Beleg van Sebastopol

Het beleg van Sebastopol (ook geschreven als Sewastopol) tijdens de Krimoorlog behoort tot het merkwaardigste in de hele krijgsgeschiedenis. Op 28 sept. 1854 kwamen de legers van de bondgenoten (Frankrijk, Engeland en Turkije) onder Canrobert en Lord Raglan voor Sebastopol aan. De Fransen bezetten het schiereiland van Chersones, de Engelsen vestigden hun hoofdkwartier in Balaklawa, waar ook de Engelse vloot binnenliep, terwijl de Franse in de Bocht van Kamiesch ankerde. Het garnizoen van Sebastopol kon, daar de verbinding naar het oosten en noorden open bleef, steeds door het Russische veldleger onder vorst Mensjikow versterkt of door verse troepen afgelost worden. Weliswaar waren er van de van acht bastions voorziene fronten aan de zuidzijde in 1853 slechts één bastion, drie kazernes en enkele verbindingsmuren gereed, maar luitenant-kolonel Totleben slaagde erin na de landing van de vijand (14 sept.) het werk aan de bastions zodanig te versnellen, dat de stad tegen een verrassingsaanval beveiligd was.

Op 9 okt. 1854 begon het eigenlijke beleg; 17 okt. vond met ondersteuning van de vloten een weinig effectief bombardement plaats. Mensjikow trachtte tweemaal Sebastopol te ontzetten (25 okt. bij Balaklawa, 5 nov. bij Inkerman), echter zonder succes. De voorbereiding van de belegering, die door de terreinomstandigheden bemoeilijkt werd, schoot maar langzaam op. Daarentegen versterkten de Russen hun verdediging tot een dubbele, vaak drievoudige defensieve linie. Generaal Osten-Sacken werd commandant van Sebastopol en voerde een actieve verdediging door nachtelijke uitvallen. De Franse generaal Niel wist de veldheren er ten slotte van te overtuigen, dat de aanval geconcentreerd moest worden op de marinevoorstad, waar de wapendepots en de scheepswerven gevestigd waren.

Tijdens de voorbereiding daarvan deden de Russen in de nacht van 22 op 23 mrt. 1855 weer een uitval, de grootste van de hele belegering. Het leger van de bondgenoten was door nieuwe versterkingen tot 174.000 man gegroeid; ook de Russische strijdmacht was aanzienlijk versterkt en vorst Gortsjakow was tot opperbevelhebber benoemd. Op 9 apr. begon het algehele bombardement, dat 14 dagen duurde. Op 7 juni bestormden de Fransen (Bosquet), gesteund door een Engelse en een Turkse divisie, de zogenoemde Witte Vestingen (twee vooruitgeschoven redoutes) en de Groene Heuvel. De Malakow (het zuidelijkste hoofdbastion) werd op 18 juni bestormd, welke aanval echter na een felle, drie uur durende strijd op alle punten werd afgeslagen.

Op 16 aug. ondernamen de Russen nog een laatste poging Sebastopol te ontzetten, wat echter leidde tot een nederlaag aan de Tsjernaja. Op 5 sept. moest vervolgens de bestorming door alle batterijen worden ingeleid. In afwachting daarvan versterkte Gortsjakow de bezetting tot 71.000 man, en Totleben liet achter de voorste verdedigingslinie sterke stellingen bouwen. Op 5 sept. openden de batterijen het vuur, dat drie dagen aanhield en de stad in een puinhoop veranderde. Op 8 sept. om 12 uur begon de stormloop, en na een verschrikkelijke strijd van drie uren veroverden de Fransen de Malakow en wisten daar stand te houden, terwijl de Engelse aanval werd afgeslagen.

Door het verlies van de Malakow, de sleutel van Sebastopol, besloot Gortsjakow terug te trekken; 's nachts werd de zuidzijde ontruimd; de fortificaties aan de zeezijde met hun bastions en batterijen op 9 sept. opgeblazen en een deel van de schepen op de Rede tot zinken gebracht. Op 11 sept. zonken nog de stoomschepen, nadat de bondgenoten op 10 sept. binnengerukt waren. De bestorming had hun meer dan 10.000 man gekost, de Russen bijna 13.000. Aan de noordkant van Sebastopol werden door de Russen voorbereidingen getroffen voor een hardnekkige verdediging, toen onverwacht vrede werd gesloten en er een einde kwam aan de gevechtshandelingen.

Lit.: Totleben, E.: Die Verteidigung von Sebastopol (4 dln., 1864-72); Kinglake, A.W.: The invasion of the Crimea (14 dln., 1863-89).