Vierde Engelse Oorlog

De Vierde Engelse Oorlog tussen de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en Engeland vond plaats tussen 1780 en 1784. De Hollandse regenten als leden van de rijke koopmansstand hoopten op verzwakking van de Engelse concurrent, terwijl zij tevens in het vrije Amerika een nieuw handelsgebied zagen. Het eiland St. Eustatius werd gedurende de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog een groot smokkelstation, dat rijke winsten opleverde. In tegenstelling tot de regenten trachtte stadhouder Willem V een goede verstandhouding met Engeland te bewaren, zodat de binnenlandse verhoudingen voortdurend slechter werden.

Een oorlog met Engeland bleek ten slotte onvermijdelijk. In 1780 wilde de Republiek toetreden tot het Verbond van Gewapende Neutraliteit, dat Rusland met enkele andere staten ter bescherming van de scheepvaart gesloten had. Dit kon voor Engeland gevaarlijk worden, reden waarom het de Republiek de oorlog verklaarde.

Deze Vierde Engelse Oorlog bracht de machteloosheid van de Republiek duidelijk aan het licht. Wel weerde in 1781 een Nederlands eskader onder Zoutman zich bij de Doggersbank dapper tegen de vijand, maar Engeland bleef de zee beheersen. De Republiek mocht zich dan ook gelukkig prijzen, dat ze bij de Vrede van Parijs (1784) er enkel afkwam met het verlies van Negapátnam (handelspost aan de oostkust van Voor-Indië tegenover Ceylon), voornamelijk omdat Engeland Nederland niet voorgoed tot vijand wilde maken.

(Naar Rijpma, Korte ontwikkelingsgang der historie, e.a.)