Kurt von Schwerin

Kurt Christoph, graaf von Schwerin, Pruisisch generaal-veldmaarschalk, * Löwitz bij Anklam, 26 okt. 1684, † Praag, 6 mei 1757, trad in 1700 als vaandrig in Nederlandse dienst en vocht in de veldslagen van Ramillies en Malplaquet. In 1706 trad hij in dienst van Mecklenburg, klom in 1708 op tot kolonel en werd in 1711 met geheime opdrachten voor de Zweedse koning Karl XII naar Bender (Bessarabië) gestuurd, waar hij een vol jaar bleef. Na zijn terugkeer benoemde de hertog hem in 1718 tot generaal-majoor. In die rol versloeg hij in 1719 het huurleger van de keizer (13.000 Hannoveranen), dat het conflict tussen de hertog en diens rijksstenden tot een gewapende oplossing moest brengen. Toen echter een deel van Voorpommeren, waar de landgoederen van S. lagen, aan Pruisen toeviel, trad hij in 1720 in Pruisische dienst. Friedrich Wilhelm I benoemde hem in 1730 tot gouverneur van Peitz en in 1731 tot luitenant-generaal en gaf van zijn vertrouwen blijk door S.'s adviezen in militaire aangelegenheden serieus te nemen. In 1739 werd S. tot generaal der infanterie bevorderd.

Bij de troonsbestijging van Frederik de Grote volgde zijn benoeming tot veldmaarschalk en werd hij tot graaf verheven, en wist in de Eerste Silezische Oorlog door een krachtige aanval nog de al bijna verloren Slag bij Mollwitz (10 apr. 1741) te winnen. Na de vrede benoemde Frederik hem tot gouverneur van de vestingen Brieg en Neisse in Silezië. Bij het uitbreken van de Tweede Silezische Oorlog rukte hij door het graafschap Glatz Bohemen binnen en sloot zich bij Praag aan bij de troepen van de koning om het beleg voor deze stad te slaan, dat op 16 sept. 1744 met haar overgave eindigde. Later voerde S. de moeilijke terugtocht uit Bohemen uit.

Bij het begin van de Zevenjarige Oorlog opereerde hij in de voorhoede van het Pruisische korps, om van Silezië uit zicht te houden op de Oostenrijkse troepenbewegingen, drong na de Slag bij Lobositz Bohemen binnen en verhinderde de aansluiting tussen Piccolomini en Browne. In apr. 1757 geleidde hij een zelfstandig korps (33.000 man) naar Bohemen, om op 6 mei te kunnen deelnemen aan de Slag bij Praag. Toen de linkervleugel, die hij aanvoerde, begon te wankelen, greep S. een vaandel van zijn regiment en stormde aan het hoofd van zijn troepen voorwaarts om het initiatief te hernemen. Maar hij werd door vier kogels geraakt en stortte dodelijk getroffen ter aarde. De koning liet voor hem op de Wilhelmplatz in Berlijn een marmeren standbeeld oprichten, dat in 1862 door een bronzen exemplaar werd vervangen. Beide staan nog, zij het op andere locaties, in Berlijn.

Lit.: Varnhagen von Ense, K.A.: Ausgewählte Schriften, dl. 6 (1871).