Groepen Geleide Wapens tijdens de Koude Oorlog

Tijdens de Koude Oorlog bouwde de NAVO vanaf 1959 lanceerplaatsen voor luchtafweerraketten, ter verdediging tegen aanvallende vliegtuigen uit het oosten. Deze luchtverdedigingsgordel liep van de Noordkaap in Scandinavië tot in Turkije. Ook de Koninklijke Luchtmacht maakte deel uit van deze gordel. In totaal werden er vijf Nederlandse Groepen Geleide Wapens in Duitsland gestationeerd. De eenheden werden met NIKE (Hercules) en HAWK-raketten uitgerust.

HAWK in Nederlandse dienst
In Nedersaksen werden drie GW-groepen gestationeerd:
 * 3 GGW te Blomberg met 4 squadrons:
 * 324 Squadron te Laatzen
 * 326 Squadron te Velmerstot; tussen 1987-1990 op de site van het Belgische 43A-HAWK bataljon te Willebadessen; in 1990 overgeschakeld op Patriot
 * 327 Squadron te Dörentrup-Schwelentrup; op 1 juli 1975 verplaatst naar Rinteln-Goldbeck
 * 328 Squadron te Schwalenberg


 * 4 GGW te Hessisch Oldendorf met eveneens 4 squadrons (4 GGW is op 1 juli 1975 opgeheven):
 * 420 Squadron te Barsinghausen, (gedeactiveerd 1 juli 1970, opheffing 1 juli 1975)
 * 421 Squadron te Bad Münder vanaf 1 december 1972 Barsinghausen, op 1 juli 1975 opgeheven
 * 422 Sqn te Rinteln-Goldbeck. Op 1 juli 1975 fuseerde 422 Squadron met 327 Squadron samen tot het nieuwe 327 Squadron met als basis eveneens Goldbeck
 * 423 Squadron te Büddenstedt-Reinsdorf; Op 1 juli 1975 hernoemd tot 503 Squadron en ingedeeld bij 5 GGW


 * 5 GGW te Stolzenau met 4 squadrons:
 * 500 Squadron te Borstel (nabij Linsburg)
 * 501 Squadron te Winzlar
 * 502 Squadron te Hoysinghausen
 * 503 Sqn gepland te Steyerberg, maar werd vervangen door site van 423 Squadron te Reinsdorf

Na bezuinigingen op defensie werd 4 GGW in 1975 opgeheven en het materiaal verdeeld over de Nederlandse vliegvelden ten behoeve van vliegveldverdediging naast het Bofors 40L70 luchtdoelgeschut en de Stinger MANPAD. Het geheel werd aangestuurd vanuit het Flycatcher radarsysteem.

De luchtverdedigingseenheden waren ter grootte van een Assault Firing Unit (AFU). Deze AFU's waren alleen bestemd voor 'point defence' van belangrijke objecten en zijn niet vergelijkbaar met de Patriot/HAWK combinatie van de geleidewapen groepen en GGW De Peel. Vanaf 1996 was het aantal AFU's beperkt tot de vliegbases Leeuwarden, Twente en Volkel. Op deze bases waren per Luchtverdedingsunit 2 AFU's, 6 Flycatchers met ieder 3 40L70's en 3 Stingerteams operationeel.

De enige Nederlandse operationele Hawk inzet was in 1991 in Turkije waar ze tijdens de Golfoorlog het Turkse luchtruim en de stad Dyarbakir tegen luchtaanvallen beschermden, dit in het kader van de NAVO samenwerking met Turkije.

Vanaf 1994 werden de HAWK raketsystemen in een nieuwe GGW gestationeerd op vliegbasis De Peel:
 * GGW De Peel met squadrons uit de in 1994/1995 opgeheven 3 GGW en 5 GGW:
 * 801 Sqn, voortzetting van 326 Sqn en 500 Sqn
 * 802 Sqn, voortzetting van 328 Sqn en 502 Sqn
 * 803 Sqn, voortzetting van 324 Sqn en 503 Sqn
 * 804 Sqn, voortzetting van 327 Sqn en 501 Sqn

Het HAWK-systeem werd in Nederland definitief opgegeven in 2004. De acht HAWK PIP III-systemen van GGW De Peel werden in december 2004 aan Roemenië verkocht.

NIKE in Nederlandse dienst
In 1980 kreeg de 1e en de 2e Groep Geleide Wapens de beschikking over het Flycatcher/40L70 SHORAD systeem. In 1985 werden de systemen van 3e en 5e Groep Geleide Wapens aangevuld met de Stinger. In 1987 werd de Nike vervangen door de PATRIOT.

Het 221 Squadron te Erle maakte deel uit van de 2e GGW zie: VCE Erle 2 GGW 221 Squadron

Bezuinigingen Aan het begin van de jaren 70 werd duidelijk dat zonder de handhaving van 5 groepen geleide wapens niet langer haalbaar was. Het einde van de Koude Oorlog en drastische inkrimpingen zorgden ervoor dat er tot 1994 nog slechts twee Nederlandse groepen geleide wapens gestationeerd waren in Duitsland. Komst naar Luchtmachtbasis De Peel Toen de Koude Oorlog voorbij was, verdween de noodzaak om 24 uur per dag in Duitsland paraat te staan om een eventuele aanval uit het oosten af te slaan. De geleide wapens werden teruggehaald naar Nederland. De 2 groepen geleide wapens werden samengevoegd en gestationeerd op Luchtmachtbasis De Peel. Op 1 juli 1994 werd hier de Groep Geleide Wapens opgericht.

Bronnen:
 * Koninklijke Luchtmacht
 * VCE Erle 2 GGW 221 Squadron
 * Geleide Wapens Groep De Peel

1963 Het jaar van oprichting 2e Groep Geleide Wapens en de desbetreffende Squadrons. 5 maart Oprichtingsbevel voor de 2e Groep Geleide Wapens, CLS Nr. 2/63. De 2e Groep Geleide Wapens (2GGW) dient in 1963 te worden geformeerd en in 1964 haar plaats in te nemen in de‘NIKE-Belt’van Saceur.

De kern van het personeel voor 2e GGW zal gedeeltelijk in de Verenigde Staten en gedeeltelijk bij 1e GGW worden opgeleid. Commandant : Luitenant-Kolonel F. de Boer Eerste Officier : Majoor A.H. de Jong

C. - “A” Squadron : Majoor G. A. van Cattenburch C. - “B” Squadron : Majoor R.A. Hengsdijk met als BCO, Kapitein R.W. de Vrueh C. - “C” Squadron : Kapitein H. Hindriks C. - “D” Squadron : Kapitein J.L.O. Blekkink

De verwachte opleveringsdatum voor het “B” Squadron, te Erle: eind maart 1963 de ‘Stelling’ en eind mei 1963 het ‘Kampement’.

Resulterend:

Officiële oprichtingsdatum 8 april 1963 als “B’ Squadron; 1 augustus 1964 herdoopt tot 221 Squadron 8 februari 1965 operationeel 14 mei 1975 opheffingsdatum.

De Nike-Ajax was de eerste geleide Luchtdoelraket van het Amerikaanse leger.De ontwikkeling was in 1945 begonnen bij Bell Telephone om Amerikaanse steden te kunnen verdedigen tegen zeer snelle, hoogvliegende aanvallers. In 1953 werd de eerste Nike stelling bij Washington operationeel. De Nike-Ajax was een lange, slanke raket met één boostermotor. De raket was geïntegreerd in het SAGE systeem (Semi Automatic Ground Environment = Semi Automatisch Grond Omgeving). De indringer werd opgespoord door een doelzoekradar. Deze gaf het doel door aan een volgradar, die informatie aan een centrale computer gaf. Deze computer selecteerde de optimale Nike-stelling en lanceerde de raket. De computer stuurde de raket naar een onderscheppingspunt en deed de raket ontploffen. Amerika bood in 1957 een Nike (Ajax) bataljon aan Nederland aan in het kader van militaire hulpverlening. Dit aanbod werd geaccepteerd en de Geleide Wapens zouden deel gaan uitmaken van de Koninklijke Luchtmacht. De Nederlandse Geleide Wapen Groepen werd vanaf 1960 gestationeerd in Duitsland in een zogenaamde “Missile Bell”.

Nike Hercules Motor: diameter 0,80 mtr. Totale lengte incl. booster: 12,60 mtr. Max. snelheid: mach 2,5 Afvuurgewicht: 5000 Kg. Lengte missile: 8,40 mtr. Plafond: 32.000 mtr. Vliegbereik: 120/130 Km.

Site: VCE Erle 2 GGW 221 Squadron