Conferentie van Jalta

De Conferentie van Jalta (ook geschreven Yalta, codenaam Argonaut) was een bijeenkomst van Roosevelt, Churchill en Stalin (4-11 febr. 1945) in Jalta op de Krim (Sovjet-Unie) over het politieke landschap en de afbakening van de invloedssferen na de Tweede Wereldoorlog.

In de slotverklaring (12 febr.) werd met betrekking tot Duitsland benadrukt het nationaal-socialisme en het militarisme uit te willen bannen, en dat het geenszins de intentie was het Duitse volk te vernietigen. Omdat ook Frankrijk inmiddels als grote mogendheid gold, zou Duitsland in vier i.p.v. drie bezettingszones worden verdeeld en als geheel bestuurd worden door een "Geallieerde Controleraad". Duitsland moest herstelbetalingen doen en oorlogsmisdadigers uitleveren, die door de geallieerden berecht zouden worden. De Russen eisten 10 miljard dollar oorlogsschatting.

Wat betreft Polen werd de zgn. Curzonlinie als grens tussen Polen en de Sovjet-Unie (ongeveer de huidige Poolse oostgrens) vastgesteld. Er zou een nieuwe Poolse regering gevormd worden bestaande uit de Londense, anticommunistische regering in ballingschap en het communistische Lublin-comité in Polen. Een soortgelijke regeling werd voor Joegoslavië getroffen.

Een oprichtingsvergadering van de opvolger van de Volkenbond, de Verenigde Naties, was op korte termijn voorzien in San Francisco. Ten aanzien van het Verre Oosten gingen de Westelijke leiders akkoord met de voorwaarden van Stalin voor de Russische deelname aan de oorlog tegen Japan. Dat betekende a. de status quo in Buiten-Mongolië, b. herstel van de bij de Russisch-Japanse Oorlog van 1904/05 verloren Russische rechten (Zuid-Sachalin, internationalisering van de haven Dairen, het opnieuw pachten van Port Arthur, gemeenschappelijk Russisch-Chinees beheer van de Mantsjoerijse spoorlijnen) en c. overname van de Koerillen. Roosevelt meende dat Russische hulp tegen Japan onontbeerlijk was en beloofde de nationalistisch-Chinese leider Chang-Kai-Sjek over te halen in te stemmen met de onder b genoemde afspraken.

Lit.: Land, L. v.d.: Stalin ontvangt. De conferentie van Jalta (1955).