Hendrik de Perponcher

Hendrik George graaf de Perponcher-Sedlnitzki, Nederlands generaal en diplomaat, * 's-Gravenhage, 19 mei 1771, † Dresden, 29 nov. 1856, vooral bekend doordat hij in 1813 door G.K.van Hogendorp met J. Fagel naar Engeland werd afgevaardigd om prins Willem van Oranje uit te nodigen het bewind over Nederland te aanvaarden.

De P. was nauwelijks 17 jaar, toen hij werd aangesteld als vaandrig bij de dragonders van Van Bylandt, en werd reeds vier jaar later, in 1792, bevorderd tot kapitein bij dat korps. Als zodanig en als adjudant van prins Frederik, de broer van de latere koning Willem I, maakte hij de veldtocht van 1793 en die van het volgende jaar mee. Zijn optreden destijds in de verschillende gevechten werd zeer geroemd en jegens de prins maakte hij zich verdienstelijk door hem, toen deze gewond was geraakt, op het paard te houden en buiten het gedrang te geleiden.

Na de val van de Republiek ging De P. met de prins in Oostenrijkse dienst over, en woonde met hem de veldtochten bij van 1796 en 1797 in Duitsland. Daar onderscheidde hij zich meermalen, vooral bij het beleg van de vesting Kehl, waar hij voor het eerst gewond werd, en bij de terugtocht van Klagenfurt op 29 mrt. 1797, waar hij erin slaagde de in wanorde geraakte cavalerie tot staan te brengen en weer ten aanval te voeren.

Toen de prins in 1798 naar Italië vertrok, volgde hij hem, en toen deze in 1799 te Padua stierf, stond hij hem in zijn laatste ogenblikken bij. Hij werd kort daarop bevorderd tot majoor, in welke rang hij spoedig daarna overging in Engelse dienst bij het door de Engelsen bezoldigde, in Beieren opgerichte, lichte infanterie-regiment van prins Carl zu Löwenstein-Wertheim. Met dit regiment streed hij in 1800 in Duitsland en in 1801 in Egypte, waar hij in de Slag bij Alexandrië gewond raakte.

In 1808 streed De P. als luitenant-kolonel en commandant van het regiment Dillon, waarmee hij vier jaar op het eiland Malta gelegerd was, in Portugal, en werd nog in hetzelfde jaar bevorderd tot kolonel en commandant van het zogenaamde Lusitanische legioen, dat kort daarvoor te Oporto was opgericht. Spoedig van het bevel daarover ontheven, zag hij zich benoemd tot chef van de staf bij het legerkorps van de graaf van Rosslyn, dat deelnam aan de landing van lord Chatham in Zeeland. Van daar in Engeland teruggekeerd, bleef hij daar tot na de Volkerenslag bij Leipzig, toen hij zijn ontslag verzocht, zich naar Nederland begaf, en van daar, na de bevrijding van de Franse bezetting, met generaal Fagel door het voorlopig bewind uitverkoren werd om de prins van Oranje het bestuur over Nederland aan te bieden. Nadat deze voet aan wal in Scheveningen had gezet en bevestigd was als soeverein vorst werd De P. zijn adjudant en in 1814 benoemd tot generaal-majoor en gevolmachtigde (zoveel als gezant) bij het Pruisische hof, terwijl hem in het volgende jaar de rang van luitenant-generaal verleend werd. Tegelijk werd hem het bevel opgedragen over de tweede van de drie Nederlandse divisies, die in de zuidelijke Nederlanden werden samengetrokken om aan de strijd tegen Napoleon deel te nemen.

Als zodanig heeft De P. zich jegens het vaderland en Europa hoogst verdienstelijk gemaakt, daar hij het geweest is, die, in strijd met Wellingtons order, op 16 juni 1815, maarschalk Ney het bezetten van de cruciale stelling bij Quatre-Bras heeft belet, en zodoende van grote invloed was op de verloop van de gehele veldtocht. De koning van Pruisen beloonde hem daarvoor met de ridderorde van de Rode Adelaar 1ste klasse.

Na afloop van de veldtocht van 1815 begaf De P. zich weer naar Berlijn, en was daar als gezant werkzaam tot 1842, toen hem, met dankbetuiging voor zijn aan het vaderland bewezen diensten, eervol ontslag werd verleend.

(Naar van der Aa, Biographisch woordenboek der Nederlanden, dl. 15, 1872, e.a.).