Jean-Charles Pichegru

Jean-Charles Pichegru (* Arbois, 16 februari 1761, † Parijs, 15 april 1804) was een Franse generaal. In 1783 werd hij lid van het eerste regiment van de artillerie, waar hij snel steeg tot de rang van adjudant-onderluitenant. Toen de Franse Revolutie begon werd hij leider van de Jacobijnen te Besançon. Toen een vrijwilligersregiment van het departement Gard door de stad marcheerde, werd hij gekozen tot luitenant-kolonel. De goede staat van zijn regiment werd snel opgemerkt in het Rijnleger, en men maakte gebruik van zijn organisatietalent door hem aan te stellen in de staf, en ten slotte tot brigadegeneraal te bevorderen.

In 1793 kreeg Pichegru opdracht in samenwerking met het leger van de Moezel, de Elzas te heroveren en de gedemoraliseerde troepen van de Republiek reorganiseren. Zij slaagden daarin; Pichegru maakte gebruik van het élan van zijn soldaten om talloze kleine schermutselingen te winnen, forceerde de linies van Haguenau en ontzette Landau. In december 1793 werd Pichegru opperbevelhebber van het leger van Rijn en Moezel, vanwaar hij opgeroepen werd om Jourdan op te volgen in het Noordelijke Leger in februari 1794. Hij voerde in datzelfde jaar drie grote campagnes. De Britten en Oostenrijkers hadden een sterke positie langs de Sambre tot aan zee. Na een vergeefse poging om het Oostenrijkse midden te breken keerde Pichegru plotseling naar hun linkerflank en versloeg Clerfayt bij Kassel, Menen en Kortrijk, terwijl zijn onderbevelhebber Moreau op 18 mei prins Friedrich van Saksen-Coburg versloeg in de Slag bij Tourcoing. Na een pauze, tijdens welke Pichegru een schijnaanval op Ieper deed, stortte hij zich nogmaals op Clerfayt en versloeg deze te Roeselare en tijdens de veldslag te Hooglede, terwijl Jourdan opmarcheerde met een nieuw leger van Sambre-et-Meuse, en op 26 juni profiteerde van het terugtrekken van de Oostenrijkers na de Slag bij Fleurus.

Pichegru begon zijn tweede campagne van 1794 door op 18 oktober de Maas over te steken en Nijmegen in te nemen, waarop de Oostenrijkers zich terugtrokken achter de Rijn. In plaats van winterkwartier te maken, bereidde hij zijn leger voor op een wintercampagne. Die winter was bijzonder streng; op 28 december stak hij de bevroren Maas over en vervolgens op dezelfde manier de bevroren Waal. De Engelsen voor zich uitdrijvend, veroverde hij Utrecht op 19 januari en Amsterdam op 20 januari. Het werd opmerkelijk gevonden dat plunderingen daarbij achterwege bleven. Na de val van Amsterdam was ook de rest van de Nederlanden snel ingenomen. Franse huzaren veroverden de Nederlandse oorlogsschepen die ingevroren lagen in de haven van Den Helder.

In 1797 was Pichegru betrokken bij een poging tot staatsgreep en werd hij verbannen naar Frans Guyana. Pichegru ontsnapte echter naar Londen en keerde in 1803 terug naar Frankrijk om wederom deel te nemen aan de voorbereidingen van een pro-royalistische coup. Dit draaide op een mislukking uit, en na te zijn verraden belandde Pichegru in februari 1804 in de gevangenis waar hij niet veel later dood (gewurgd) in zijn cel werd aangetroffen. Het lijkt erop dat Napoleon de opdracht had gegeven voor de moord op Pichegru, maar dit is nooit bewezen.

Wat nu, zei Pichegru
Toen Pichegru de grote rivieren in midden Nederland bereikte, leek dit een onneembare barrière. Wat nu zou Pichegru toen hebben gezegd, wat uiteindelijk heeft geleid tot de uitdrukking Wat nu, zei Pichegru (of Pietje Cru). Deze uitdrukking is waarschijnlijk apocrief en van veel later datum.

Externe link

 * De uitdrukking Wat nu? zei Pichegru