Thomas Edward Lawrence

Thomas Edward Lawrence (Tremadoc (Wales), 16 augustus 1888 – Clouds Hill (Engeland), 19 mei 1935) was een Britse militair uit de Eerste Wereldoorlog, die door de film Lawrence of Arabia tot een cultheld werd.

In 1914, bij het uitbreken van de oorlog, was Lawrence werkzaam als archeoloog in Zuid-Turkije (Karkemish). Hij nam - net zoals vele andere Britten in die dagen - dienst in het leger en werd officier bij de Britse inlichtingendienst in Egypte. Dankzij zijn kennis van de regio en zijn beheersing van de Arabische taal werd hij aangesteld als verbindingsofficier tussen het geallieerde leger en het toen nog losse stammenverband in het gebied van de Hidjaz (thans Saoedi-Arabië). De bedoeling was om de alliantie Duitsland-Turkije onder druk te zetten door een tweede front in het Midden-Oosten te vormen. Het lukte hem Hoessein ibn Ali, de Sjarif van Mekka, over te halen om aan Britse kant tegen de Turken te vechten. Zo brak onder leiding van diens zoon Emir Feisal een Arabische opstand uit met Lawrence als militair adviseur. Hij slaagde er dankzij grote Britse financiële steun en speculerend op het onafhankelijkheidsstreven van de Arabische stammen in, deze in een doeltreffend guerrillaleger te verenigen. Dit leger blies spoorlijnen op en verlamde het Turkse leger dat vele malen groter was.

Zijn operaties in de woestijn eindigden in 1918 met de verovering van Damascus. Hij keerde echter verbitterd terug naar Groot-Brittannië toen duidelijk werd dat er van een Arabische onafhankelijkheid geen sprake was en Groot-Brittannië en Frankrijk de veroverde Turkse gebieden onderling verdeelden.

Tijdens de vredesconferentie in Parijs werkte hij als adviseur van Emir Feisal. In de periode 1921-1922 was hij nog enige tijd adviseur van Winston Churchill, de Britse minister van Koloniën. In die jaren reisde hij terug naar het Midden-Oosten om te bemiddelen bij het vormen van de verschillende maandaatgebieden.

Ondanks zijn bevordering tot de rang van kolonel nam hij in 1922 onder de naam John Hume Ross, in 1923 veranderd in T.E. Shaw, als gewoon soldaat weer dienst in het Britse leger bij de toen recent opgerichte Royal Air Force (RAF), later bij het Royal Tank Corps en ten slotte weer bij de RAF. Voor de RAF werkte hij nog enige jaren in Brits-Indië.

Lawrence stierf in 1935 op 46-jarige leeftijd, slechts enkele weken na zijn pensionering, na een motorongeluk met een Brough Superior-motorfiets nabij zijn huis (Clouds Hill) in het Engelse Moreton (Dorset).

Lawrence werd een beroemdheid nadat de Amerikaanse journalist Lowell Thomas een film met beeldmateriaal ("With Allenby in Palestine and Lawrence in Arabia") vertoonde over de Arabische opstand in theaters in Groot-Brittannië en Amerika. In 1962 bracht de film "Lawrence of Arabia" van David Lean, met hoofdrollen voor Peter O'Toole en Omar Sharif, Lawrence terug in de publieke belangstelling na het behalen van zeven Academy Awards, waaronder die voor Beste Film.

Bibliografie (selectie)

 * Crusader Castles, zijn eindwerk voor zijn opleiding geschiedenis aan de universiteit van Oxford. Voluit: The influence of the Crusades on European Military Architecture to the End of the XIIth Century. (ISBN 019822964-X)
 * Seven Pillars of Wisdom, zijn verhaal over de Arabische opstand. (ISBN 0954641809)
 * The Forest Giant, roman van de hand van Adrien Le Corbeau, vertaling vanuit het Frans, 1924.
 * The Mint, over zijn dienstjaren bij de Royal Air Force. (ISBN 0393001962)
 * The Odyssey of Homer (de Odyssea van Homerus), zijn vertaling vanuit het Grieks. (ISBN 0195068181)