Zentralstelle für jüdische Auswanderung

De Zentralstelle für jüdische Auswanderung (letterlijke vertaling 'Centraal bureau voor Joodse emigratie') in Amsterdam organiseerde vanaf het voorjaar van 1941 tot het najaar van 1943 de deportatie van Joden uit Nederland naar concentratiekampen in Duitsland en Polen.

De Nederlandse Zentralstelle werd op bevel van Heydrich, op verzoek van Seyss-Inquart, opgericht. De oprichting werd nooit officieel afgekondigd; pas in augustus 1941 beschikte de Zentralstelle over eigen briefpapier. Naast de Zentralstelle in Amsterdam bestonden er reeds gelijknamige instellingen in Wenen en Praag. De Zentralstelle kreeg drie taken toegewezen:
 * 1) Het oppakken van Joden;
 * 2) Controle op de Joodse gemeenschap;
 * 3) De centraal geleide emigratie van Joden.

Spoedig na de oprichting werd de leiding over de Zentralstelle door dr. Wilhelm Harster, Befehlshaber Sicherheitspolizei und des SD, in handen gelegd van Willy Lages. De tweede man van de Zentralstelle was Ferdinand aus der Fünten.

De Zentralstelle begon pas op grote schaal activiteiten te ontplooien na de openbaarmaking op 15 september 1941 van de 'Regeling betreffende de positie van Joden in het openbare leven', uitgevaardigd door Hanns Rauter. Op 3 februari 1942 werd de opdracht aan de Zentralstelle gewijzigd, deze luidde toen:
 * 1) Toezicht houden op de Joodse gemeenschap (het uitvaardigen van bevelen aan de Joodse Raad, Joodse organisaties, scholing, preventie, tewerkstelling, weekblad);
 * 2) Het uitvoeren van maatregelen betreffende de aanwezigheid van Joden in het openbaar (vaststellen van plaatselijke en tijdelijke beperkingen afzonderlijk, controle op het dragen van herkenningstekens, bezoeken van openbare gelegenheden en tentoonstellingen, verlof om te verhuizen);
 * 3) Het voorbereiden van definitieve maatregelen (doorsturen door het Centrale Bureau voor de Joodse emigratie, voorlopige evacuatie (Kamp Westerbork), voorbereiding van de definitieve evacuatie).

Met deze opdracht werd de Zentralstelle tot het belangrijkse apparaat van de jodenvervolgingen in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.