Bloedbad van Oradour-sur-Glane

Het bloedbad van Oradour-sur-Glane vond plaats op 10 juni 1944 in de Franse plaats Oradour-sur-Glane. Het dorp werd die dag door het eerste regiment 'Der Führer' van de SS-pantserdivisie 'Das Reich' ingesloten en uiteindelijk verwoest. Bij deze overval werden 642 mensen vermoord. Slechts zes personen overleefden het bloedbad. Aanleiding was vermoedelijk de geallieerde invasie in Normandië op 6 juni 1944.

Het legeronderdeel dat de wraakactie uitvoerde
Het legeronderdeel stond onder bevel van generaal Lammerding, majoor Dickman, kapitein Kahn en luitenant Heinz Barth. Ook zouden Elzasser soldaten deel hebben uitgemaakt van deze divisie. Deze Franse soldaten zouden gedwongen zijn om deel uit te maken van Lammerdings elitetroepen.

Hypothesen over de aanleiding
Over de reden van de overval op Oradour bestaan slechts vermoedens. Er kan een relatie gelegd worden naar D-day. Als andere aanleiding wordt de actie genoemd van het Franse verzet op 8 juni 1944. Toen werd in Saint-Junien, een plaatsje nabij Oradour, een spoorbrug opgeblazen. Hierbij werden twee Duitse soldaten gedood, waaronder een zekere Kämpfe, die een persoonlijk vriend was van majoor Dickman, onder wiens bevel het regiment stond dat de massamoord in Oradour pleegde.

Het zou dus een represaillemaatregel geweest zijn, waarbij de keuze op Oradour viel omdat dit dorp tevens een opvangplaats was geworden voor vluchtelingen uit de Moezelstreek sinds eind 1940. Deze vreemdelingen hadden in Oradour een thuis gevonden en maakten inmiddels deel uit van het dorp: voor hen en met hen werden scholen gesticht en er werd een speciale leraar (ene Gougeon) aangetrokken uit de Moezelstreek.

De reden voor de massamoord in Oradour lijkt dus een combinatie van een aantal motieven: revanche voor D-day, represaille voor de gebeurtenissen in St. Junien en het vereffenen van een oude rekening met het lastige volk uit de Moezelstreek: zij werden geacht verdreven en verspreid te zijn en hadden desondanks een nieuw thuis gevonden.

Uitvoering
De operatie vond plaats op zaterdag na 12.00 uur. De Duitse majoor Dickman bracht alles in paraatheid om richting Oradour te gaan. Zijn colonne arriveerde om 13.30 uur in Oradour. Binnen een half uur was het gehele dorp omsingeld en alle in- en uitgangen en toegangswegen werden afgesneden. Dickman richtte een boerderij in als commandopost, die tussen Oradour lag en het dorpje Bordes. Het in haast bedachte plan bleek koel en efficiënt. Als reden voor de overval werd een routinematige identiteitscontrole opgegeven, waartoe alle inwoners zich op het marktplein moesten verzamelen. Daarna werden mannen en vrouwen gescheiden. Rond 16.00 begon de executie met een ontploffing in het kerkgebouw waar de mensen zich hadden verzameld.

Proces in Bordeaux
Op vrijdag 13 februari 1953 vond er in Bordeaux een proces tegen Lammerding en de zijnen, onder wie Heinz Barth plaats. Er werden straffen uitgesproken, die varieerden van dwangarbeid tot de doodstraf. Alle veroordeelden kregen echter collectief gratie wat tot gevolg had, dat zij als vrije mensen de rechtbank verlieten. Toen dit in Oradour bekend werd, retourneerde de burgemeester de onderscheiding, Legion d'Honneur, die het dorp na 1945 van de regering ontvangen had. Gedurende de zeventien jaren die daar op volgden, verbrak Oradour alle betrekkingen met de overheid en ook weigerde men om de resten van de slachtoffers bij te laten zetten in het monument dat door de Staat zou worden opgericht.

Proces in Berlijn
In 1983 vond er nog een proces plaats in Berlijn, waarbij alleen luitenant Barth veroordeeld werd tot een gevangenisstraf. Zijn companen waren inmiddels al overleden.

Herinnering
In de euforie van de geallieerde invasie en de daarop volgende capitulatie in mei 1945, is de tragedie van Oradour eigenlijk ongemerkt aan de wereld voorbijgegaan. Het bloedbad van Lidice, 10 juni 1942, in Tsjechoslowakije maakte een golf van sympathiebetuigingen los, maar de slachtoffers van Oradour raakten lange tijd in de vergetelheid.

Centre de la Mémoire
Bij de ingang van het dorp is sinds 1999 een museum ingericht, het Centre de la Mémoire. Het is een ondergronds museum. Wie de ingang van het museum passeert komt midden in het dorp weer bovengronds. Daar zijn alle ruïnes nog in de staat van na de verwoesting. Kleine plaquettes op de huizen geven aan of er een winkel, kapperszaak, garage of kledingatelier gevestigd was.

De Gaulle
Kort na de oorlog kwam De Gaulle naar Oradour. Hij besliste dat de resten van het oude dorp de functie moesten verkrijgen van monument. Hij besloot tevens dat het nieuwe Oradour op een steenworp afstand weer opgebouwd zou worden. De resterende inwoners van Oradour woonden enige jaren in primitieve omstandigheden totdat het nieuwe Oradour in 1953 werd ingewijd. De regering besloot dat de bevolking van Oradour rouwkleding zou moeten dragen en dat het nieuwe Oradour ook deze sfeer moest uitademen. Oradour mocht alleen de grijze kleur hebben.