Georg von der Goltz

Georg Konrad, Freiherr von der Goltz, Pruisisch generaal, * Parsow (Pommeren), 4 okt. 1704, † Berlijn, 4 aug. 1747, was aanvankelijk voorbestemd voor de diplomatieke dienst, doch trad in 1729 in krijgsdienst, en mocht zich weldra in de gunst van koning Friedrich Wilhelm I verheugen, die hem in 1734 met het troepencontingent, dat Pruisen keizer Karl VI ter beschikking stelde, naar de Rijn zond. De hoop, lauweren te oogsten met vermetele daden op het slagveld, ging dat jaar, evenmin als het jaar daarop, toen G. als luitenant-kolonel het bevel over het dragonderregiment Möllendorf voerde, niet in vervulling, zodat hij de tijd doodde door een grondige studie van de bevoorradingsorganisatie van het leger te maken.

Toen Frederik II de troon besteeg, werd G.'s horizon aanzienlijk verruimd. Hij vergezelde de koning tijdens de Eerste Silezische Oorlog en was betrokken bij het plan voor de capitulatie van Breslau. Frederik stuurde hem uit Ohlau met een brief naar prins Leopold van Anhalt-Dessau die naar zijn mening bij Glogau te passief optrad. 's Avonds op 7 mrt. 1741 kwam G. daar aan en op de 9de werd de vesting bestormd onder aanvoering van prins Leopold met G. aan zijn zijde. Om 5 uur 's middags die dag stelde G. de koning die in Schweidnitz verbleef op de hoogte van het gebeuren en werd beloond met de orde pour le mérite.

Een maand later, op 10 apr., kwam het tot de Slag bij Mollwitz. G. was in de nacht van de 9de op de 10de van Pogarell naar Ohlau gestuurd om nog 14 eskadrons te halen en hoewel hij daarmee pas na zonsondergang arriveerde, kon hij nog net aan de achtervolging deelnemen. De dankbaarheid van de koning leverde hem de benoeming tot heer van Kuttlau bij Glogau met de daaraan verbonden voorrechten op.

Vervolgens was G. werkzaam op het gebied, dat hij reeds bestudeerd had: hij werd intendant-generaal van het leger, en werd daarnaast voor diplomatieke missies ingezet. Maar toen de oorlog in 1742 wederom ontbrandde, was G. ook weer op het slagveld actief. Hij vocht dapper aan het hoofd van het regiment gendarmes bij Czaslau en werd na de oorlog commandant daarvan. Ook tijdens de Tweede Silezische Oorlog, in de krijgsplannen waarvan de koning hem vroegtijdig had ingewijd, vervulde hij weer een dubbelfunctie, en was zowel als generaal, tot welke rang hij op 25 mei 1744 was bevorderd, en als hoofd van het verzorgingwezen actief. Hij nam bij Hohenfriedberg de Saksische generaal von Schlichting hoogstpersoonlijk gevangen. Bij Soor gaf hij de koning tijdig bericht van het naderen van de vijand, plaatste zich aan het hoofd van zijn regiment, en wees de vijand, die met 50 eskadrons in de aanval was gegaan, resoluut terug en wel zodanig, dat deze definitief het veld moest ruimen, dat de eigen infanterie de hoofdbatterij van de Oostenrijkers kon veroveren, en dat men hem zelf met zijn brigade kon inzetten op de (linker) vleugel er tegenover, waar hij opnieuw met succes strijd leverde, zodat de koning de overwinning voor het grootste deel aan G. toeschreef.

Bij Katholisch-Hennersdorf versloeg G. met zijn beide regimenten vier Saksische regimenten. In de Slag bij Kesselsdorf hield hij met 20 eskadrons de Oostenrijkers bij Stolpen tegen zodat die zich niet in de strijd konden mengen. Zijn taak als algemeen commissaris van de intendance werd des te zwaarder, toen tijdens het lange verblijf in Bohemen in de zomer van 1745 de verzorging en bevoorrading uit verafgelegen depots door een vijandig gezind en door lichte troepen van de tegenstander voortdurend geteisterd gebied moest plaatsvinden en toen het laatste deel van de veldtocht een bewegingsoorlog werd. De post van bestuursambtenaar van Cottbus en Peitz was daarmee vergeleken een sinecure, maar een geste waarmee zijn opperste krijgsheer zijn waardering wilde uitdrukken.

Zijn bekwaamheden als bestuurder waren voor de koning aanleiding, ook na het sluiten van de vrede op dit terrein gebruik van G.'s diensten te blijven maken. Maar het mocht niet duren; reeds eind 1746 begon G. te kwakkelen en op 4 aug. 1747 stierf hij aan een longziekte. Doch het was niet voor niets geweest. De dankbare koning wijdde een "éloge" aan hem (afgedrukt in de "Oeuvres historiques", dl. 7, 1847) en noemde hem beminnelijk, scherpzinnig en edelmoedig. Generaal Karl Christoph v.d. G. was een jongere broer van hem.

Bron: Allgemeine Deutsche Biographie, dl. 9 (1879).