Dwight D. Eisenhower

Dwight David Eisenhower, meestal aangeduid als Dwight D. Eisenhower, ook bekend onder zijn populaire bijnaam "Ike", Amerikaans generaal en 34ste president van de Ver. Staten (1953-61), * Denison (Texas), 14 okt. 1890, † Washington D.C., 28 mrt. 1969. E., die afstamde van Duitse immigranten, bezocht van 1911-15 de militaire academie van West Point. Aan de Eerste Wereldoorlog nam hij niet actief deel. Na tussen de wereldoorlogen gestaag te zijn opgeklommen in de militaire rangorde (1920 majoor, 1936 luitenant-kolonel) werd hij in 1942 stafchef van het 3de Amerikaanse leger en brigade-generaal. In nov. 1942 kreeg hij het bevel over de Amerikaanse landingen in Noord-Afrika ("Operation Torch"); tijdens de veldtocht in Tunesië (febr. 1943) werd hij bevorderd tot generaal en kreeg tevens het Britse 8ste leger onder zich. Vanwege de zware verliezen was er echter kritiek op zijn leiding. Evengoed kreeg E. het opperbevel over de geallieerde landing op Sicilië ("Operation Husky", juli 1943) en op het vasteland van Zuid-Italië (sept. 1943).

Op 24 dec. 1943 werd E.. opperbevelhebber van de geallieerde strijdkrachten in Noordwest-Europa en daarmee verantwoordelijk voor de geallieerde invasie in Normandië ("Operation Overlord"). In dec. 1944 werd hij "general of the army" (veldmaarschalk) en weerde het Duitse Ardennen-offensief af. Direct na afloop van de Tweede Wereldoorlog werd hij opperbevelhebber van de Amerikaanse bezettingstroepen in Duitsland en in nov. 1945 werd hij chef van de generale staf van het leger, de hoogste functie in de Amerikaanse landmacht. Over de kwaliteiten van E. als generaal c.q. organisator zijn de meningen verdeeld, omdat zijn successen altijd berustten op een enorme overmacht en hij in tactisch opzicht nauwelijks op de proef is gesteld.

In 1950 werd E. de eerste opperbevelhebber (niet te verwarren met secretaris-generaal) van de Navo. In 1952 trad hij uit dienst bij de krijgsmacht. Na aanvankelijke aarzeling liet hij zich overhalen om zich te nomineren als presidentskandidaat voor de Republikeinen en werd in 1952 met grote meerderheid tot president gekozen. In 1956 volgde zijn herverkiezing. In beide ambtsperiodes was Richard Nixon vice-president. E. kwam over als een politicus die moeilijkheden uit de weg ging, op grond waarvan hem dikwijls leiderskwaliteiten werden ontzegd. De externe politiek liet hij vrijwel geheel over aan zijn minister van Buitenlandse Zaken Foster Dulles. Tijdens zijn tweede ambtsperiode volgde E. een "elk wat wils"-beleid, waar weinig Amerikanen enthousiasme voor konden opbrengen. In 1960 werd dan ook de democraat J.F. Kennedy als E.'s opvolger gekozen, ondanks E.'s steun voor de Republikeinse kandidaat Nixon. Hij schreef o.m. Crusade in Europa (1948), Mandate for change, 1953-1956 (1963) en Waging peace, 1956-1961 (1963).

Lit.: Ambrose, S.E.: Eisenhower (2 dln., 1983/84).