Kapp-Putsch

De Kapp-Putsch was een poging tot een staatsgreep door Wolfgang Kapp op 13 mrt. 1920, die met militaire hulp Berlijn overrompelde, de regeringsgebouwen bezette, de rijksregering afzette en een nieuwe regering trachtte te vormen. Doel: ontbinding van het parlement, verkiezingen, Duitsland moest een "zedelijke arbeidsgemeenschap" worden; één regering voor het Duitse Rijk en Pruisen.

Aanleiding was het plan van de socialisten, de definitieve keuze van de rijkspresident niet meer door het volk, maar door de rijksdag te doen plaatsvinden en het onterecht uitstellen van nieuwe verkiezingen. De laatste druppel was de voorgenomen opheffing van de marinebrigades Ehrhardt en Löwenstein; de commandant daarvan, generaal van de Reichswehr v. Lüttwitz, die gesteund werd door kapitein Ehrhardt, kolonel Max Bauer en majoor Pabst, ontstak in woede, toen hem op 11 mrt. door de regering het commando over de marinebrigades ontnomen werd, en rukte in de nacht van 12/13 mrt. met de brigade Ehrhardt uit de legerplaats Döberitz op naar Berlijn en bezette de rijkshoofdstad. Kapp, de politieke leider van de Putsch, verklaarde de rijksregering voor afgezet, het parlement voor ontbonden, benoemde zichzelf tot rijkskanselier en Pruisisch minister-president, Lüttwitz tot minister van Oorlog en de voormalige Berlijnse hoofdcommissaris van politie Traugott v. Jagow tot Pruisisch minister van Binnenlandse Zaken; ook Ludendorff was er bij betrokken. De rijksregering met de rijkspresident Ebert vluchtte naar Dresden en van hier naar Stuttgart; in Berlijn bleef alleen de vice-kanselier Schiffer achter.

Bij de Putsch sloten zich o.m. de sociaal-democratische gouverneur Winnig en Reichswehrgeneraal Estorff in Oostpruisen en Reichswehrgeneraal v. Lettow-Vorbeck in Mecklenburg aan, maar de beide rechtse partijen, de Deutschnationale en de Deutsche Volkspartei, hielden zich afzijdig; de hoogste generaals van de Reichswehr Reinhardt en v. Seeckt bleven de regering trouw. De socialisten en de vakbonden riepen op tot een algemene staking, waardoor er al snel een eind kwam aan de slecht voorbereide en overhaast uitgevoerde coup. Op 17 mrt. gaven Kapp en Lüttwitz het op en vluchtten naar Zweden; de brigade Ehrhardt trok zich uit Berlijn terug. De vakbonden eisten bij het beëindigen van de staking op 20 mrt. van de regeringspartijen de omvorming van de regering, een grondige zuivering van conservatieve bestuursambtenaren, en de onmiddellijke socialisering van de daartoe geëigende bedrijfstakken. Binnen de rijksregering vonden op 26/27 mrt. inderdaad verschuivingen plaats in die zin, dat socialisten door partijgenoten werden vervangen; zo stond premier Bauer (SPD) zijn plaats af aan partijgenoot Herm. Müller. In Pruisen ging het er net zo aan toe. Generaal v. Seeckt werd opperbevelhebber van de Reichswehr.

De "Kappisten" en degenen op sleutelposities die erbij betrokken waren werden in een proces wegens hoogverraad tot vrijheidsstraffen veroordeeld.

Lit.: Kern, F.: Das Kappsche Abenteuer (1920); Brammer, K.: Fünf Tage Militärdiktatur (1920); Zimmermann, Ad.: Vorfrühling 1920 (1920).