Slag bij Bautzen

Bautzen is een stadje in Duitsland ongeveer 50 km oostelijk van Dresden. In de geschiedenis is het bekend door de Slag bij Bautzen op 20 en 21 mei 1813 tussen Pruisen en Russen enerzijds en Napoleon anderzijds (ook Slag bij Wurschen genoemd naar een dorp 10 km ten oosten van Bautzen, waar zich het hoofdkwartier van de monarchen van Rusland en Pruisen bevond).

De bondgenoten hadden zich na de Slag bij Lützen (2 mei) op de rechteroever van de Elbe teruggetrokken. Napoleon liet Ney via Torgau naar Berlijn oprukken, terwijl Lauriston en Reynier de Pruisen achtervolgden en hijzelf de Russen. Inmiddels waren Barclay de Tolly en Kleist bij de hoofdmacht van de bondgenoten aangekomen, die daardoor nu ongeveer 95.000 man telde.

Napoleon beval maarschalk Ney zijn opmars naar Berlijn af te breken en via Hoyerswerda de rechterflank van de bondgenoten aan te vallen, en begaf zich op 18 mei uit Dresden naar de Franse hoofdmacht, nadat hij de divisie van Peri had bevolen zich bij Ney aan te sluiten. De bondgenoten zonden Barclay de Tolly met zijn frisse troepen, een Russische grenadiersdivisie en het korps van Yorck om te verhinderen dat Ney zich bij Napoleon zou voegen. Barclay de Tolly vernietigde de 19de weliswaar grotendeels de divisie van Peri, maar Yorck stiet bij Weissig op een overmacht onder Lauriston en beiden haastten zich terug naar het steunpunt van Bautzen.

In de hoofdstelling van de bondgenoten op de terrassen van de rechter Spreeoever had Barclay de Tolly de rechtervleugel, Gortsjakow de linkervleugel, Blücher en Yorck het centrum bezet; grootvorst Constantijn stond met de gardes in reserve.

Op 20 mei 's morgens vroeg begon de slag; 85.000 man van de bondgenoten stonden tegenover 163.000 Fransen. Na de oversteek boven en bij Bautzen liet Napoleon zijn korpsen opmarcheren: Oudinot op de rechtervleugel, daarna Macdonald, Marmont en Bertrand; als reserve de garde onder Mortier en twee cavaleriekorpsen. De aanvallen van Oudinot op de heuvels van Hochkirch mislukten, in het centrum werd de Spreelinie ingenomen, op de linkervleugel veroverde de voorhoede van Ney de rivierovergang bij Klix, zonder de rivier echter over te steken.

Napoleon had zijn hoofdkwartier in Bautzen, de vorsten van de bondgenoten zoals gezegd in Wurschen. Op 21 mei was de grote slag. Oudinot bestormde onder grote verliezen de hoogten opnieuw, de keizer weigerde hem ondersteuning, omdat de beslissing door de drie korpsen van Ney op de linkervleugel moest worden geforceerd. Tot het zover was werd in het centrum alleen een artilleriegevecht geleverd. Toen Ney eindelijk arriveerde, viel hij onmiddellijk Barclay de Tolly op de rechtervleugel aan en veroverde Preititz en de hoogten van Gleina. Napoleon liet nu de heuvels van Kreckwitz in het centrum, de sleutel van de stelling van Blücher bestormen. Na een gevecht op leven en dood werden deze veroverd. Ney op zijn beurt bedreigde de rechterflank zodanig, dat de bondgenoten tot de terugtocht werden gedwongen en deze werd zeer ordelijk en beheerst, zonder een spoor van paniek, uitgevoerd.

Het verlies van de Fransen werd aangegeven als 20.000 man, dat van de bondgenoten als 12 à 13.000 man en 5 stukken geschut.

Lit.: Foucart, P.: Bautzen (une bataille de deux jours). 20-21 mai 1813 (1897); id.: La poursuite jusqu'à l'armistice 22 mai - 4 juin 1813 (1901).