Radio Oranje

Radio Oranje, "De stem van strijdend Nederland", was een radioprogramma van de Nederlandse regering in ballingschap in Londen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het programma duurde een kwartier en werd om 9 uur 's avonds uitgezonden door de European Service van de BBC in Londen. Namens de regering was de BBC benaderd door het hoofd van de Regerings Voorlichtings Dienst, Adriaan Pelt.

De eerste uitzending vond plaats op 28 juli 1940, en werd gevuld door koningin Wilhelmina. De vorstin maakte van dit programma in totaal 34 maal gebruik om het Nederlandse volk moed in te spreken. Ze drukte zich soms krachtig uit; beroemd is gebleven het zinnetje "Slaat den mof op zijn kop". Ze heeft ook enkele malen steun gevraagd voor Joodse Nederlanders, maar volgens sommigen had zij dit krachtiger en vaker moeten doen. Hetzelfde verwijt trof minister-president Pieter Sjoerds Gerbrandy.

De openingstune van het programma was het geuzenlied "In naam van Oranje doe open de poort". Bekende medewerkers waren dr. L. de Jong en de schrijvers Jan de Hartog en A. den Doolaard. In het cabaretprogramma zong Jetty Paerl, 'Jetje van Radio Oranje'.

De Nederlanders moesten in het geheim luisteren omdat de Duitse bezetter het luisteren naar de Engelse zenders had verboden en vervolgens de bevolking had verplicht alle radio-ontvangers in te leveren. Toch hielden velen hun radio's en verborgen deze. Blijkens een recent promotieonderzoek van historicus Onno Sinke zou de zender daadwerkelijk verzet tegen de Duitse bezetter echter nauwelijks hebben aangemoedigd en daar ook niet doorslaggevend voor zijn geweest: "Radio Oranje werd minder beluisterd dan Nederlanders na de oorlog aangaven. Ruim driekwart zei te hebben afgestemd op de zender, in werkelijkheid waren het er minder. Door Duitse stoorzenders was Radio Oranje alleen op de korte golf te ontvangen. Dit kon alleen op nieuwere radio’s, ongeveer een kwart van de toestellen, en vanaf 1943 werden radio’s in beslag genomen."