Jean-Baptiste Jourdan

Jean-Baptiste Jourdan, Frans maarschalk, * Limoges, 29 apr. 1762, † Parijs, 23 nov. 1833. J. trad, 16 jaar oud, toe tot het regiment van Auxerrois, nam aan de Amerikaanse vrijheidsoorlog deel en werd, naar Frankrijk teruggekeerd, in 1790 kapitein bij de Nationale Garde van Limoges. Hij vocht onder Dumouriez in de Zuidelijke (Oostenrijkse) Nederlanden, werd in 1793 divisiegeneraal en kreeg, nadat hij zich bij Hondschoote (8 sept. 1793) had onderscheiden, in de plaats van Houchard het opperbevel over het noordelijke leger. Hij versloeg de Oostenrijkers bij Wattignies (16 okt. 1793), werd wegens een conflict met het steuncomité afgezet, maar kreeg op 15 apr. 1794 het opperbevel opnieuw in handen, later het bevel over het Sambre- en Maasleger, waarmee hij op 26 juni bij Fleurus de Oostenrijkers overwon. Hij veroverde de gehele Zuidelijke Nederlanden, dwong de Oostenrijkers over de Rijn terug te trekken, belegerde Mainz en Kassel, maar werd op 11 okt. 1795 door Clerfayt bij Höchst verslagen en moest op zijn beurt over de Rijn terugtrekken.

In 1796 stak J. opnieuw over naar de rechter Rijnoever, maar werd meermaals door aartshertog Karl verslagen, nl. op 15 juni bij Wetzlar, op 24 aug. bij Amberg, en op 3 sept. bij Würzburg. Op zijn wens werd hij van het opperbevel ontheven, trad in 1797 toe tot de Raad van Vijfhonderd maar trok zich in 1798 in de anonimiteit terug. In 1799 kreeg hij het opperbevel over het Donauleger, maar werd andermaal door aartshertog Karl verslagen: op 21 mrt. bij Ostrach, 25 mrt. bij Stockach en moest het opperbevel neerleggen.

Na de val het Directoire werd J. door Bonaparte in 1800 tot gouverneur van Piëmont benoemd, in 1802 tot lid van de Raad van State verheven en in de Senaat gekozen; in 1803 kreeg hij het opperbevel over het (Franse) Italiaanse leger. Na de totstandkoming van het keizerrijk benoemde Napoleon hem in 1804 tot maarschalk, graaf en ridder van het Legioen van Eer. In 1805 werd J. als opperbevelhebber door Masséna vervangen. Van 1806-13 diende hij bij koning Joseph in Napels, later als chef-staf in Spanje en had aan de nederlaag van de Fransen bij Vittoria (21 juni 1813) wezenlijk schuld.

In 1813 was hij president van de krijgsraad, die over maarschalk Ney moest oordelen, maar zich daartoe niet bevoegd achtte. In 1819 werd hij in de adelstand verheven. Nadat J. na de Julirevolutie van 1830 korte tijd minister van Buitenlandse Zaken was geweest, werd hij gouverneur van het Hôtel des Invalides. Hij schreef, om zich te rechtvaardigen: "Précis des opérations de l'armée du Danube" (1799) en "Mémoires pour servir à l'histoire de la campagne de 1796" (1819).