François Achille Bazaine

François Achille Bazaine, Frans maarschalk, * Versailles, 13 febr. 1811, † Madrid, 28 sept. 1888, trad in 1831 tot het leger toe, streed in Algerije en in de Krimoorlog, 1859 bij Melegnano en Solferino, en verbleef sinds 1862 in Mexico, aldaar okt. 1863 opperbevelhebber en 1864 maarschalk.

Bij het uitbreken van de Frans-Duitse Oorlog in 1870 was hij commandant van het 3de legerkorps, 12 aug. 1870 opperbevelhebber, en trok zich na de Slag bij Vionville naar Metz terug, werd daar door de Slag bij Gravelotte ingesloten, zag na de Slag bij Noisseville (31 aug. en 1 sept.) af van een doorbraakpoging en gaf zich 27 okt. wegens gebrek aan levensmiddelen met 170.000 man over. Vanwege deze capitulatie van verraad beschuldigd, werd hij in 1872 – overigens op eigen verzoek - voor een krijgsraad gedaagd, die hem unaniem ter dood veroordeelde (10 dec. 1873). Mac Mahon zette de doodstraf om in een gevangenisstraf van 20 jaar. Naar het eiland Sainte-Marguerite bij Cannes gebracht, wist B. te ontsnappen en vluchtte op 10 aug. 1874 naar Madrid, waar hij tot aan zijn dood in 1888 een schamel bestaan leidde. Hij schreef: "Rapports sommaires sur les opérations de l'armée du Rhin du 13 août au 19 octobre" (1870) en het in Frankrijk verboden verweerschrift "Épisodes de la guerre de 1870 et le blocus de Metz" (1883).

Lit.: Hanneken, H. v.: Marschall Bazaine und die Capitulation von Metz (1872); Hérisson, M.: La légende de Metz; Kunz, H.: Konnte Marschall Bazaine im Jahre 1870 Frankreich retten? (1896).