Erich Hoepner

Erich Hoepner, Duits generaal, * Frankfort a.d. Oder, 14 sept. 1886, † Berlijn, 8 aug. 1944. De toetreding van H. als cadet tot het regiment der dragonders nr. 13 te Metz in 1905 markeerde het begin van een succesvolle militaire carrière bij generale staven en het veldleger in twee wereldoorlogen en die zijn hoogtepunt vond als bevelvoerder van een pantserleger (1940 kolonel-generaal). Hij onderkende al vroeg het belang van de techniek voor een modern leger en bouwde een grote reputatie op als kenner van het tankwapen. Als commandant van pantsereenheden droeg hij met zijn geslaagde doorbraakpogingen diep in de vijandelijke gelederen bij tot de militaire overwinningen van de jaren 1939, 1940 en 1941.

H., die zich bewust was van de grenzen, die gesteld zijn aan de mogelijkheden van het militaire apparaat, en een grote verantwoordelijkheid voelde voor de aan zijn bevel toevertrouwde eenheden, had als opperbevelhebber van het 4de pantserleger (sinds 5 okt. 1941) na het mislukken van het offensief tegen Moskou een zogeheten bevel van de Führer niet alleen bekritiseerd, maar ook naast zich neergelegd. Op 7 jan. 1942 begon hij de terugtrekking naar een achtergelegen verdedigingslinie. Het gevolg was dat hij van zijn post werd ontheven en ontslag kreeg.

Belangrijker dan de vraag of de terugtrekking in deze situatie en op dat moment gerechtvaardigd was, is de afweging die H. maakte tussen bevel en geweten, die hij in een afscheidsspeech voor zijn naaste medewerkers aldus motiveerde: "Ik ben van mijn post ontheven, omdat ik een bevel van de Führer niet heb opgevolgd. ... Ik voelde dat ik bij mijn besluiten steeds verantwoording schuldig was aan een hogere macht ... Een volgend keer zou ik weer precies zo gehandeld hebben."

De plaats van H. in de Pruisisch-Duitse militaire geschiedenis in de eerste helft van de 20ste eeuw is belangrijk. Van meer betekenis is echter de oppositie die hij tegen Hitler voerde. Op het hoogtepunt van de Sudetencrisis (1938) was hem bij de door Halder voorgenomen staatsgreep als commandant van de 1ste lichte divisie een bijzondere rol toebedeeld. Op 20 juli 1944 (de aanslag op Hitler) behoorde hij tot die paar generaals, die een vergeefse poging deden, het nationaalsocialistische regime ten val te brengen, Precies op die dag was hij nog tot opperbevelhebber van de verdediging van het Duitse grondgebied (het zgn. plan "Walküre") benoemd. Op 8 aug. werd hij echter door het volksgerecht ter dood veroordeeld en terechtgesteld. Zijn leven weerspiegelt de grootheid en neergang van de Pruisisch-Duitse militaire traditie.

Bron: Neue Deutsche Biographie, dl. 9 (1972).