Andrée de Jongh

Andrée de Jongh (Schaarbeek, 30 november 1916 - Brussel, 13 oktober 2007) was een Belgische verzetsstrijdster gedurende de Tweede Wereldoorlog.

De Komeetlijn
In 1941 besloot ze om een ontsnappingsroute op te zetten. Samen met haar vader en een vriend, Arnold Deppé, richtten zij Comète (Komeet) op die tot op de dag van vandaag enorm gehuldigd wordt door de Britten, meer nog dan door de Belgen, die haar blijkbaar al lang zijn vergeten.

Samen besluiten Arnold en Dédée (Andrée) een vluchtroute uit te stippelen voor de militairen. Arnold Deppé was van opleiding radiotechnicus en had voor de oorlog tien jaren aan de Frans-Spaanse grens gewerkt voor het filmbedrijf Gaumont waar hij instond voor het onderhoud van het cinemafotografisch materieel. In die tijd woonde hij in Bayonne. Arnold trok naar Zuid-Frankrijk om contacten te leggen met het ondergronds verzet om een doortocht te regelen doorheen de Pyreneeën.

Aangekomen in Bayonne ontmoette Arnold het echtpaar De Greef met hun twee kinderen, die in mei 1940 naar het zuiden van Frankrijk waren gevlucht. Elvire De Greef-Berlemont, alias Tante Go, werd spoedig de spil van de hele organisatie in het Pyreneeëngebied. In haar huis logeerden de vliegeniers en konden zij zich voorbereiden vooraleer ze de gevaarlijke en zware doortocht over de Pyreneeën moesten maken.

Ook Elvire De Greef, Tante Go, maakte de overtocht over de Pyreneeën meermaals. Naast haar echtgenoot werkte ook haar zestienjarige dochter mee aan de Komeet-lijn en reisde regelmatig mee met Andrée De Jongh om 'collis' ('pakjes' zoals de vliegeniers werden genoemd) op te halen in Parijs.

De winter van 1942-1943 werd een slechte tijd voor de Komeet-lijn. Niet alleen was de route over de Pyreneeën nagenoeg onbegaanbaar geworden wegens de zware sneeuwval, maar het werd eveneens erg gevaarlijk om de gezwollen rivier Bidassoa over te steken door de vele stroomversnellingen. Vele vluchters moesten hun vluchtpoging staken en onverrichterzake terugkeren naar het basiskamp in Urrugne, het huis van Francia Usandizaga, en noodgedwongen wachten op betere weersomstandigheden.

De Gestapo zat de lijn op de hielen. De medewerkster Nadine was gearresteerd in Parijs toen ze onderduikers overbracht. De Gestapo was in februari 1942 binnengevallen in het huis van Dédée en had haar zuster Suzanne opgepakt die als koerier werkte. Haar vader Fréderic kon ontkomen en verhuisde naar Parijs. Vele betrouwbare helpers van de Komeet-lijn tussen Brussel en de Pyreneeën werden gearresteerd. De Komeet-lijn werd voortdurend geïnfiltreerd door de Duitse contraspionage. Zo bleken in november 1942 twee zogenaamde neergestorte Amerikaanse piloten agenten van de Gestapo te zijn, wat andermaal leidde tot de arrestatie van een honderdtal medewerkers van Komeet.

Op 15 januari 1943 viel de Gestapo de boerderij binnen van Francia te Urrugne, de laatste pleisterplaats voor de grote overtocht. Andrée wachtte op het begin van haar 25ste overtocht door de Pyreneeën, die ze begeleidde. Dédé werd opgepakt samen met nog zeven andere medewerkers en onderduikers. Op dat ogenblik hadden reeds 118 mensen veilig de overtocht gemaakt waarvan 80 vliegeniers. Andrée werd vooraleer ze naar de kampen ging opgesloten in kleine gevangenissen, zoals in Bayonne waar ze voortdurend ondervraagd en gefolterd werd door de Gestapo. Op 1 augustus 1943 werd Dédé naar Duitsland gedeporteerd als Nacht und Nebel-gevangene. Na een tijd te hebben doorgebracht in het KZ Ravensbrück, werd ze overgeplaatst naar KZ Mauthausen. Francia Usandizaga kwam om in KZ Ravensbrück. Andrée overleefde de twee jaren in de concentratiekampen en zij werd na een akkoord tussen Heinrich Himmler en graaf Folke Bernadotte, de neef van de Zweedse koning en vice-president van het Zweedse Rode Kruis, samen met nog 800 andere vrouwelijke gevangenen op 22 april 1945 vrijgelaten.

Later leven
Voor haar daden tijdens de oorlog kreeg Andrée de Jongh de Amerikaanse Medal of Freedom en de Britse George Medal. Zij kreeg de honoraire rang van luitenant-kolonel in het Belgisch leger en werd later Gravin. Zij woonde een tijd in Belgisch-Kongo en werkte in een lepra-ziekenhuis in Addis Abeba. De laatste jaren van haar leven woonde zij in Brussel, waar ze ook stierf op 13 oktober 2007.