Karl Christoph von Schmettau

Karl Christoph von Schmettau, rijksgraaf, Pruisisch generaal, * Berlijn, 8 juni 1696, † Brandenburg, 27 okt. 1775, eerst in Oostenrijkse, daarna tijdens de Zevenjarige Oorlog in Pruisische dienst, verdedigde Dresden in 1758 met succes, capituleerde echter overeenkomstig de door de koning gegeven orders op 5 sept. 1759, maar viel toch in ongenade en werd ontslagen.

Het voor Pruisen ongelukkige verloop van de oorlog in de zomer van 1759 stelde de opperbevelhebber van de rijkstroepen, prins Friedrich van Palts-Zweibrücken, in staat een nieuwe aanval op Dresden te ondernemen. S. trok zich in de "Altstadt" terug, besloot zich tot het uiterste te verzetten en wees alle pogingen, hem tot overgave te bewegen, van de hand. Toen kreeg hij na de nederlaag, die de koning op 12 aug. bij Kunersdorf had geleden, de instructie Dresden, als de stad niet meer te houden was, over te geven, als de krijgskas, die 5,6 miljoen thaler bevatte, maar gered kon worden.

De nadering van generaal Wunsch, die oprukte om het beleg te breken, deed de belegeraars vrezen, dat ze hun doel met wapengeweld niet zouden bereiken. Ze bewandelden opnieuw de weg van de onderhandeling, en haalden S. over, die van de komst van zijn bevrijders niet op de hoogte was, en alleen maar moest trachten de hem toevertrouwde gelden, die Pruisen zo dringend nodig had, voor de koning te behouden, met de keizerlijke generaal Macquire een capitulatie af te sluiten, volgens welke hem met medeneming van de krijgskas, zij het met achterlating van de voorraden, op 5 sept. een eervolle aftocht werd toegestaan.

De afmars was nauwelijks in gang gezet, toen het bericht binnenkwam, dat de bevrijdingstroepen in aantocht waren. De Oostenrijkers kwamen de capitulatievoorwaarden maar mondjesmaat na, en S. had daaraan wellicht het recht kunnen ontlenen, de gesloten overeenkomst ongedaan te maken, en ondercommandant Hofmann poogde dit inderdaad, maar S. ging daar niet in mee. Hij had slechts de hem opgedragen zorg voor de krijgskas voor ogen en zette de redding daarvan door, ondanks de moeilijkheden, die de vijand hem bezorgde. Maar op de genade van de koning hoefde hij niet meer te rekenen. Juridisch was tegen zijn handelwijze niets in te brengen, maar hij kreeg ontslag met slechts 1000 thaler pensioen, en werd, nadat hij eerst in Charlottenburg gewoond had, naar Brandenburg aan de Havel gestuurd, waar hij in 1775 stierf.

Lit.: Allgemeine Deutsche Biographie, dl. 31 (1890).