Girondijnen

De Girondijnen (Frans: Girondins) was een gematigde republikeinse partij tijdens de Franse Revolutie, die genoemd was naar het departement, waaruit haar woordvoerders (Vergniaud, Guadet, Gensonné e.a.) afkomstig waren. Bij hen sloten zich Brissot (vandaar ook "Brissottins" genoemd), Louvet, Isnard, Barbaroux, Pétion, Condorcet, Roland e.a. aan. De Girondijnen vormden sinds okt. 1791 een centrumpartij in de Wetgevende Vergadering, kwamen, het koningschap vijandig gezind, met Roland, Clavière en Servan in 1792 aan de macht en ontketenden, om het koningschap te ondergraven, de oorlog tegen Pruisen en Oostenrijk. In de Conventie vormden ze sinds sept. 1792 de rechtervleugel, vertegenwoordigden de bezittende klasse en hadden de meerderheid ten opzichte van de "Montagnards", die de lagere volksklassen vertegenwoordigden, de meest extreme revolutionairen onder hun leden telden en door hun gesloten karakter en hun greep op de Parijse gemeenteraad in feite de verdeelde meerderheid hun wil oplegden. De Girondijnen stemden in jan. 1793 weliswaar merendeels voor de terechtstelling van de koning, maar trachtten deze door een appèl op het volk te redden. Terwijl ze zich beraadden over de grondwet van Condorcet, groeide de macht van de Montagnards, waarbij zich Danton en Robespierre aansloten. Toen ze evenwel een federatieve republiek wilden stichten om de macht van het Parijse gepeupel te breken, werden ze door de Montagnards aangeklaagd wegens hoogverraad. De meeste Girondijnen werden op 30/31 okt. 1793 ter dood veroordeeld; enkelen, die konden vluchten, werden later in de provincie gedood of pleegden zelfmoord. De overlevenden werden in mrt. 1795 in de Conventie opgenomen, waar ze een gematigde rechtse koers aanhielden.

Lit.: Lamartine, A. de: Histoire des Girondins (6 dln., 1902).