien handeltje had opgezet met joden en kreeg hiervoor zelfs een scherpe berisping van SS-generaal Ernst Kaltenbrunner, hoofd van RSHA (Binnenlandse Veiligheidsdienst), de opvolger van de vermoorde Reinhard Heydrich. Karl Schönwetter nam de taken van Schmitt over. Na een kortstondig ziekteverlof in Willebroek werd Schmitt in Denemarken ingezet bij een undercover-antiterreureenheid, de Aarhus-Division van de 'Peter-Gruppe' en was betrokken bij vier moorden op Deense verzetslieden. Bij latere gevechten werd Schmitt nog aan het been gewond nabij Roermond.

Schmitt gevonnist
Schmitt werd in mei 1945 gearresteerd in Nederland. In de gevangenis van Rotterdam werd hij herkend door Paul Lévy, een voormalige gevangene van Breendonk. Op 20 november 1945 werd hij overgebracht naar België en gevangengezet in het kamp waar hij zelf de leiding had gehad. Enkele voormalige gevangenen kregen hier de kans om hem op hun beurt te vernederen.

Voor de krijgsraad van Antwerpen werden hem, naast vele andere misdrijven, 83 moorden ten laste gelegd. Hoewel hij zelf niemand persoonlijk had omgebracht, werd hij verantwoordelijk gesteld voor de doden in zijn kamp. Het proces begon pas op 2 augustus 1949. Op 25 november 1949 werd het vonnis geveld: Schmitt werd ter dood veroordeeld. Dat het proces zo lang op zich had laten wachten, kwam doordat de Belgische wet aanvankelijk het berechten van Duitse militairen niet toestond. Het vonnis werd in beroep bevestigd. Een gratieverzoek werd afgewezen.

Het doodvonnis werd voltrokken door een vuurpeloton van Belgische rijkswachters om zes uur 's morgens op 9 augustus 1950 in de voormalige militaire bakkerij in Hoboken. Schmitt was de enige Duitser die na de Tweede Wereldoorlog wegens oorlogsmisdaden in België werd geëxecuteerd.

Referenties

 * Nefors, Patrick - "Breendonk, 1940-1945 - De Geschiedenis"; Standaard Uitgeverij, 2004; ISBN 90 02 21438 3
 * Pirard, Claude - "Description et analyse de la gestion nazie au Auffanglager Breendonk"; lic. verh. UCL 1978-1979