Vichy-Frankrijk

Vichy-Frankrijk was de aanduiding (geen officiële benaming) voor het onbezette deel van Frankrijk na de val van dit land in 1940. Op 10 juli 1940 besloot de in Vichy bijeengeroepen volksvertegenwoordiging alle macht in handen te leggen van de toen 84-jarige 'held van Verdun' Philippe Pétain. De machtsoverdracht werd sterk bepaald door de Britse aanval op de Franse vloot op 3 juli 1940, die in Mers-el-Kebir, de haven van Oran in Noord-Afrika, voor anker lag. De Britten hadden de Franse vloot willen confisqueren, maar de Fransen verzetten zich daar tegen. Deze aanval, die de Fransen 1297 doden en 351 gewonden kostte, zorgde voor een storm van verontwaardiging in Frankrijk.

De Vichy-regering werd door de overgrote meerderheid van de Franse bevolking met vreugde begroet, vooral omdat Pétain de niet gewenste oorlog had weten te beëindigen en wist te voorkomen, dat die uitliep op een massaslachting zoals in de Eerste Wereldoorlog. Door de scheiding tussen het bezette en onbezette deel van Frankrijk en de aan Duitsland te betalen oorlogsschatting van 146 miljard franc per jaar verslechterden de economische omstandigheden evenwel aanzienlijk, mede door het niet terugkeren van de Franse krijgsgevangenen, die in de Duitse oorlogsindustrie te werk werden gesteld.

Pétain verwachtte een spoedige Engelse nederlaag en hoopte op een gunstig vredesverdrag met Duitsland en een eervolle plaats voor Frankrijk in het door Duitsland geleide Europa. Toen de snelle Duitse overwinning echter uitbleef en de propaganda van De Gaulle, de leider van de 'Vrije Fransen' uit Londen zijn werking deed gelden, sloeg de stemming onder de bevolking om. Nadat door de geallieerde landing in Noord-Afrika op 8 nov. 1942 de Franse koloniën aldaar verloren gingen en de Franse vloot zich in Toulon zelf tot zinken had gebracht, had de Vichy-regering Duitsland weinig meer te bieden. Het inmiddels geheel bezette Frankrijk (11 nov. 1942) was nu aan de Duitsers overgeleverd. De Vichy-regering werd een vazalregime, maar Pétain bleef in functie.

Na de geallieerde bevrijding van Parijs (24 aug. 1944) werden Pétain en de zijnen naar Sigmaringen in Duitsland overgebracht. Pétain stelde zich op 26 apr. 1945 ter beschikking van de inmiddels gevormde nieuwe regering in Frankrijk. Hij kreeg gratie, maar zijn bezittingen werden verbeurd verklaard. Voor de bevolking bleef Pétain de 'held van Verdun'. Het Vichy-regime wordt in Frankrijk vrijwel doodgezwegen.

Lit.: Paxton, R.O.: Vichy, France. Old guard and new order, 1940-1944 (1973).