Slag bij Lützen

Lützen is een stadje in Midden-Duitsland, ca. 15 km ten zuidwesten van Leipzig. De Slag bij Lützen van 2 mei 1813, naar een 6 km zuidelijk van Lützen gelegen dorp ook de Slag bij Grossgörschen genoemd (en ook wel Tweede Slag bij Lützen omdat er daar in 1632 ook al een was), was de eerste slag van de geallieerde Russisch-Pruisische strijdkrachten tegen Napoleon. Deze trok in apr. met 120.000 man (waaronder tegen de 6.000 ruiters) en bijna 280 stukken geschut door het Thüringer Woud naar Naumburg, en wilde doorstoten naar Leipzig; tegelijkertijd marcheerde de onderkoning van Italië uit Maagdenburg komend langs de Saale opwaarts en bereikte op 29 apr. Merseburg.

Na het gevecht op 1 mei bij Rippach tussen de Franse voorhoede en generaal Wintzingerode bezetten de Fransen Lützen en de "Flossgraben" (een kanaal voor het vervoer van in de hoger gelegen bossen gekapt hout). Hoewel de bondgenoten slechts 46.000 Pruisen en 50.000 Russen (waaronder 25.000 ruiters en 524 stukken geschut) telden, besloten zij toch, met het oog op Oostenrijk, dat zij voor zich hoopten te winnen, tot de aanval. Op 1 mei werd de gezamenlijke legermacht, onder Wittgensteins bevel staand, bij Pegau en de doorwaadbare stukken van de Elster daar dichtbij geconcentreerd. Deze moest zich ten zuiden van Lützen ontplooien en de rechterflank van de vijand aanvallen.

Het aanvalsplan was een meesterstuk van Scharnhorst, maar mislukte door de onkunde van Wittgenstein. Napoleon wist niet dat de bondgenoten in de nabijheid waren en liet op 2 mei zijn hoofdmacht gedekt door het korps van Ney oprukken langs de weg naar Lützen. Het korps van Kleist bij Lindenau werd door Lauriston fanatiek aangevallen. Ney had de dorpen Grossgörschen, Rahna, Caja en Kleingörschen bezet en werd om 12 uur (6 uur later dan Scharnhorst gepland had) aangevallen. Direct bij het begin werd Grossgörschen veroverd en later, tegen 2 uur, lukte het, ook de andere dorpen binnen te dringen.

Toen verscheen Napoleon zelf op het slagveld. Hij had Ney bevolen, tegen elke prijs stand te houden, en alle colonnes die in opmars naar Leipzig waren, laten terugkeren. Alleen Lauriston was bij het gevecht met Kleist niet van positie veranderd. Marmont bezette onmiddellijk Starsiedel, en een strijd op leven en dood om de vier dorpen ontbrandde opnieuw. Yorck raakte bij de gevechten betrokken, Blücher haalde zijn reserves naar voren, de Pruisische gardebrigade bestormde Kleingörschen, Eisdorf, zelfs Caja, de sleutel tot de hele Franse stelling.

De colonnes van de onderkoning en de daarop volgende divisies van Marmont arriveerden; Napoleon, in de directe nabijheid van het strategisch cruciale punt op het slagveld beheerste het gevecht, terwijl Wittgenstein het initiatief uit handen gegeven had. De Russische gardes en grenadiers, het korps van prins Eugen van Wurtemberg konden niet meer worden ingezet, de cavalerie ging terug, Miloradowitsj werd met 12.000 man bij Zeitz achtergelaten. Daarentegen wierp Napoleon nu zijn garde in de strijd, die Caja, toen de duisternis al begon in te vallen, weer aan de Pruisen ontrukte. Ook een aanvalsstoot van de prins van Wurtemberg op de rechtervleugel mislukte, evenals een aanval van Blücher in het donker naar aanleiding van het opdoemen van een Franse colonne bij Rahna.

Bij het ochtendkrieken zou de slag hervat worden, maar Wittgenstein drong er bij de Russische tsaar op aan, en deze bij de koning van Pruisen, om de terugtocht te aanvaarden. De bondgenoten verloren bijna 10.000 man; de prins van Hessen-Homburg was gesneuveld; Scharnhorst raakte gewond, aan de gevolgen waarvan hij later in Praag stierf. De Fransen verloren 25.000 man, onder wie vijf generaals, maar kwamen weer in het bezit van Saksen en van de Elbelinie.