Slag bij Kulm

Kulm (Tsjechisch Chlumec) is een plaats in Bohemen en in de geschiedenis bekend door de Slag bij Kulm tussen de Fransen onder Vandamme en de bondgenoten (Russen en Pruisen) tijdens de Zesde Coalitieoorlog op 29 en 30 aug. 1813.

Na de verloren Slag bij Dresden (26 en 27 aug.), trokken de bondgenoten (Russen, Pruisen en Oostenrijkers) naar Bohemen terug. Niet bij de hoofdmacht aangesloten Russische troepen onder hertog Eugen van Wurtemberg (een Russisch generaal van Duitse afkomst) hadden te zelfder tijd felle gevechten met de Fransen onder Vandamme geleverd. Hierna was Vandamme op 26 aug. de Elbe overgestoken en zou op 27 aug. Pirna bezet hebben om de terugtrekkende bondgenoten onderweg op de straatweg naar Teplitz (op de grens van Bohemen met Saksen) de pas af te snijden. Toen dit bericht, zij het via informele bron, de hertog ter ore kwam, keerde deze, beseffend welk gevaar de hoofdmacht van de bondgenoten bedreigde, en met Russische gardetroepen onder Jermolow tot 15.000 man versterkt, op 28 aug. over de straatweg terug en had het geluk 's avonds even voor Vandamme Peterswalde te bereiken.

Hier werden de Russen op 29 aug. 's morgens vroeg in het keteldal van Teplitz door de Franse overmacht aangevallen en naar Kulm teruggeworpen. Ze hergroepeerden zich echter bij Priesten en wisten die dag ondanks hevige aanvallen van Vandamme stand te houden. Deze hervatte, in de overtuiging dat de troepen van Mortier en Saint-Cyr, zoals eerder was bevolen, weldra zouden volgen, de 30ste met grote inzet de aanval op de Russen, die, intussen met andere Russische en Oostenrijkse troepen onder de Russische generaal Barclay versterkt, nu 45.000 man telden. Toen verscheen in de rug van de Fransen het Pruisische korps van Kleist, dat over de bergkam naar Nollendorf was opgerukt. Tegen 10 uur 's morgens mengde het zich in de strijd waarna de Russen en de Oostenrijkers Kulm veroverden. Grote ontreddering maakte zich van de Fransen meester, terwijl al hun pogingen, naar Peterswalde door te breken, door de Pruisen werden afgeslagen. De Franse nederlaag was volkomen: Vandamme moest zich met 10.000 man aan de overwinnaars overgeven; 5.000 Fransen waren gevallen, en 2 adelaars, 3 vaandels en 81 stukken geschut werden buitgemaakt.

Lit.: Aster, C.H.: Die Die Kriegsereignisse zwischen Peterswalde, Pirna, Königstein und Priesten im August 1813 und die Schlacht bei Kulm (1845); Helldorff, J.M. v.: Zur Geschichte der Schlacht bei Kulm (1856); Helfert, J.A. v.: Die Schlacht bei Kulm 1813 (1863); Uhlig von Uhlenau, G.: Das Kriegsjahr 1813 mit besonderer Berücksichtigung der Schlacht bei Kulm (1863).