Kurt Meyer

Kurt Meyer, bijgenaamd „Panzermeyer“, Duits SS-generaal, * Jerxheim (Nedersaksen), 23 dec. 1910, † Hagen, 23 dec. 1961. M. werd van 1925-28 in Minden opgeleid voor de handel, werkte daarna in de mijnbouw, waar hij als woordvoerder van de vakbond optrad en sociale verbeteringen bereikte. In 1929 trad hij in dienst van politie van Mecklenburg-Schwerin. In 1925 had hij zich aangesloten bij de Hitlerjugend, werd in 1930 lid van de NSDAP en op 1 okt. 1931 van de SS. In 1934 stapte hij over naar de SS-Verfügungstruppe "Leibstandarte Adolf Hitler" (een van de paramilitaire eenheden van de SS) als Untersturmführer (luitenant). Bij het uitbreken van de oorlog was hij Hauptsturmführer (kapitein) en werd na de veldtocht in Polen gedecoreerd met het IJzeren Kruis 2de en 1ste klasse en een onderscheiding voor gewonde strijders.

Tijdens de campagne in het westen was M. commandant van een verkenningseenheid, verdiende in 1941 in Griekenland het ridderkruis van het IJzeren Kruis voor de verovering van de Klissurapas en het oversteken van de Golf van Patras. In Rusland gewerd hem als Obersturmbannführer (luitenant-kolonel) het Eikenloof bij het ridderkuis voor een reeks vermetele aanvalsoperaties in de Oekraïne en op de Krim. Bij de oprichting van de 12de SS-pantserdivisie "Hitlerjugend" leverde M., die nu commandant (Standartenführer) van een regiment pantsergrenadiers was, een belangrijke bijdrage aan de opleiding van deze divisie, die in 1944 in Normandië vocht. Na de dood van de opperbevelhebber van de divisie, Witt, volgde hij deze op en werd SS-Brigadeführer (generaal-majoor). Hij was daarmee met zijn 33 jaar de jongste generaal van de Wehrmacht. Het gelukte hem steeds weer, de oppermachtige geallieerden op te houden. Daarom kreeg hij op 27 aug. 1944 het Eikenloof met de Zwaarden.

Op de terugtocht geraakte M. in België in Engelse krijgsgevangenschap. In Normandië was een aantal Canadese gevangenen vermoord (deels als represaille voor de moord op Duitsers), waarvoor M. als divisiecommandant verantwoordelijk werd gesteld, en op 10 dec. 1945 werd hij voor een Canadese krijgsraad gedaagd. De president van de rechtbank was zijn voormalige opponent in Normandië, generaal-majoor Harry Foster. Weliswaar werd M. van de aanklacht, bevel tot de moord te hebben gegeven, vrijgesproken, maar als verantwoordelijk commandant toch ter dood veroordeeld. Foster zette zich echter, evenals de bisschop van Münster, Clemens von Galen, voor M. in, zodat de doodstraf werd omgezet in levenslange gevangenisstraf, die hij aanvankelijk in een tuchthuis in Dorchester in Canada moest doorbrengen.

Ten tijde van de Koude Oorlog werd M. uit de gevangenis gehaald om - in Canadees uniform - Canadese officieren over de verdediging van Canada tegen een Sowjetinvasie van advies te dienen. In 1951 werd hij overgeplaatst naar het tuchthuis in Werl in West-Duitsland en na een bezoek van bondskanselier Adenauer in 1954 wegens goed gedrag vrijgelaten. M. werd vertegenwoordiger van een brouwerij in Hagen en woordvoerder van de Hiag (de vereniging van voormalige soldaten van de SS). Het gelukte hem evenwel niet, gelijkberechtiging van zijn kameraden met de militairen van de Wehrmacht te bewerkstelligen.

M. was een charismatisch commandant, die erin slaagde, zijn omgeving voor zich in te nemen. Dit gold niet alleen voor de soldaten over wie hij het bevel voerde, maar ook voor zijn meerderen en voor officieren van de tegenstander. Zijn begrafenis in 1961 werd door duizenden mensen bijgewoond, waaronder politici en hoge militairen van de Bundeswehr. Een Nederlands SS'er herinnert zich:


 * Hij is maar 51 jaar geworden. Zijn begrafenis viel tussen Kerstmis en Nieuwjaar. Men heeft mij verzocht namens de Nederlandse vrijwilligers naar de begrafenis te gaan. Er was een enorme belangstelling. Zo'n 12.000 man daar op de begraafplaats in Hagen, in Westfalen.


 * Er was een verzoek gekomen, geen bloemen te geven, maar dat heeft niet iedereen bereikt. Er lag ongeveer voor 200.000 mark aan bloemen op het graf.


 * We waren een beetje te vroeg, dus we gingen nog even een stukje wandelen. We stonden in de buurt van het kerkhof te praten, toen er een oudere man aankwam, hij was, denk ik, zo bijna zestig, een baard van een paar dagen, een Duitse skimuts op, u weet wel, zoals ze in het leger droegen, een lange winterjas aan. Op de bagagedrager van zijn fiets had hij een Turnister gebonden, zo'n rugzak, u weet wel, met zo'n koeienhuidje er overheen.


 * Hij zegt: "Nou, kameraden, ist der General noch zu sehen?" Ik zeg: "Ja, hij ligt boven opgebaard." "Dan ga ik nog even kijken naar mijn oude generaal. Ik ben gekomen, om mijn eigen generaal de laatste eer te bewijzen." Hij doet zijn jas open: eronder droeg hij zijn pantseruniform.


 * "Ja," zegt hij, "op Tweede Kerstdag zit ik voor de radio, en hoor ik, dat hij hier vandaag begraven zou worden. Ik ben op de fiets gestapt en hier naartoe gereden."


 * Ik zeg: "Waar kom je dan vandaan?" Hij zegt: "Van München." Kwam hij helemaal fietsen! Een man van een jaar of zestig!

Uit: Armando en Sleutelaar: De SS'ers (1967).

Bron: Neue Deutsche Biographie, dl. 17 (1994).