Ratko Mladić

Ratko Mladić, Joegoslavisch generaal, * Kalinovik (Bosnië-Herzegovina), 12 mrt. 1942. Door de afbrokkeling van de communistische machtsstructuur in Oost-Europa (1989-91) met als apotheose de ineenstorting van de Sovjet-Unie (1991) ontstond ook in de Joegoslavische deelrepublieken Kroatië en Slowenië de behoefte aan zelfstandigheid, terwijl ook minderheden in Bosnië en in Servië (Macedonië) zich gingen roeren. Weldra kwam het tot een conflict tussen de Serviërs en de andere bevolkingsgroepen, omdat de Serviërs behalve in de Joegoslavische deelstaat Servië ook verspreid door heel Joegoslavië woonden. Ze hadden deze veelvolkerenstaat altijd beschouwd als een "Groot-Servië". Er ontstond een burgeroorlog (1991-99).

In 1991 verklaarden Slowenië en Kroatië zich onafhankelijk. Pas in 1995 slaagde Kroatië erin de laatste Serviërs van zijn grondgebied te verdrijven. Tussentijds was sprake van een bestand, op de naleving waarvan de VN (UNPROFOR) toezag. Ook Bosnië streefde naar onafhankelijkheid. De Servische minderheid van Bosnië verzette zich hier echter met hand en tand tegen en vond dat Bosnië bij Servië, dus bij het steeds kleiner wordende Joegoslavië hoorde te blijven. Voorlopig riep zij in febr. 1992 een eigen Bosnisch-Servische Republiek uit met Radovan Karadžić als president en vormde met steun van Servië een krijgsmacht. M. werd daar in mei 1992 opperbevelhebber van.

In apr. 1992 werd Bosnië-Herzegovina door de mogendheden erkend als autonome staat. Hierop zetten de troepen van M. de aanval in op de hoofdstad van Bosnië, Sarajevo. Dagelijks werd de stad beschoten en het beleg zou ruim drie jaar duren. Naar schatting kwamen daarbij 10.000 inwoners van de stad om. Omdat de Servische minderheid verspreid door heel Bosnië-Herzegovina woonde, werd tegelijkertijd begonnen met het uitvoeren van "etnische zuiveringen" van de overige minderheden (Kroaten en verder overwegend moslims). Tienduizenden sloegen op de vlucht; de verliezen onder de bevolking moeten aanzienlijk zijn geweest. Een ander triest dieptepunt was de massamoord van Srebrenica in 1995 (legendarisch zijn de filmbeelden van Mladić die de commandant van de Nederlandse 'blauwhelmen' Thom Karremans koeioneert). Al deze feiten worden voor een belangrijk deel toegerekend aan M., onder wiens verantwoordelijkheid deze operaties plaatsvonden. Bij de vrede in Bosnië van 1995 (Dayton-Akkoord) werd het bestaan van een Bosnisch-Servische republiek (als deel van Bosnië-Herzegovina) formeel vastgelegd, alhoewel internationale erkenning tot dusverre achterwege is gebleven.

M., die sindsdien voortvluchtig was en door het Joegoslavië-tribunaal is beschuldigd van oorlogsmisdaden, is in mei 2011 in Servië opgepakt. Door de gewone bevolking van Servië wordt hij echter als een held vereerd.

Lit.: Yelesiyevich, M.: Ratko Mladić: tragic hero (2006).