John R. Jellicoe

Sir John Rushworth Jellicoe, Viscount (spr. uit ' vaikount) Jellicoe of Scapa, Engels admiraal (* Dover [vgs. andere bronnen Southampton], 5 dec. 1859, † Kensington, 20 nov. 1935) kwam in 1872 in dienst van de Royal Navy. Nadat hij binnen de admiraliteit diverse functies had bekleed, werd hij in 1891 commandant van het vlaggenschip van de Engelse Middellandse Zeevloot, die onder bevel stond van admiraal Tryon. In 1900 kreeg hij het bevel over het Britse Oost-Azië-eskader en was chef-staf van de Seymour-expeditie tijdens de zgn. Bokseropstand (een oorlog van de plaatselijke bevolking tegen westerlingen in China).

In 1911 werd hij vice-admiraal en bij het begin van de Eerste Wereldoorlog opperbevelhebber voor de Noordzee-operaties van de Grand Fleet (voordien "Home Fleet" geheten) in Scapa Flow, die hij voornamelijk gebruikte voor een blokkade van Duitsland. De enige zeeslag die onder zijn bevel werd gevoerd was de Slag bij Jutland in 1916 met de Duitse Hochseeflotte, waarin Jellicoe echter geen beslissing kon forceren. Vermoedelijk hiertoe gedwongen, droeg hij eind van dat jaar het commando over aan David Beatty (bevelhebber van het 1ste Britse slagkruiser-eskader).

Tot eind 1917 was Jellicoe vervolgens "First Sea Lord" van de admiraliteit. Nu geviel het, dat de Duitsers juist in die tijd een onbeperkte onderzeebootoorlog hadden afgekondigd. In de eerste drie maanden van 1917 hadden ze 1.300.000 ton aan geallieerde en neutrale scheepsruimte tot zinken gebracht. De verliezen in april zouden naar schatting bijna 900.000 ton bedragen. Jellicoe verklaarde dat het voor de Britten onmogelijk zou zijn, met de oorlog verder te gaan, als de verliezen op deze schaal zouden voortduren, "en," voegde hij er moedeloos aan toe, "er is geen oplossing in zicht." Het begon op een nachtmerrie te lijken; de Amerikaanse admiraal Sims, opperbevelhebber van de Amerikaanse marinestrijdkrachten in Europa sprak als zijn overtuiging uit, dat de geallieerden de zee niet meer beheersten.

Sims, admiraal Beatty en minister-president Lloyd George (1863-1945) achtten drastische stappen noodzakelijk. Er werd overgegaan tot uitvoering van een eenvoudig plan, dat echter zeer effectief bleek: het laten varen van koopvaardijschepen in konvooien, geëscorteerd door oorlogsschepen. Het zou een beslissend keerpunt in de oorlog betekenen. Het betekende ook het ontslag van de passieve Jellicoe, eind 1917. Als deze al maatregelen had overwogen, dan zouden die geen enkel effect gesorteerd hebben. Toch werd Jellicoe in 1919 tot grootadmiraal benoemd.

Van 1920 tot aan zijn pensioen in 1924 was Jellicoe gouverneur-generaal van Nieuw Zeeland, waarna hij zich uit het publieke leven terugtrok. Hij schreef o.m.: "The Grand Fleet 1914-1916" (1920).