Jacobijnen

De Jacobijnen (Frans: Jacobins) vormden een invloedrijke politieke beweging tijdens de Franse Revolutie, die in 1789 in Versailles door de gedeputeerden van Bretagne als "Club breton" werd opgericht, en na de verhuizing van de Nationale Vergadering naar Parijs "Club des Jacobins" werd genoemd, omdat ze in een naar de heilige Jacob genoemd Dominicanenklooster vergaderden, hoewel ze zich zelf "Société des amis de la Constitution" noemden. De voorlieden waren Dupont, Barnave en Lameth. Nadat in 1791 de gematigde leden waren uitgetreden om zelf een vereniging op te richten ("Club des Feuillants"), werden de Jacobijnen vertegenwoordiger van de meest revolutionaire delen van de bevolking. Hoe meer gematigden (&rarr; Girondijnen) zich van hen losmaakten, des te meer kreeg Robespierre de overhand, en onder zijn leiding begon nu een Schrikbewind, dat tegenstanders genadeloos uit de weg ruimde. Onderafdelingen voerden in alle steden de bevelen van Parijs uit. De val van Robespierre maakte echter na enkele maanden (nov. 1794) een einde aan de machtspositie van de Jacobijnen. Het restant stichtte in de herfst van 1795 de "Club du Panthéon", die in febr. 1796 voorlopig, en in aug. 1798 definitief door het Directoire werd gesloten.

Lit.: Aulard, F.A.: La société des Jacobins (6 dln., 1889-97, herdr. 1990).