Sturmabteilung

thumb|150px|Embleem van de Sturmabteilung

De Sturmabteilung (ook wel SA of Bruinhemden genoemd) was een door Adolf Hitler in 1921 opgerichte ordedienst die in eerste instantie tot taak had om partijvergaderingen van de NSDAP te beveiligen tegen 'bolsjewieken en ander links gespuis' waarmee men communisten en socialisten bedoelde en waaronder alle vijanden van de NSDAP gerangschikt werden.

Geschiedenis
Leden van de SA werden 'Bruinhemden' genoemd, naar de kleur van hun overhemd. Het verhaal gaat, dat iemand de hand had kunnen leggen op een grote partij voor de voormalige Duitse koloniën in Afrika bestemde bruine overhemden die nu bij de SA waren terechtgekomen. De pantalons waren zwart, evenals de laarzen, en aan hun bovenarm droegen zij een rode band met een hakenkruis (swastika).

In de jaren '20 en '30 oefende de SA een ware straatterreur uit. De SA-mannen bestormden joodse winkels, verstoorden communistische en sociaaldemocratische partijvergaderingen en intimideerden mensen. Hoewel officieel opgericht als een 'sportvereniging' ging de SA steeds meer lijken op een privélegertje. De SA stond onder het commando van Stabchef Ernst Röhm, een voormalige legerkapitein en lid van menig Freikorps (een Freikorps is een vrijwilligerslegertje). Röhm had als zodanig de juiste contacten, en kon de SA bevoorraden met wapens uit oude legerdepots of van Freikorpsen.

Röhm had de NSDAP gezien als een middel om het leger en de Freikorpsen invloed te laten uitoefenen in de politiek. Hij zag zichzelf niet als ondergeschikt aan Hitler, maar meer als diens "mentor". Hitler zag de grote macht van de SA met lede ogen aan, maar had de beweging niettemin nodig. In 1928 werd Röhm ten slotte tot de orde geroepen, waarop deze teleurgesteld ontslag nam en naar Zuid-Amerika vertrok.

De SA had een grote aantrekkingskracht en vormde een belangrijk onderdeel, zoniet de ruggengraat van de partij. De NSDAP hield zich met politiek, toespraken en de verspreiding van folders bezig. In de SA-kazernes heerste echter altijd een kameraadschappelijke sfeer en konden jonge werklozen terecht voor vriendschap, een kop soep en een doorbreking van het eentonige werklozenbestaan. De SA gaf ze een doel en gaf ze wat te doen. Na 1933 groeide de SA sterk door de toestroom van opportunisten die carrière hoopten te maken.

Bij de Hitler-Putsch van 1923 was Röhm degene die ervoor had gezorgd dat de putschisten goed bewapend waren, en de SA speelde een grote rol in de opstand zelf. Dit leidde mede tot het verbod op de NSDAP en de SA in 1924. Van 1929-1933 lag de dagelijkse leiding van de SA in handen van Pfeffer von Salomon. In 1926 werd er binnen de SA een privéverdedigingsgroep opgericht om Adolf Hitler te beschermen (ook tegen de SA), de SS. Deze groep kwam later onder de leiding van "Reichsführer-SS" Heinrich Himmler. In 1933 keerde Röhm terug om "zijn" SA andermaal te leiden.

Macht van de SA
De SA verkreeg aan het einde van de jaren '20 een ongekende macht. Bij de machtsovername in 1933 was de SA al 400.000 man sterk, groter dus dan het leger. De socialistisch georiënteerde Ernst Röhm en zijn staf gingen Hitler irriteren, vooral na de machtsovername van de laatste in 1933. De SA, die doorhad dat de 'sociale revolutie' uitbleef, ging zich van de Führer distantiëren.

Begin 1934 was de SA met 2,5 miljoen man vrijwel even groot als de NSDAP zelf. Zij beschikte over een eigen blad dat in plaats van Hitler Röhm begon te bewierroken als leider. De SA-mannen, waarvan de meesten een jaar na de machtsovername nog steeds werkloos waren, waren begin 1934 niet te houden. De "sociale revolutie" bleef uit, en Hitler wendde zich tot het grootkapitaal. Röhm zou zich in intieme kring meer dan eens kritisch over Hitler hebben uitgelaten. Incidenten kwamen vaak voor, waardoor niet slechts de industriëlen, maar ook de gewone burgers van de SA vervreemdden en hen als "tuig" gingen zien. De verhoudingen met de NSDAP waren naar buiten toe echter steeds goed gebleven, en Röhm heeft nooit in het openbaar kritiek op Hitler geleverd. Ook van een plan voor een putsch, zoals de nazi's later beweerden, is niets gebleken.

In de Nacht van de lange messen op 30 juni 1934 werd de SA-top (naar schatting 130 man) door de SS geëxecuteerd. Dat was kennelijk genoeg om het miljoenenbolwerk als een kaartenhuis ineen te doen storten. Het nog overgebleven restant van de SA verklaarde zich loyaal aan Hitler en kwam onder leiding te staan van Viktor Lutze. Maar verder was het uit met de macht van de SA.

De SA speelde nog eenmaal een rol van betekenis. In de Reichskristallnacht in 1938 waren het de SA-mannen die, in burgerkleding, joodse winkels kort en klein sloegen en hun eigenaren mishandelden.