Slag bij Dresden

De Slag bij Dresden vond plaats op 26 en 27 aug. 1813 tussen de Fransen onder Napoleon en de hoofdmacht van de bondgenoten onder Schwarzenberg. Bij het sluiten van de wapenstilstand van 4 juni tot 16 nov. 1813 bevonden zich 60.000 Fransen in en bij Dresden; ze hadden de in mrt. 1813 opgeblazen brug over de Elbe weer hersteld, de oude vestingwerken door nieuwe vervangen en ook het nieuwe gedeelte van Dresden gefortificeerd. Napoleon verwachtte dat de bondgenoten, waarvan de hoofdmacht (230.000 man Oostenrijkers, Pruisen en Russen) onder prins Schwarzenberg tot dusverre in Bohemen stond opgesteld, de Lausitz (landstreek noordelijk van Bohemen tussen Elbe en Oder) zou binnendringen, en rukte op 17 aug. met zijn gardes uit Dresden in die richting op, om Ney tegen Blücher te ondersteunen. De hoofdmacht van de bondgenoten brak op 21 aug. in Bohemen op en trok naar Leipzig, zwenkte echter op het bericht, dat Napoleon Dresden verlaten had rechtsaf en ging op Dresden af, om deze plaats bij verrassing in te nemen. Maar toen Napoleon dit vernam, keerde hij in drie ijlmarsen terug; op 25 aug. stond hij met de garde, het korps van Marmont en het cavaleriekorps van Latour Maubourg bij Stolpen, 22 km voor Dresden, en liet de korpsen van Victor en Vandamme uit de Lausitz naar de Elbe opmarcheren om bij Königstein de rivier over te steken en van Pirna uit de terugtocht van de bondgenoten naar Teplitz te bedreigen.

Tsaar Alexander wilde op 25 aug. toch proberen om Dresden te overrompelen, hoewel Schwarzenberg tegen dit plan was. Op 26 aug. 's morgens moest de grote aanval plaatsvinden. Op de rechtervleugel rukten de Russen om 7 uur op en maakten zich tegen de middag meester van een van de forten bij de voorstad van Pirna, waarna echter het bevel binnenkwam om de aanval af te breken, deze pas om 4 uur 's middags te hervatten en de winst tot dat tijdstip te consolideren.

Links van de Russen hadden de Pruisen bij het aanbreken van de dag de aanval geopend en zich reeds om 8 uur in het bezit gesteld van de oostelijke helft van het stadspark, dat de "Grote Tuin" heette, terwijl de Fransen in het kreupelhout van westelijk deel standhielden; ook hier werd de opmars tegen de middag van hogerhand stilgelegd.

In de ruimte tussen de Pruisen en het landje van Plauen rukten de Oostenrijkers op, die het dorp Plauen en alle hofsteden tot aan de Freiberger straatweg innamen, evenals aan de andere kant van het landje Löbtau, Klein-Hamburg, Altona en de gebouwen die als "Schusterhäuser" bekend stonden.

Om 11 uur merkte het hoofdkwartier van de bondgenoten dat talrijke vijandelijke colonnes in opmars waren, en kort daarna, dat Napoleon was gearriveerd. Met onderling beraad werd slechts tijd verloren en men besloot, de aanval om 4 uur 's middags te hervatten, waarvoor 150.000 man met 500 stukken geschut beschikbaar waren, terwijl de volgende dag nog 50.000 man versterkingen verwacht werden.

Om 4 uur rukten de Russen naar de voorstad van Pirna op, doch werden door hevig kanonvuur teruggeslagen en tot Striesen teruggedreven. De Franse aanval wierp 6 uur 's avonds hun rechtervleugel naar het Bos van Blasewitz terug en joeg de Russen van de Windmühlenberg en uit Striesen; pas de duisternis maakte een eind aan de gevechten die aan beide zijden met grote verliezen gepaard gingen.

De Pruisen hadden het stadspark helemaal ingenomen en bestormden daarna de voorstad van Pirna en de daarvoor gelegen forten, maar de stormloop mislukte. Om 7 uur volgde onder maarschalk Mortier de tegenstoot van de Fransen in drie sterke colonnes, die toen de duisternis inviel de noordelijke helft van het stadspark bemachtigd hadden.

De Oostenrijkers bestormden eerst de grote lunet bij het Mosczinpark en probeerden van daar uit de voorstad binnen te dringen, maar moesten als snel voor de overmacht wijken. Ten westen van het landje van Plauen werden door de Fransen aanzienlijke versterkingen aangevoerd, die een verdere Oostenrijkse opmars stuitten.

In het hoofdkwartier van de bondgenoten werd besloten de aanval de volgende dag voort te zetten, ofschoon de rechtervleugel teruggedrongen was, en ook Napoleon besloot om 27 aug. 's morgens vroeg de beide vleugels van de bondgenoten aan te vallen. Schwarzenberg liet de rechtervleugel (Wittgenstein) reeds bij het ochtendkrieken naar de achtergelegen heuvels terugtrekken, en maakte daardoor de straatweg naar Teplitz vrij. Van de linkervleugel werden twee Oostenrijkse divisies en bijna de gehele ruiterij via het landje van Plauen naar het centrum verplaatst, aangezien op de linkervleugel de versterkingen (Klenau) verwacht werden, maar deze arriveerden te laat.

De bondgenoten hadden ten westen van het landje van Plauen slechts drie Oostenrijkse divisies beschikbaar, toen op 27 aug. 's ochtends de Franse aanval plaatsvond. Om 6 uur rukten de korpsen van Mortier en Ney op tegen de rechtervleugel van de bondgenoten, stieten bij Blasewitz en Gruna op de Russische achterhoede en drongen deze naar Reick en Prohlis terug. De Pruisische reservecavalerie kwam de Russen te hulp en zorgde ervoor, dat zij zich ordelijk konden terugtrekken. Op de linkervleugel van de bondgenoten viel het korps van Victor om 6 uur de heuvels tussen het landje van Plauen en de Freiberger straatweg aan en dreef de Oostenrijkers voor zich uit, terwijl de koning van Napels met de cavaleriekorpsen van Pajol en Latour-Maubourg (tezamen 20.000 paarden) om het uiteinde van de vleugel heentrok en bij Pennerich de terugtrekkende colonnes aanviel. De infanterie werd omvergereden, 13.000 man (onder wie 3 generaals) werden gevangengenomen en 15 vaandels en 26 stukken geschut buitgemaakt.

Tegen twee uur arriveerde het korps van Klenau, maar dit sloeg af naar Dippoldiswalde. Het centrum van de bondgenoten (Pruisen en Oostenrijkers) hielden Napoleon tot bij drieën bezig met een hevig kanonvuur om de ondersteuning van de vleugels te verhinderen. Toen in het hoofdkwartier van de bondgenoten de nederlaag van de linkervleugel bekend werd en het bericht binnenkwam, dat het 40.000 man sterke korps van Vandamme de Elbe zou zijn overgestoken en de terugweg naar Bohemen bedreigde, werd tot de terugtocht besloten die nog in de nacht werd aanvaard.

Lit.: Aster, C.H.: Kriegsereignisse in und vor Dresden vom 7. März bis 28. Aug. 1813 (1844); Odeleben, E.O.I. v.: Napoleons Feldzug in Sachsen 1813 (1816, herdr. 1999); Schimpff, G. v.: 1813, Napoleon in Sachsen (1894).