Deserteren

Deserteren betekent letterlijk in de steek laten. Een deserteur is iemand die illegaal het leger verlaat. Desertie is niet hetzelfde als ongeoorloofde afwezigheid. Desertie komt vaker voor in landen met een dienstplicht dan in landen met een beroepsleger. Desertie is een verschijnsel van alle tijden. In de Oudheid, Middeleeuwen en Vroeg-Moderne Tijd kwam desertie vaak voor, met name als de omstandigheden in het leger slecht waren. Later werd de maatschappij steeds beter georganiseerd, en werd het moeilijker om te deserteren. De groei van het nationalisme leidde er bovendien toe dat deserteurs door hun eigen omgeving als lafaard weer uitgespuugd werden.

Desertie is een minder zwaar misdrijf dan hulp aan de vijand, maar is toch iets dat niet getolereerd wordt in een leger. Als één schaap over de dam is volgen er immers meer, zo wordt geredeneerd. Bovendien moet een leger kunnen rekenen op zijn manschappen. Daarom wordt in de meeste landen hard tegen deserteurs opgetreden. Hun misdrijf is immers een misdrijf tegen de staatsveiligheid. Lange gevangenisstraffen, zoals in Nederland, zijn geen uitzondering. Sommige landen hebben zelfs op desertie in oorlogstijd de doodstraf gezet.

Desertie in Nederland
Desertie is in Nederland, zoals in de meeste andere landen, een strafbaar feit. Het is als misdrijf strafbaar gesteld in artikel 100 van het Wetboek van Militair Strafrecht. Wanneer een ongeoorloofde afwezigheid langer dan 30 dagen duurt (in oorlogstijd 7 dagen), is sprake van desertie. Ook is sprake van desertie indien de verdachte het oogmerk had om zich aan zijn dienstplicht te onttrekken of zelfs over te lopen. Ten slotte spreekt men ook van desertie als de afwezigheid ertoe leidt dat de militair een buitenlandse reis misloopt. De straf is 2 jaar gevangenisstraf of een boete van de vierde categorie in vredestijd, en 7½ jaar gevangenisstraf of een boete van de vijfde categorie in oorlogstijd.

Tijdens de Duitse inval in de meidagen van 1940 werd de Nederlandse sergeant Chris Meijer schuldig bevonden aan desertie en geëxecuteerd; hij was de laatste Nederlander die wegens desertie is terechtgesteld. Zijn terdoodveroordeling is later vaak bekritiseerd.