Achttiendaagse Veldtocht

De Duitse inval in België, Nederland, Frankrijk in mei 40, staat in de Angelsaksische wereld bekend als de Blitzkrieg. "Achttiendaagse Veldtocht" is de naam die achteraf gegeven werd aan de operaties van het Belgische leger tijdens de Blitzkrieg in het Westen vanaf de Duitse inval op 10 mei 1940 tot de capitulatie van het Belgische Leger op 28 mei 1940.

right

De Duitse operaties
Op 10 mei vallen de Duitse troepen Nederland, België en Luxemburg binnen. De Legergroep A trekt in zuid-westelijke richting doorheen de Ardennen. Noord van de Legergroep A valt de Legergroep B België binnen na een opmars doorheen de Nederlandse appendix van Maastricht. De Maas tussen Namen en Luik is de scheidingslijn tussen de twee legergroepen. De bedoeling van het plan is de Franse defensieve versterkte stelling, de Maginotlinie, te vermijden, net zoals bij het begin van de Eerste Wereldoorlog het Von Schlieffenplan beoogde het Franse leger te omtrekken. Voor het overige verschilt het Duitse aanvalsplan dat in mei 1940 uitgevoerd wordt (zie blitzkrieg in het Westen) wezenlijk van het Schlieffenplan dat in augustus 1914 uitgevoerd werd. In augustus 1914 trekt de rechtervleugel van de Duitse aanvalsmacht door de vlakte van Noord België. In mei 1940 ligt het zwaartepunt van de aanval in de Ardennen, een sterk geaccidenteerd terrein dat volgens gevestigde denkpatronen niet geschikt is om er een grote legermacht door te sturen.

De geallieerde operaties op 10 mei
Zoals afgesproken trekt het 7de Franse Leger, een volledig gemotoriseerd leger, België binnen en begeeft het zich naar stellingen ten Noorden van Antwerpen. Het 1ste Franse Leger en het 9de Franse Leger trekken eveneens België binnen. Het 1ste Franse Leger bezet een voorbereide defensieve stelling tussen Waver en Namen. Het 9de Franse Leger bezet een defensieve stelling op de Maas ten Zuiden van Namen. Het Belgische leger dat grotendeels opgesteld stond op het Albertkanaal valt volgens plan terug op de voorbereide defensieve stelling, de zogenaamde KW stelling tussen Koningshooik ten Zuiden van Antwerpen en Waver. Op die wijze moet een continu front gevormd worden met, van Holland tot Zwitserland, Nederlandse, Franse, Belgische, Franse troepen.

De daarop volgende dagen
De pantsers van Legergroep A bereiken de Maas Zuid van Namen ter hoogte van Sedan. Na bombardementen door de luchtmacht steken de pantserinfanterieeenheden op 13 mei de Maas over. Een brug wordt geslagen en de 14de in de namiddag waren drie pantserdivisies overgezet. Andere pantserdivisies kunnen de Maas oversteken te Monthermé en bij Dinant. Het 9de Franse Leger, grotendeels samengesteld uit wederopgeroepen eenheden heeft geen noemenswaardige weerstand kunnen bieden. De weg naar de kust, op de waterscheidingslijn tussen Schelde en Maasbekken in het Noorden en Somme, Oise, Aisnebekken in het Zuiden ligt open voor de Duitse pantsers. Op 20 mei bereiken ze Abbeville aan de monding van de Somme.

De toestand op 20 mei
Ondertussen heeft Nederland op 14 mei gecapituleerd. Britse troepen, de BEF (British Expeditionary Forces), zijn ontscheept op het Europese vasteland. Het Franse commando werd voortdurend verrast door de snelheid van de gebeurtenissen. Het Belgisch leger is teruggetrokken naar het Westen op opeenvolgende defensieve stellingen op de Zuid-Noord rivieren in een poging voeling te houden met de Franse legers in het Zuiden. Uiteindelijk zal het slag leveren op de Leie. Het 1ste Franse Leger werd teruggetrokken richting West en bevindt zich Noord van de Duitse doorbraak. Het 7de Franse Leger werd teruggeroepen en trekt in wanorde naar het Zuiden. Enkele pogingen van Fransen en Engelsen de Duitse doorbraak op de flanken aan te pakken komen te laat of zijn te zwak. De Britten zijn bezorgd hun BEF niet te verliezen. De BEF, het Belgisch leger, het 7de Franse Leger en elementen van het 1ste en 9de Franse Leger zijn afgesneden van de rest van de Franse legermacht Zuid van de Duitse doorbraak.

De daarop volgende dagen
De Duitse legers trekken langs de kust richting Duinkerken om de Britten definitief af te snijden van hun basis, Engeland. Op 27 mei beslissen de Engelsen tot herinscheping in Duinkerken. De Fransen weigeren mee in te schepen. Het Belgisch leger is nu samen met miljoenen vluchtelingen tegen de zee samengedrukt op een klein oppervlak, zonder reserves, uitgeput. Het kan geen nuttige rol meer vervullen. Verder weerstand bieden tegen de Duitse troepen van Legergroep B kan alleen zorgen voor grote verliezen bij de eigen troepen en bij de vluchtelingen.

Mei, de 28ste
Op 28 mei capituleert koning Leopold III. De Fransen zijn woedend. Om hun eigen falen te verdoezelen verwijten ze de Belgen dat die hen in de steek hebben gelaten. Het falen van de Fransen is te wijten aan: de foute keuze het 9de Leger op te stellen op de Maas, de doorbraak op het front van het 9de Franse Leger, het foute gebruik van het 7de Franse gemotoriseerde Leger, de wanorde bij datzelfde leger, de late en onaangepaste reacties na de Duitse doorbraak.

Een onbegrijpelijke nederlaag
In maart 2010 publiceerde Bruno Comer, jurist en auteur, een essay met de titel: Mei 40: De onbegrijpelijke nederlaag  (Uitg. Davidsfonds * 112 p * ISBN 978 90 582 6684 2).

De uitgever kondigt het essay aan met de woorden: Mei '40 gaat op zoek naar de oorzaak van de snelle nederlaag. De auteur doorprikt de mythe van de Duitse overmacht en legt de ware redenen bloot. Zijn onderzoek gaat na waarom we zo'n verkeerd beeld hebben over die gebeurtenissen en wat de impact ervan is op de huidige samenleving.

De aankondiging van de uitgever is correct. Bij verslagenen en overwinnaars leefde de mythe dat nederlaag en overwinning te verklaren zouden zijn door  de Duitse overmacht. In werkelijkheid waren nederlaag en overwinning in de eerste plaats te wijten aan de verschillende opvattingen bij de Duitsers en Geallieerden over het tactisch gebruik van de nieuwe wapens, pantsers en vliegtuigen, en niet aan de Duitse overmacht. Alles samen beschikten de Geallieerden over meer troepen, tanks en vliegtuigen dan de Duitsers. De correcte visie van de auteur op de gebeurtenissen is wellicht verrassend voor de meeste lezers, maar niet voor allen. In de jaren vijftig werd ze in de Koninklijke Militaire School (KMS) verkondigd in de cursussen over krijgsgeschiedenis! Meer nog, professor Bernard legde er de nadruk op dat de correcte opvattingen over het gebruik van de tanks geboren waren bij Engelse militaire denkers zoals Fuller en Basil Liddle Hart, maar er geen toepassing vonden, terwijl ze door Duitse generaals zoals Guderian ontleend en toegepast werden.

Vernieuwend is dat de auteur wijst op de impact van de mythevorming van Mei 40 op politieke stellingnames, zeker in de eerste jaren erna en op het defensiebeleid na de oorlog.

De nederlaag van de Belgen, Fransen en Britten zou te wijten geweest zijn aan de democratische staatsordening die het moreel van de bevolking en de troepen verzwakte. De overwinning van het Duits leger zou alles te maken gehad hebben met de goed georganiseerd totalitaire staat.

Het defensiebeleid van de Westerse landen na de oorlog werd beïnvloed door de foutieve interpretatie van de gebeurtenissen van mei 40. De nederlaag van mei 40 werd voorgesteld als het gevolg van de appeasement politiek van Chamberlain en Daladier die dus niet mag herhaald worden. In werkelijkheid was er geen verband tussen de appeasementpolitiek en de nederlaag van Mei 40. In weerwil van en naast die appeasementpolitiek hadden België, Frankrijk en Engeland grote inspanningen geleverd voor bewapening en defensie.

De foute interpretatie van de gebeurtenissen van Mei 40 kunnen wellicht ook voor een deel latere fatale ondernemingen van het Duitse leger verklaren, zoals de luchtlandingsoperatie in Kreta en vooral de inval in  de Sovjetunie. Hitler en de Duitse Generale Staf waren blijkbaar verblind door het succes van Mei 40 dat ze toeschreven aan hun superioriteit in alle domeinen. De wijze waarop ze de veldtocht in Rusland begonnen zijn, demonstreert die verblinding en tart de verbeelding: totale miskenning van de gegevens over terrein, klimaat, ruimte,…

Externe Link
De Achttiendaagse Veldtocht