Jodenster

Tijdens de Tweede Wereldoorlog moesten Joden boven de leeftijd van zes jaar in bijna geheel bezet Europa een jodenster dragen, met uitzondering van Finland, Noorwegen, Denemarken en Vichy-Frankrijk. Dit kenteken bestond uit een zwart getekende zespuntige ster uit gele stof ter grootte van een handpalm met de tekst (in de landstaal) in zwarte letters 'Jood'. De ster diende om Joden te identificeren. De jodenster moest zichtbaar en vast opgenaaid op de linkerkant ter borsthoogte van het kledingstuk gedragen worden. De ster was een 'uitvinding' van de Duitse admiraal Canaris. De Duitsers grepen hiermee terug op het Europese middeleeuwse gebruik, waarbij Joden verplicht werden om een 'jodenhoed' en een 'geel kenteken' te dragen. Dit was in gebruik tussen 717 en 1586.

Het dragen was verplicht in Polen vanaf 23 november 1939. Vanaf 1 september 1941 moesten alle joden vanaf 6 jaar oud in het gehele Duitse Rijk de ster dragen, op grond van de Polizeiverordnung über die Kennzeichnung der Juden. In Nederland werd de Duitse beslissing op 9 mei 1942 gepubliceerd. Een paar dagen eerder, op 29 april 1942, werden de voorzitters van de Joodsche Raad, Asscher en Cohen, over de maatregel geïnformeerd. Zij informeerden diezelfde dag per circulaire de Joden: met ingang van zondag 3 mei 1942 moesten alle Joden in Nederland de zespuntige 'jodenster' dragen (per persoon voorlopig maximaal 4 sterren, per 4 sterren (of minder) één textielpunt, prijs per ster 4 cent (omgerekend naar de waarde in 2005 is dit: € 0,22), door de dragers zelf te betalen.

In Bulgarije mislukte dit initiatief faliekant doordat burgers uit protest zelf sterren gingen maken en deze dragen. Sommigen plakten daar zelfs een beeltenis van de koning op. Joden die de sterren droegen werden door hun medeburgers toegejuicht en op de schouder geklopt. Na verloop van tijd gaven de Duitsers het op. Ook latere pogingen om de joden te deporteren werden tegengehouden.

Het Talibanbewind stelde het al in Kandahar verplicht voor niet-moslims om speciale gele kleding te dragen en wilde deze maatregel in 2000 in heel Afghanistan invoeren. Indiase kranten reageerden woedend en vergeleken deze maatregel met de jodenster. Overigens is het er uiteindelijk niet van gekomen.