Charles Dugua

Charles François Joseph Dugua, Frans generaal, * Toulouse, 1740 of 1744, &#9876; op Haïti, 16 okt. 1802, trad in 1860 als cadet toe tot de koninklijke infanterie, en was opgeklommen tot kapitein, toen hij door intriges in 1776 gedwongen werd ontslag te nemen. Toen de Revolutie uitbrak werd hij weer in de krijgsmacht opgenomen, werd in 1790 benoemd tot luitenant van de gendarmerie in zijn geboortestad en daar weldra kolonel, en hielp als zodanig aan het hoofd van zijn compagnie de Spanjaarden van Frans grondgebied te verdrijven.

In 1793 werd hij stafchef van generaal Dugommier bij het beleg van Toulon en volgde deze naar het leger van de oostelijke Pyreneeën, waar hij - inmiddels divisiegeneraal geworden - zich op 14 juni 1795 onderscheidde in een tien uur durende slag, toen hij met 12.000 Fransen de aanvallen van 20.000 Spanjaarden wist te weerstaan.

In 1796 werd D. overgeplaatst naar het westelijke leger onder generaal Hoche en aarzelde geen moment toen hij generaal Bonaparte in Italië mocht bijstaan. Hij onderscheidde zich in de Slag bij Rivoli van 15 jan. 1797, bij de veldslagen van La Coruna, van St.-Antoine, en bovenal bij het oversteken van de Tagliamento, 15 en 18 mrt. 1797, tot hij bevel kreeg om Triëst te bezetten, waarvan het bezit dekking moest geven aan de Franse aanval op Tirol.

Na de Vrede van Campo-Formio (17 okt. 1797) werd D. benoemd tot commandant van de 14de militaire divisie. De expeditie naar Egypte werd voorbereid en Bonaparte stelde een lijst op van de generaals die daarvan deel moesten uitmaken en vergat daarbij generaal D. niet, die deze keuze geenszins zou beschamen, want hij onderscheidde zich in de Slag bij de Piramiden (21 juli 1798), waar hij het bevel voerde over de reservedivisie en door zijn stoutmoedigheid een belangrijke bijdrage leverde aan de ondergang van de Mamelukken. Eerder had hij al actief deelgenomen aan de Slag bij Chebreis op 14 juli 1798.

D. commandeerde de divisie van Kléber, die bij de bestorming van Alexandrië gewond was geraakt, toen hij op 5 juli 1799 bevel kreeg om Rosette in te nemen en te bezetten, welke missie hij tot een goed einde bracht. Bonaparte, die naar Syrië was vertrokken, vertrouwde hem het bevel over Cairo toe. D. slaagde er door tijdig maatregelen te nemen in een opstand in de omliggende provincies in de kiem te smoren, verijdelde aanvalspogingen van de Engelsen, en wist de rust te bewaren en de bevolking aan zijn gezag te onderwerpen.

Nadat hij in 1800 in Frankrijk was teruggekeerd, werd D. aangesteld bij de prefectuur van het departement Calvados die hem benoemde tot een van haar vertegenwoordigers bij de Wetgevende Vergadering (parlement). Toen hij vernam dat er een expeditie naar Saint-Domingue (Haïti) werd voorbereid, verzocht hij aan de Eerste Consul daarvan deel uit te mogen maken. Hij werd er heen gezonden als chef van de generale staf van generaal Leclerc, en onderscheidde zich bij alle schermutselingen tussen de Franse troepen en het leger van de zwarten.

Tijdens een door hem geleide aanval op het fort van Crête-à-Pierrot op 16 okt. 1802 werd hij tot tweemaal toe getroffen, en deze verwondingen bleken dodelijk, want kort daarna stierf hij. B. was niet alleen een bekwaam generaal, maar ook een gerespecteerd geleerde, die lid was van het Egyptisch Instituut. Hij herstelde tijdens zijn periode bij de prefectuur de in 1705 opgerichte academie van Caen in oude luister, en leverde aan de collectie van deze sociëteit menige opmerkelijke bijdrage.

Bron: Le Bas, France. Dictionnaire encyclopédique, dl. 6 (1842).