Walter von Reichenau

Walter Karl Gustav August Ernst von Reichenau, Duits generaal-veldmaarschalk, * Karlsruhe, 8 okt. 1884, † Lemberg, 17 jan. 1942. R. trad in 1903 tot de krijgsmacht toe en diende in de Eerste Wereldoorlog als front- en stafofficier. Opgenomen in de Reichswehr werkte hij in 1932 als stafchef van Wehrkreis I in Oostpruisen onder luitenant-generaal Werner von Blomberg, die hem in 1933 aanstelde op een invloedrijke post bij het ministerie van Defensie (hoofd Wehrmachtamt).

In 1932 had R. persoonlijk met Hitler kennisgemaakt. R. was betrokken bij de organisatie van de moord op de leiding van de SA op 30 juni/1 juli 1934 (de zgn. Röhm-Putsch). Naast zijn professionele vaardigheden bij de opbouw van de Reichswehr, droeg het feit dat hij voortdurend liet blijken, het nationaal-socialistische regime zeer toegedaan te zijn, er vermoedelijk toe bij, dat Hitler hem in 1934 en 1938 op het oog had als nieuwe opperbevelhebber. Hindenburg en Papen c.q. Rundstedt verhinderden echter de gehoopte bevordering. De plannen van R. voor de opbouw van een generale staf van de Wehrmacht strandden op bezwaren van onderdelen van de krijgsmacht, zodat hij zich als troepenbevelhebber trachtte waar te maken (1935 commandant van het 7de leger in München, 1938 van het 4de leger in Leipzig).

In de oorlog tegen Polen voerde R. met succes het 10de leger aan, werd op 30 sept. 1939 benoemd tot kolonel-generaal en onderscheiden met het ridderkruis. Hoewel hij positief stond tegenover het nationaal-socialisme, protesteerde hij tegen de gruweldaden van de SS tegen de Poolse burgerbevolking. Evenals andere generaals keerde hij zich tegen de plannen van Hitler om Frankrijk aan te vallen en zou zelfs contact met Nederland hebben opgenomen om een samenzwering tegen die plannen op touw te zetten.

In het voorjaar van 1940 concentreerde hij zich weer op zijn taak als bevelhebber van het 6de leger. Op 19 juli 1940 werd hij als 56-jarige tot veldmaarschalk benoemd (en was daarmee de jongste Duitse officier die deze eer te beurt viel), hoewel er intern ook kritiek was uitgeoefend op de wijze waarop hij leiding had gegeven aan de operaties in België.

In de oorlog tegen Rusland viel R. minder door de successen van zijn aan de zuidelijke sector ingezette leger op dan door zijn grillige karakter. Hijzelf leidde meermaals de stormaanvallen van zijn troepen in de voorste linie, maar verzette zich dikwijls tegen de bevelen van zijn superieuren en ontzag de burgerbevolking geenszins. Op 10 okt. 1941 deed hij het beruchte communiqué uitgaan, waarin hij opriep ook achter het front meedogenloos op te treden tegen de representanten van het "aziatisch-joodse" bolsjewisme, mogelijk in een poging bij Hitler in het gevlij te komen. Deze passeerde hem bij de opvolging van Walther von Brauchitsch als opperbevelhebber van het leger evenwel, omdat R. te politiek en te weinig militair bezig zou zijn, en nam zelf deze functie op zich.

R. kreeg op 3 dec. 1941 het bevel over de Legergroep Zuid toegewezen. Een paar weken later werd hij getroffen door een beroerte en overleed toen hij naar Duitsland werd vervoerd.

Bron: Neue Deutsche Biographie, dl. 21 (2003).