Slag bij Borodino

De Slag bij Borodino (dorp ca. 120 km ten westen van Moskou), ook Slag aan de Moskwa (rivier in Centraal-Rusland, stroomt o.a. door Moskou) of Slag bij Moshajsk genoemd, die op 7 sept. 1812 plaatsvond, was een veldslag tijdens de Franse veldtocht in Rusland tussen Napoleon en de Russen onder Koetoesow. Borodino vormde het steunpunt van de rechtervleugel van de Russen. Ze claimden de zege, doch trokken zich achter Moskou terug.

Toen de Franse hoofdmacht begin sept. 1812 Borodino bereikte telde deze nog 130.000 man van de 300.000 die in juni aan de invasie begonnen waren. Ziektes, eerder dan strijd, hadden de gelederen uitgedund. De Russen stelden daar op dat moment ongeveer 120.000 man tegenover, zodat de twee legers aan elkaar gewaagd waren:

De Russische opstellingen waren in hoofdzaak defensief met de cavalerie in de tweede linie, 350 meter achter de infanterie, om lokale tegenaanvallen te kunnen pareren. Het korps van Toetsjkow ging van de rechtervleugel naar uiterst links naar de hoogten bij het dorp Oetitza om de weg naar Smolensk in de gaten te houden, Barclay de Tolly (1ste leger) voerde het bevel over de rechtervleugel en het centrum en Bagration (2de leger) over de linkervleugel, die zich uitstrekte tot aan de Kolotza met aan beide kanten van het dorp Semenowskoi aarden verdedigingslinies, de grootste door de Fransen als Grote Schans ('Grande Redoute') betiteld.

Napoleons plan bestond uit twee grote offensieven en een kleiner offensief. Dit laatste werd aan Poniatowski toevertrouwd. Deze zou met zijn Polen Oetitza bezetten en de Russische linkervleugel omvatten. De grote aanval op rechts concentreerde zich op het dorp Semenowskoi en de naastliggende kleinere aarden versterkingen. Davout zou de Russische stelling bestormen en Ney (3de korps) en Junot (8ste korps) moesten het dorp innemen. Op links zou de onderkoning van Italië (Eugène de Beauharnais) voor het andere grote offensief Borodino bezetten, de rivier de Kolotza oversteken en de grote Russische schans aldaar bestormen. Daarachter volgden vier cavaleriekorpsen onder Joachim Murat met de keizerlijke garde in reserve. Aldus lagen de twee enorme legers op een afstand van 5 km tegenover elkaar.

Op 7 sept. om 6 uur 's morgens zetten de Fransen de aanval in voorafgegaan door een beschieting die door de Russen onmiddellijk werd beantwoord. De strijd golfde op en neer zonder dat een van beide partijen een tastbaar resultaat wist te boeken. Davout raakte gewond en aan Russische zijde Gortsjakow. De Russen verplaatsten het 2de legerkorps van de rechtervleugel naar de zwakkere linker, die door Ney met succes leek te worden bestookt. Maar omdat het korps van Junot, dat aangesneld kwam om het gat dat gaapte tussen Davout en de Polen te dichten, door de Russen werd teruggeslagen, kwam Ney die in een verwoed gevecht met het 2de Russische leger was verwikkeld, zonder reserves te zitten en leek zodoende niet te kunnen doorbreken.

Op links hadden de Fransen weliswaar Borodino bezet maar de verdere opmars werd gestuit door het Russische centrum, waarna ze trachtten de Kolotza over te steken om de Grote Schans aan te pakken.

Bij Semenowskoi woedde een felle strijd tussen de korpsen van Ney en Davout en de Russen waarbij Bagration sneuvelde; Dokhtorow nam het bevel van het 2de leger over. De Fransen leken nu de overhand te krijgen. Intussen was ook Poniatowski erin geslaagd Oetitza te bezetten, maar werd bij de bestorming van de hoogten bij dit dorp verdreven door Toetsjkow, die evenwel eveneens sneuvelde.

Geheel links in de Franse linie had de onderkoning van Italië ten noorden van Borodino ter bescherming van zijn linkerflank de lichte cavalerie laten ontplooien, die echter door een Russisch cavaleriekorps van 3.000 man werd verrast en vernietigend werd verslagen.

Inmiddels werd de situatie precair voor de Russen. De linkervleugel viel uiteen, de hele stelling dreigde af te brokkelen, maar nog hielden ze, onder aanvoering van generaal-majoor Paskewitsj, stand in de Grote Schans. Om twee uur 's middags begon de onderkoning met drie infanteriedivisies een bestorming. De tweede stormloop slaagde en om drie uur was de schans in Franse handen. Maar het Russische verzet was allerminst gebroken. De Polen bestormden de hoogten bij Oetitza maar werden door de Moskouse militie teruggedreven. Toen ten slotte de kanonnen zwegen trok de Russische opperbevelhebber Koetoesow zijn troepen terug en een week later trokken de Fransen Moskou binnen.

Van de 250.000 man die die dag op het slagveld stonden werd bijna 30% uitgeschakeld. De Fransen verloren meer dan 30.000 man en de Russen ongeveer 40.000. Het munitieverbruik aan Franse zijde bedroeg 60.000 kanonskogels en 1.400.000 geweerpatronen. De Franse tactiek faalde omdat nergens een behaald voordeel beslissend kon worden uitgebuit. De Franse held van de dag was zonder twijfel maarschalk Ney, wiens leeuwenmoed hem de titel "Prins van de Moskwa" opleverde. Bij de Russen was het vooral Bagration, die de tekortkomingen van Koetoesow compenseerde.

Lit.: Ditfurth, M. v.: Die Schlacht bei Borodino (1887).