Hitlerjugend

De Hitlerjugend (HJ, spr. uit ha-jot) was de jeugdorganisatie van de NSDAP. Nadat de NSDAP in 1925 opnieuw was opgericht, werd ook de eerdere jeugdvereniging uit 1922 in 1926 heropgericht als "Bund deutscher Arbeiterjugend" (later kortweg "Hitlerjugend"). In het begin was de HJ niet erg in trek bij de Duitse jeugd. In 1932 had ze slechts 6.300 leden, terwijl de NSDAP bij de verkiezingen in dat jaar 13,75 miljoen stemmen haalde. Bovendien had de HJ concurrentie te duchten van bestaande, hiërarchieke jeugdbewegingen als de padvinderij.

Met de benoeming van Baldur von Schirach tot Reichsjugendführer van de NSDAP in 1931 nam Hitler het initiatief de HJ om te vormen tot een brede jeugdorganisatie als integraal onderdeel van de partij. Aanvankelijk was hij daarin weinig succesvol, want in apr. 1932 werd de SA, waarvan de HJ deel uitmaakte, tot een verboden organisatie verklaard. Maar na de nationaal-socialistische machtsovername nam de HJ snel in omvang toe, overigens niet in de laatste plaats omdat andere jeugdbewegingen onder het NS-bewind na verloop van tijd werden verboden of in de HJ werden opgenomen. De rijkswet van 1 dec. 1936 maakte de HJ tot de centrale organisatie voor geestelijke, lichamelijke en zedelijke opvoeding van de jeugd, waaraan meer verantwoordelijkheid werd toegekend dan aan gezin en school. In 1939 werd het lidmaatschap van de HJ voor de Duitse jeugd verplicht gesteld. Na het overnemen van alle in 1933 niet verboden jeugdverenigingen telde de HJ tegen het einde van 1938 ca. 9,7 miljoen leden.

De HJ was opgesplitst in "Deutsches Jungvolk" en "Jungmädelbund" voor jongens c.q. meisjes van 10-14 jaar, en de eigenlijke HJ en de "Bund Deutscher Mädel" (BDM) voor de leeftijdscategorie van 14-18 jaar. Genoemde v. Schirach leidde de HJ van 1931-40 en Artur Axmann (1913-96) van 1940-45.

De HJ kreeg aan het eind van de jaren 30 steeds meer militaire taken toegewezen, zoals - toen de oorlog eenmaal was uitgebroken - hulp aan de Wehrmacht. Er ontstond zelfs een Hitlerjugend-divisie die in 1944 in Normandië vocht tegen de geallieerden. Tegen het einde van de oorlog werd de HJ ingezet bij de verdediging van Berlijn. De communistische Freie Deutsche Jugend (FDJ) in de DDR had wat de uiterlijke verschijningsvorm en de ideologische indoctrinatie aanging veel overeenkomsten met de HJ.

Lit.: Brandenburg, H.- Ch.: Die Geschichte der Hitlerjugend (1968).