Hans Joachim von Zieten

Hans Joachim von Zieten, Pruisisch ruitergeneraal, * Wustrau (Brandenburg), 14 mei 1699, † Berlijn, 27 jan. 1786, begon zijn militaire loopbaan in 1714 als aspirant-officier, werd in 1726 1ste luitenant, in 1731 ritmeester, nam in 1735 deel aan de Poolse Successieoorlog tegen Frankrijk en werd in 1736 majoor. Frederik de Grote bevorderde hem na het gevecht bij Rothschloss (17 mei 1741) tot kolonel en bevelhebber van het huzarenregiment.

Tijdens de veldtocht van 1742 drong Z. met de voorhoede op tot Stockerau bij Wenen en dekte later de terugtocht van prins Dietrich van Anhalt naar Silezië. Nóg belangrijker waren Z.'s prestaties in de Tweede Silezische Oorlog. Nadat hij in 1744 tot generaal-majoor was bevorderd, volbracht hij op 20 mei 1745 de beroemde tocht dwars door de vijandelijke linies in Opper-Silezië om het bevel van de koning om zich bij deze in Frankenstein aan te sluiten naar markgraaf Karl in Jägerndorf te brengen, de zogenoemde "Zietenritt". Was het daarbij gebleven, dan zou zijn naam nóg niet weg te denken zijn geweest uit de annalen van de krijgsgeschiedenis, maar op uiterst roemvolle wijze streed Z. hierna in de veldslagen bij Hohenfriedberg (4 juni) en bij Katholisch-Hennersdorf (23 nov.) en werd in 1756 tot luitenant-generaal bevorderd.

De Zevenjarige Oorlog bood Z. volop kans zijn heldenstatus te bevestigen. Hij had een niet onbelangrijk aandeel in de overwinning bij Reichenberg en in de Slag bij Praag, voerde in de Slag bij Kolin het bevel over de cavalerie van de linkervleugel en versloeg de Oostenrijkse cavalerie driemaal, waardoor hij tot de avond op het slagveld stand kon houden en de terugtocht van het leger dekte. Bij Leuthen luidde hij door het korps van Nádasdy terug te slaan de overwinning in. Bij Liegnitz hield hij de Oostenrijkse hoofdmacht weg van het strijdtoneel, en de Slag bij Torgau besliste hij door de bestorming van de hoogten van Süptitz.

Met roem beladen keerde Z. als generaal der cavalerie in het vaderland terug. Hij was de populairste van alle veldheren die Frederik de Grote tot zijn beschikking had. Zijn betekenis voor het Pruisische leger ligt daarnaast vooral in zijn intensieve bemoeienis met de opleiding van de lichte cavalerie.

Lit.: Winter, G.: Hans Joachim von Zieten, eine Biographie (2 dln., 1886).