Iowa



Eind 1937 begon de Amerikaanse marine met een project dat moest leiden tot slagschepen van 45.000 ton, aanvankelijk als experiment. Het uitgangspunt was het slagschip South Dakota. De eerste versie had een vierde drielingtoren en een groter vermogen van 170.000 apk voor een snelheid van 27 knopen. Het concept van dit "snelle slagschip" was voor de marine zo aantrekkelijk dat de bouw van nieuwe slagschepen die gebonden was aan de beperkingen van de Verdragen van Washington en Londen, voorlopig werd opgeschort om eerst de voordelen van genoemd concept te kunnen onderzoeken. Een serie ontwerpen voor snelle slagschepen volgde begin 1938, schepen van bijna 300 m lengte met een ongewone topsnelheid van 35,5 knopen. Hun pantser kon echter alleen maar granaten van 20,3 cm of minder weerstaan, in feite de gedachte die achter het oude ontwerp van de Britse slagkruiser stak, en een dergelijk ontwerp kon de marine toch niet bekoren. Er werd daarna teruggekeerd naar het concept van een zwaar gepantserd "langzaam" slagschip; en zelfs een vergroting van het kaliber tot 18 inch (45,7 cm) overwogen.

Intussen gaven de politieke ontwikkelingen de marine de overtuiging dat de verdragsbeperkingen weldra zouden worden versoepeld en nog voor dat zou gebeuren, besloot men in mei 1938 tot de bouw van snelle slagschepen van 45.000 ton, die echter wel van een sterk pantser moesten zijn voorzien. Het resultaat was de Iowa-klasse van slagschepen. Er werd budget vrijgemaakt voor zes schepen, waarvan er vier voltooid werden.

De Iowa's waren de snelste slagschepen ter wereld; hun machines leverden een maximaal vermogen van 212.000 apk en hun ontworpen topsnelheid bedroeg 33 knopen. De opstelling van de schroeven was ook al ongebruikelijk, de inwendige vijfbladige schroeven waren 5,18 m in doorsnede, terwijl de uitwendige schroeven vierbladig waren en een diameter van 5,56 m hadden. Door hun hoge snelheid waren ze uitermate geschikt om samen te werken met snelle vliegdekschepen, om gezamenlijk slageskaders te vormen.

De laatste twee schepen van de Iowa-klasse werden niet voltooid; de ene was Kentucky, waarvan de kiel kort voor het einde van 1944 was gelegd. Eind 1959 werd een begin gemaakt met de sloop van de scheepsromp van dit schip. De andere heette Illinois, waarvan de bouw werd stilgelegd in augustus 1945. Die romp werd in 1957 gesloopt.

Iowa was het eerste schip van haar klasse dat in dienst werd gesteld, op 22 febr. 1943. Op 27 aug. 1943 was ze strijdvaardig, maar al eerder, op 16 juli leed ze schade toen ze op weg van New York naar Casco Bay, Maine, aan de grond liep. Zestien brandstoftanks werden opengereten, en achttien bodemplaten moesten worden vervangen.

Op haar eerste missie in nov. 1943 moest Iowa president Roosevelt naar de conferenties van Kairo en Teheran brengen. Bijna werd ze getorpedeerd onderweg naar Noord-Afrika; niet door de vijand, maar door een van de torpedobootjagers die haar begeleidden; weliswaar een technische fout, maar het schip kon nog maar net uitwijken.

Op 19 april 1989 doodde een explosie in de tweede 40,6 cm-toren van de Iowa 47 man. Een schutter zette de ruimte met kardoezen bliksemsnel onder water en voorkwam daarmee waarschijnlijk, dat het schip de lucht in ging. Een gebeurtenis die deed denken aan de actie van Wilhelm Heidkamp van de Duitse slagkruiser Seydlitz tijdens de Slag bij de Doggersbank in de Eerste Wereldoorlog.

Iowa ondersteunde de Amerikaanse opmars in de Stille Oceaan gedurende de Tweede Wereldoorlog zonder zelf ooit slag te leveren, en was tijdens haar lange carrière present bij diverse brandhaarden in de wereld, voor zover daarbij sprake was van Amerikaanse betrokkenheid, zoals tijdens de Koreaanse Oorlog (1950-53).