Leopard 1

De Leopard 1 is een Duitse gevechtstank waarvan het eerste exemplaar in 1965 werd gebouwd. De meeste gebruikers hebben de tank intussen vervangen door een modernere. In onder andere Duitsland werd ze vervangen door haar opvolger, de Leopard 2. In totaal werden meer dan 6.485 exemplaren afgeleverd: 4.744 gevechtstanks en 1.741 varianten. Van de gevechtstanks zijn er 720 in Italië in licentie gebouwd, van de varianten 160. Daarboven waren er maar liefst 80 prototypen en voorserievoertuigen.

Geschiedenis
Het Leopardproject begon op 23 november 1956 met als doel een zeer mobiele middelzware tank te ontwikkelen, de Standard-Panzer, om in de toekomst de dan verouderde M47 Patton-tanks die op dat moment aan de net opgerichte Bundeswehr werden geleverd, te vervangen. Dit plan sprak ook Frankrijk aan, van welk land juist het AMX-50-project aan het mislukken was. In juni 1957 tekenden West-Duitsland en Frankrijk een overeenkomst over de ontwikkeling van een gezamenlijke tank genaamd Europa-Panzer. Drie Duitse ontwerpteams (Arbeitsgruppe A, B en C) en een Frans team van het Atelier de Construction d'Issy-les-Moulineaux zouden elk twee prototypen leveren. Het zeer futuristische project van Arbeitsgruppe C, met een in de romp verzonken toren met mechanische lader die op een bol bovenop de bodem scharnierde, zou echter beëindigd worden wegens het faillissement van de firma Borgward in 1961. Op 25 juli 1957 werden in een aparte overeenkomst de doelspecificaties vastgelegd: de tank moest aan alle zijden 20 mm granaten van snelvuurkanonnen kunnen weerstaan, kunnen opereren in gebieden waar chemische wapens werden gebruikt of die radioactief vervuild zijn en minstens evenveel munitie kunnen bergen als Amerikaanse tanks. Het doel was vooral een zo mobiel mogelijk voertuig te ontwikkelen en te breken met de trend naar steeds zwaardere tanks, waarmee de Duitsers slechte ervaringen hadden opgedaan op het eind van de oorlog. Het liefst moest de tank maar zo'n dertig ton wegen en een relatief motorvermogen hebben van dertig pk per ton. De hoofdbewapening moest desalniettemin een voor die tijd vrij zwaar 105 mm kanon zijn. In september 1958 werd ook Italië bij de plannen betrokken. Op 5 januari 1962 berichtten de VS, na beproeving van twee prototypes, dat ze niet aan het project zouden meedoen. Het sterker vasthouden aan de oorspronkelijke specificaties door Frankrijk beëindigde eind 1963 de samenwerking, en Italië veranderde van gedachte en kocht en bouwde vooreerst Amerikaanse M60 tanks — in 1970 zou men alsnog de Leopard aanschaffen en daarna zelfs bouwen.

Belgische Leopard 1
België was de eerste exportklant van de Leopard 1. In 1967 bestelde men ter vervanging van de M47 Patton 334 Leopard 1 A1 tanks (3de en 4de productielot). De Leopard 1(BE) is grotendeels identiek aan het Duitse voorbeeld, doch beschikt o.m. over MAG-mitrailleurs, andere stouwkoffers en - vanaf 1974 - over een vuurleidingssysteem van SABCA/Cobelda (Compagnie belge d’électronique et d’automation) met laser-afstandsmeter, analoge computer en een zijwind-sensor. Aldus gemoderniseerde tanks staan bij de Krijgsmacht officieel te boek als "Leopard SCT" (Système de Conduite de Tir - vuurleidingssysteem). Tien stuks werden later omgebouwd tot scholingstank, 9 tanks dienden als basis voor de Leguan brugslagtank en vanaf 1997 ontving Brazilië ter vervanging van de M41 Walker Bulldog 128 stuks die gekend zijn als Leopard 1A1-CC.

Tussen 1994 en 1997 heeft men 132 Belgische tanks gemoderniseerd tot Leopard 1 A5(BE), uitgerust met een nieuw electro-hydraulisch systeem, het MRS (muzzle reference system) en een modern vuurleidingssysteem van SABCA/OIP met thermische kijker rechts vooraan in het torendak. Deze heeft een bereik van 2 (identificatie) tot max. 8 km (detectie); de oude witlicht/IR-schijnwerper XSW-30-U had een bereik van slechts 1.200 m. Bovendien kregen de A5's een nieuw 3-kleuren NAVO-camouflagepatroon. Tenminste één tank kreeg extra torenpantsering van Blohm &amp; Voss ("Leopard 1 A6(BE)") maar het project werd inmiddels gestaakt.

De Leopard 1 en zijn varianten zal, evenals de overige rupsvoertuigen (M113A1-B, AIFV-B, M109A2 enz.) tegen 2015 uit dienst genomen worden bij de Belgische Landcomponent. De taak van primair wapensysteem en krachtigste gevechtsvoertuig zal dan geleverd worden door de AIV C90 DFC.

Nederlandse Leopard 1
Nederland kocht 468 Leopard 1NL aan die vanaf oktober 1969 instroomden en de Britse Centurion - althans gedeeltelijk - opvolgden. Dit model had o.m. –	Nederlandse rookbuslanceerinrichting (RBLI) met aan elke zijde 6 lanceerkokers met een kaliber van 76 mm en een bereik van 25 tot 40 meter, een FN MAG als coaxiale mitrailleur en een FN MAG als torendakmitrailleur voor nabij- en luchtverdediging, XSW-30(E) zoeklicht met de mogelijkheid tot het plaatse van een IR-filter, RT-3600 radio met de bijbehorende antennepots,oud model DIEHL D 139E2 rupsbanden met rubber pad welke deel uitmaakten van de rupsband,extra bakken voor gereedschap en uitrusting op de romp (1 grote links en 2 kleine rechts) een stabilisatiesysteem van Honeywell en nieuwe kijkers zodat de Britse APDS (armour Piercing Discarding Sabot) munitie L52 kon gebruikt worden. Alle 468 tanks zijn in de jaren '80 gemoderniseerd tot Leopard 1-V (verbeterd). 574 Tankwerkplaats uit Leusden monteerde de passieve torenpantsering van Blohm & Voss (zoals te vinden op de Duitse Leopard 1 A1A1). Het benodigde pantser werd in 1979 in Duitsland besteld. Een jaar later werd bij de firma Honeywell een modern vuurleidingssysteem (VLS) besteld (Type EMES 12A3 AFSL-2(NL) met een hoofdrichtkijker met een vergroting van 8 x of 16 x, geintegreerde laserafstandsmeter en voorbereid voor het plaatsen van een warmtebeeldsysteem. Hiervoor was al een gat gemaakt met een afdichtplaat op de linkerzijde van de toren. Geintegreerd in het VLS was het commandantsricht- en waarnemingssysteem (TRP), the ballistische rekenaar, EMES elektronica, commandants bedienings- en afleespaneel, radstand sensor, elevatie- en azimuth sensor, schuttersbedienings- en afleespaneel, bedieningsmogelijkheden voor de commandant v.w.b. het kanon. Door Oldelft geleverde laser afstandsmeter zouden hier in geintergreerd worden. Dit alles zodat de leopard 1 zowel rijdend als stilstaand een hoge trefzekerheid zou hebben.. Nadat de 1V bij de KL afgelost werd door de Leopard 2 heeft men een groot aantal verkocht/geschonken aan Chili (202, met nachtkijker PZB-200) en Griekenland (170). Twee tanks dienden als basis voor de "strandbergingstank" Leopard BARV.

Varianten
right|300px|thumb|Leopard 1 A5(BE)
 * Fahrschulpanzer Leopard 1: rijschooltank met lescabine die soms voorzien is van een "dummy" kanon (niet voor de Belgische Leopard 1 Instr). De Belgische PsCavSch heeft hiervan 10 stuks ontvangen waarvan er inmiddels 2 aan Brazilië verkocht werden. De Nederlandse KL had 12 stuks.
 * Bergepanzer 2 Standard: bergingstank met kraan, lier en steunschop. Deze versie is in het buitenland beter bekend als Leopard Recovery; 36 stuks werden door België aangeschaft en 52 door Nederland.
 * Bergepanzer 2000: een aantal Belgische bergingstanks werd door de Duitse firma FFG vanaf 2003 gemoderniseerd. Dit model heeft een bijkomende lier en een verbeterd hydraulisch systeem dat het mogelijk maakt de kraan van buiten af te bedienen.
 * Pionierpanzer 1: genietank, gelijkaardig aan de BPz 2 maar met een krachtigere ruimschop en met een aangepaste kraan die van een grondboor kan voorzien worden. Voor zijn genie-eenheden heeft de Belgische Krijgsmacht 6 stuks aangeschaft. De Nederlandse KL heeft er 25 ontvangen.
 * Flak-Panzer Gepard: luchtdoelversie met twee 35mm snelvuurkanonnen KDA van Oerlikon. Tussen 1970 en 1980 ontving België 28 Gepard B2 en 27 Gepard B2LV (laser voorbereid) maar omstreeks 1994 werd dit type uit dienst genomen. Nederlandse luchtdoeleenheden ontvingen de PRTL "Cheetah" (Pantser-Rups Tegen Luchtdoelen) met een radarsysteem van Holland Signaal en andere modificaties.

zie ook

 * Belgische organisatiestructuur van de Cavalerie