Lützow (slagkruiser)



Lützow (spr. uit 'luutzoh, genoemd naar de Pruisische generaal Adolf von Lützow, 1782-1834) was een Duitse slagkruiser uit de Eerste Wereldoorlog. Ze ondervond tijdens de proefvaarten ernstige problemen met de turbines en was daardoor pas in april 1916 volledig gevechtsklaar, hoewel het schip al in augustus 1915 in dienst werd gesteld. De enige operatie waar ze vóór Jutland aan deelnam was de beschieting van Lowestoft en Yarmouth in april 1916 (&rarr; artikel). Met zusterschip Derfflinger verschilde ze uiterlijk slechts door de schoorstenen, die van Lützow even hoog waren maar waarvan de buitenkoker van de achterste schoorsteen slechts tot halve hoogte reikte.

Lützow was de enige slagkruiser van de Duitse Keizerlijke Marine die tijdens de Wereldoorlog verloren ging. Ze werd tijdens genoemde Slag bij Jutland 24 maal geraakt door zware artillerie (Derfflinger 17 maal, Seydlitz 21 maal); 115 man sneuvelden en 50 raakten gewond. De torpedoruimte aan breedzij liep onder na meermalen getroffen te zijn, waarna ook het voorschip volliep, wat een verschil in diepgang tussen voor- en achterschip veroorzaakte, zodanig, dat de schroeven boven water kwamen, maar hoewel het schip 8000 t water binnen kreeg, bleef het drijven en had het volgens deskundigen behouden kunnen blijven, als men de controle niet zou zijn kwijtgeraakt; de situatie werd op dat moment echter als hopeloos beoordeeld en er werd opdracht gegeven het schip, nadat de bemanning van boord was gegaan, met twee torpedo's tot zinken te brengen. De officiële Duitse geschiedschrijving meldt hierover het volgende:

""Lützow" was intussen reeds ongeveer 60 zeemijl noordwestelijk van Horns-Riff door zijn bemanning verlaten en tot zinken gebracht. Weliswaar bestond rond middernacht nog hoop, de zwaar beschadigde slagkruiser naar de haven te kunnen brengen, langzamerhand echter werd de druk van de in het stukgeschoten voorschip binnengedrongen watermassa's zo groot, dat de schotten er niet lang meer tegen bestand leken te zijn. Om 1 uur 's nachts konden de lenspompen het water niet meer weghouden bij de elektrische machines in het voorschip. De bemanning moest bij noodverlichting werken, en al gauw daarna omspoelde het water de voorste geschutstoren en drong ook de voorste stookruimte binnen. Een laatste poging, het schip over de achtersteven te sturen moest worden opgegeven, toen de schroeven boven water kwamen en het voorschip een diepgang van 17 m kreeg. Toen zich ten slotte, voor zover dat nog viel te berekenen, 8000 t water in het schip bevond en dit elk ogenblik kon kenteren, besloot de commandant, kapitein ter zee Harder, om 2.20 uur 's nachts met bezwaard gemoed, opdracht te geven het schip te verlaten, om in ieder geval de bemanning nog te redden. De machinekamer kreeg het bevel "vuren doven", de bemanning trad aan op het achterdek en de torpedoboten "G 37", "G 38", "G 40" en "V 45", kapitein-luitenants v. Trotha, Metger, Beitzen en Lassmann, die het schip sinds het afbreken van de slag hadden begeleid, kwamen langszij. Daarop verliet de bemanning na een driewerf hoera voor zijne majesteit de keizer en voor "Lützow" ordelijk en rustig, op een wijze die voorbeeldig genoemd mocht worden, de gewonden eerst, het zinkende schip. Om 2.45 uur 's nachts lag dit reeds tot aan de brug in het water, toen twee door "G 38" op verzoek van de commandant van de "Lützow" afgevuurde torpedo's het schip het genadeschot gaven en twee minuten later was de slagkruiser in de golven verdwenen. Onmiddellijk daarna zetten de overvolle torpedoboten koers richting Horns-Riff. Als iets de commandant troost kon bieden voor het verlies van zijn schip, dan was het wel, zoals hij later verklaarde, dat hij er trots op was het bevel te hebben mogen voeren over een bemanning, die ook in de moeilijkste ogenblikken karakter en vastberadenheid had getoond."