Jean Victor de Constant Rebecque

Jean Victor baron de Constant Rebecque, Nederlands generaal, * Genève, 22 sept. 1773, † Schönfeld (Silezië), 12 juni 1850. C. maakte deel uit van de Zwitserse Garde, die de lijfwacht vormde van de Franse koning. In de nacht van 9 op 10 aug. 1792 nam hij deel aan de wanhopige strijd van de Garde tegen de woedende Sans-culottes, die de Tuilerieën bestormden en de koning gevangen namen. Met grote moeite wist hij te ontsnappen en naar Zwitserland te ontkomen. Na enige tijd als kapitein in het legioen vrijwilligers, dat zich te Genève gevormd had, gediend te hebben, trad hij na een bataljonscommando in het Franse leger geweigerd te hebben, in Hollandse militaire dienst (31 mrt. 1794). Aldus nam hij deel aan de inneming van Landrecies door het leger der Verbondenen (30 april). Maar de Fransen veroverden de Zuidelijke en de Noordelijke Nederlanden en C., die niet voor de Bataafse Republiek (de Franse vazalstaat in de Noordelijke Nederlanden) wilde dienen, nam ontslag en vertrok naar Zwitserland (1795). Daarna trad C. in Pruisische dienst in garnizoen in Silezië, doch in 1805 werd hij benoemd tot gouverneur van de jonge prins van Oranje (de latere koning Willem II), die te Oxford studeerde. Met zijn leerling vertrok hij kort daarna naar het leger van Wellington in Spanje en beiden namen deel aan de belegeringen van Ciudad-Rodrigo, Badajoz en Salamanca en aan de veldslagen van Victoria en bij de Pyreneeën, van welke laatste overwinning C., met de prins van Oranje, het bericht overbracht naar Engeland.

Voorts werd hij benoemd tot luitenant-kolonel van het legioen Holland-Oranje, bestaande uit Hollandse krijgsgevangen in Franse dienst, die zich in Engeland bevonden. Na het herstel van de Nederlandse onafhankelijkheid werd C. benoemd tot kolonel, spoedig daarna tot generaal-majoor in het Nederlandse leger. In de veldtocht van 1815 trad hij op als kwartiermeester-generaal van de troepen te velde. In verband met de bevelen, die hij van lord Wellington, die zich te Brussel bevond, ontvangen had, meende C., dat deze geen goed inzicht had in de toestand en onjuist was ingelicht. Zonder te aarzelen nam hij het initiatief om wijziging te brengen in de door Wellington uitgevaardigde orders. Hij concentreerde de Nederlandse divisies bij Quatre-Bras en gelastte hun deze positie tot het uiterste te verdedigen. Op deze wijze dekte hij de terugtocht van Blücher, waardoor deze de nederlaag van Napoleon kon helpen voltooien.

C. werd 24 nov. 1816 tot luitenant-generaal benoemd en kreeg het toezicht over de opvoeding van de kleinzoons van de koning. Begin aug. 1830 werd hij in het geheim naar Engeland gezonden om met Wellington te beraadslagen over middelen om de invloed van de Franse Juli-revolutie in de Nederlanden tegen te gaan, maar het uitbarsten van de revolutie in België maakte zijn zending overbodig. Daarna vergezelde hij de prins van Oranje naar Brussel, die tot taak had de oproerige gemoederen aldaar tot kalmte te brengen. In de ongelukkige strijd bij Brussel op 23 sept., waarbij C. aan de zijde van prins Frederik was, werd hij bij de Schaerbeekse poort door een kogel in de arm getroffen. Kort daarna keerde hij naar Holland terug om de koning verslag uit te brengen.

In de maand aug. 1831 werd C. benoemd tot chef van de staf van het leger dat tegen de Belgen optrok (&rarr; Tiendaagse Veldtocht). Met de prins van Oranje ontwierp hij het plan voor de veldtocht. Later regelde hij met de Franse maarschalk Gérard de voorwaarden van de wapenstilstand van Leuven en het terugtrekken van de Nederlandse troepen.

9 aug. 1837 vroeg hij ontslag uit zijn betrekkingen en vestigde zich op het kasteel in Schönfeld (Silezië), waar hij overleed. Als dank voor de vele en belangrijke diensten door hem aan het land bewezen werd hij in de adelstand verheven met de titel van baron en ontving vele onderscheidingen, waaronder het commandeurskruis van de Militaire Willemsorde.

Bron: Molhuysen/Blok: Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, dl. 3 (1914).