Moboetoe

Moboetoe Sese Seko (eig. Joseph-Désiré Moboetoe (Lisala (Belgisch Kongo), 14 oktober 1930 - Rabat (Marokko), 7 september 1997) was president van de Democratische Republiek Congo, die destijds Zaïre heette.

Kolonel tijdens de Congocrisis
Op 30 juni 1960 reisden koning Boudewijn en zijn ministers naar Leopoldstad voor de officiële onafhankelijkheidsviering van Congo. Loemoemba werd premier en Joseph Kasavoeboe werd president. In de regering Loemoemba werd Moboetoe belast met defensie. Zoals te verwachten viel konden de Congolezen hun onafhankelijkheid niet aan en kwam het enorme land vrijwel direct in een grote chaos terecht. Nog geen week later, op 5 juli, sloeg het leger in Leopoldstad aan het muiten. Tot overmaat van ramp maakte de rijke provincie Katanga zich op 11 juli onder het leiding van Moïse Tsjombe los van Congo. De afscheiding werd niet afgekeurd door België. Integendeel, België begon een pro-Katangese politiek te voeren. Loemoemba en Kasavoeboe riepen daarop prompt de hulp van de UNO in.

Op 9 augustus volgde Albert Kalonji het voorbeeld van de Katangezen: hij riep de autonome staat Zuid-Kasaï uit. Op 27 augustus namen troepen die onder het bevel stonden van stafchef Moboetoe de hoofdstad van Zuid-Kasaï in. De rebellen beschikten niet over een leger en de inname van de hoofdstad werd een echt bloedbad. De soldaten moordden hele dorpen uit, de VN sprak van volkerenmoord. De misdaden van de Congolese soldaten leidden tot verontwaardiging in de internationale pers. Hoewel de soldaten onder het bevel stonden van Moboetoe, was het Loemoemba die als grote schuldige werd aangewezen.

De eerste staatsgreep
Ondertussen belandde de Congolese politiek eveneens in een diepe crisis. De Westerse regeringen beschouwden Loemoemba als gevaarlijk, wisselvallig en als communist. Kasavoeboe werd vanuit Brussel en Washington bewerkt om Loemoemba te ontslaan. Dat deed hij dan ook op 5 september 1960. Loemoemba liet zich echter niet zomaar aan de kant zetten en ontsloeg op zijn beurt Kasavoeboe. Op dit moment verscheen Moboetoe (ondertussen kolonel geworden in het Congolese leger) voor het eerst op het politieke toneel. Hij kondigde op 14 september via de radio aan dat hij beslist had om de twee kamers, de president en de premier te ‘neutraliseren’. Moboetoe kon in dit stadium nog niet beschouwd worden als ‘de sterke man’ van Congo. Zijn machtsinstrument, het leger, was gedesorganiseerd, slecht bewapend, ongedisciplineerd en verdeeld volgens etnische lijnen. Het voornaamste gevolg van zijn 'staatsgreep' was dat hij Loemoemba politiek wist uit te schakelen. In december werd Loemoemba gearresteerd door de troepen van Moboetoe en uitgeleverd aan zijn 'bloedvijanden' in Katanga waar hij werd vermoord.

Carrière in het leger
Na de arrestatie van Loemoemba trok Moboetoe zich uit de politiek terug. Hij zou echter de komende maanden en jaren op militair gebied de handen meer dan vol hebben. Op verschillende plaatsen braken opstanden en revoluties uit. De Congolese soldaten bleken echter niet in staat om de opstandelingen te bevechten. Met behulp van de Westerse troepen en huurlingen slaagde Moboetoe er toch in de rebellen in Katanga en Kwilu te onderwerpen. Moboetoe werd de verpersoonlijking van de nationale eenheid.

De tweede staatsgreep
Op 25 november 1965 vond Moboetoe dat zijn moment gekomen was en hij pleegde opnieuw een staatsgreep. Dit keer bleek de coup definitief. Moboetoe consolideerde meteen zijn macht. Hij schafte het parlement en het meerpartijenstelsel af. Zijn partij De MPR werd de enige, bij grondwet toegelaten partij. Moboetoe bleek al snel een wreed dictator. In 1971 liet hij de naam van het land veranderen in Zaïre. Zijn politiek was er vooral op gericht zichzelf te verrijken. Hij werd geobsedeerd door de ambitie om 'de rijkste man van Afrika te worden'. Door grote delen van de staatsinkomsten af te romen vergaarde hij miljarden, terwijl de bevolking crepeerde. Ondertussen werd Moboetoe gesteund door de westerse leiders en door andere Afrikaanse dictators zoals Idi Amin en Moegabe. Met de steun van deze dictators kon Moboetoe zijn land manipuleren. Zijn bewind heeft naar schatting aan 160.000 mensen het leven gekost.

Het einde van zijn bewind
Vanaf 1990 veranderde het internationale klimaat echter. De Koude Oorlog liep ten einde en de Westerse regeringen hadden behoefte aan andere bondgenoten dan het soort dictators dat ze vanaf de jaren 60 gesteund c.q. gedoogd hadden. De dictaturen moesten nu vervangen worden door democratieën. Moboetoe verloor stilaan al zijn bondgenoten, en zijn regime was ten dode opgeschreven. In 1994 werd Moboetoe in Zwitserland geopereerd. Tijdens zijn afwezigheid ontstond een opstand in het oosten van Zaïre. De rebellen grepen onder leiding van Laurent-Desiré Kabila de macht in mei 1997. De naam van Zaïre veranderde na 32 jaar weer in Congo. Moboetoe vluchtte en liet Congo straatarm achter. Hij stierf in Rabat (Marokko)..