Koninklijk Nederlands-Indisch Leger

Het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) was het Nederlandse koloniale leger, dat bestond van 1830 tot 1950. In tegenstelling tot de Koninklijke Landmacht, die onder het Ministerie van Oorlog viel, ressorteerde het KNIL onder het Ministerie van Koloniën en bestond uitsluitend uit beroepsmilitairen (of militairen uit het Nederlandse leger die voor een bepaalde periode bij het KNIL gedetacheerd waren).

Samenstelling en doel
Het KNIL werd in 1830 opgericht onder de naam "Nederlandsch-Oost-Indisch Leger". In 1832 werd het bij koninklijk besluit losgemaakt van de Nederlandse landmacht en in 1836 verkreeg het leger het predicaat "koninklijk". De reden van bestaan van het leger was om bepaalde gebiedsdelen in de Nederlands-Indische archipel onder druk van wapens, ofwel onder direct bestuur van het Nederlands-Indische gouvernement te kunnen brengen ofwel om die gebiedsdelen te dwingen het oppergezag van het Nederlands-Indische gouvernement te erkennen.

Het KNIL bestond in 1830 al voor de helft uit Indische militairen (bijvoorbeeld het Barisankorps van Madoera) en hun aantal groeide gestaag.

Na de Eerste Wereldoorlog bestond driekwart van het KNIL uit personen uit de Indische Archipel. Van hen was een meerderheid Javaan, maar er dienden ook veel Zuid-Molukkers in het KNIL. Een aparte groep vormden de Afrikaanse militairen (Belanda Hitam = Zwarte Nederlanders) die van 1830-1850 waren opgeroepen via de Nederlandse kolonie Elmina aan de Goudkust in West-Afrika (het huidige Ghana). Een minderheid in het KNIL bestond uit 'Europeanen': voornamelijk Nederlanders, maar ook veel Duitsers en Belgen, die tekenden om te dienen als 'koloniaal'. De werving geschiedde veelal via het Koloniaal Werfdepot te Harderwijk. Pas na 1900 stopte de werving van buitenlanders.

Historie
Het verdrag van 13 augustus 1814, gesloten met de koning van Engeland, leidde ertoe dat Nederland weer in het bezit kwam van de Nederlands-Indische Archipel; het verdrag trad op 19 augustus 1816 in werking; maar pas aan het begin van 1819 werd er actie ondernomen; er moesten expedities worden uitgezonden om Ternate en andere eilanden weer aan het Nederlandse gezag te onderwerpen. De Nederlands-Indische regering werd plechtig ingewijd; generaal Godert van der Capellen werd als gouverneur-generaal geïnstalleerd te Buitenzorg en oefende, in naam van de koning en onder diens oppertoezicht, volgens artikel 59 der constitutie, soevereine macht uit.

Onder toezicht van de landvoogd was het bestuur opgedragen aan residenten, gouverneurs en verdere ambtenaren. Het beheer der koloniale geldmiddelen berustte bij een hoofddirecteur van financiën en ter controle werd de Algemene Rekenkamer in stand gehouden. Java werd in drie arrondissementen verdeeld met als hoofdplaatsen Batavia, Semarang en Soerabaja, en in drie militaire afdelingen. De 21 residenties en assistent-residenties waren weer in regentschappen verdeeld; de Vorstenlanden Soerakarta of Solo en Jogjakarta waren onderworpen aan het Nederlands-Indische gouvernement, maar werden geregeerd door eigen vorsten.

Expedities van het KNIL in de negentiende eeuw
Nu de zaken staatkundig geregeld waren was de taak van het Nederlands-Indisch Leger om het Nederlandse gezag te doen eerbiedigen en zo nodig krachtdadig te handhaven. Hiertoe werden de volgende expedities uitgezonden en oorlogen gevoerd:


 * - Expedities naar Palembang:
 * - Eerste expeditie naar Palembang (21 augustus 1819) onder leiding van schout-bij-nacht Constantijn Johan Wolterbeek werd een mislukking.
 * - Tweede expeditie naar Palembang (begin 1821) onder leiding van Hendrik Merkus de Kock slaagde erin een overeenkomst met de sultan te sluiten.
 * - De Padri-oorlogen (1820-1837);
 * - De eerste Padri-oorlog (1821-1824) onder leiding van luitenant-generaal A.T. Raaff eindigde met een vredesverbond tussen het gouvernement en de padri's.
 * - De tweede Padri-oorlog (1824-1832) onder leiding van onder meer luitenant-kolonel Elout.
 * - De Verovering van Bondjol onder leiding van Andreas Victor Michiels betekende het einde van de Padri-oorlogen.
 * - De Expeditie naar de westkust van Borneo (1823) onder leiding van Hubert Joseph Jean Lambert de Stuers.
 * - De Boni-expedities in de jaren twintig:
 * - De eerste Boni-expeditie, onder leiding van Hubert Joseph Jean Lambert de Stuers, mislukte.
 * - De tweede Boni-expeditie van 20 januari 1825, onder leiding van Josephus Jacobus van Geen (de zogenaamde Makassaarse Expeditie) eindigde met het gewenste doel.
 * - De Java-oorlog (1825-1830) onder leiding van Hendrik Merkus de Kock.
 * - Het eerste deel van de Java-oorlog.
 * - Het tweede deel van de Java-oorlog.
 * - Het derde deel van de Java-oorlog.
 * - De Expeditie naar de westkust van Sumatra in 1831 onder leiding van Andreas Victor Michiels.
 * - De Opstand aan de westkust van Sumatra (1841) in 1841 werd onderdrukt door troepen onder leiding van Andreas Victor Michiels.
 * - De Bali-expedities:
 * - De Eerste expeditie naar Bali van 27 juni 1846 onder leiding van schout-bij-nacht Engelbertus Batavus van den Bosch was een gedeeltelijk succes.
 * - De Tweede Bali-expeditie onder leiding van Carel van der Wijck werd een mislukking.
 * - De Derde Bali-expeditie in 1849, onder leiding van Andreas Victor Michiels, beantwoordde aan de verwachtingen.
 * - De expeditie naar Bantam, in 1850, onder leiding van C.A. de Brauw.
 * - De expeditie naar de westerafdeling van Borneo, in 1850, onder meer onder leiding van Frederik Johannes Sorg.
 * - De Expedities naar de Palembangse Bovenlanden (1851-1859) onder leiding van C.A. de Brauw.
 * - De Expeditie tegen de Chinezen te Montrado (Borneo) onder leiding van A.J. Andresen.
 * - De Expeditie naar Nias (1855-1864) (onder meer) onder leiding van J.H. Crena en H.J. Fritzen.
 * - De expeditie naar de Lampongse districten (1856) onder leiding van J. A. Waleson.
 * - Diverse kleine expedities naar Timor, Flores, Siak, Ceram en Djambi (jaren vijftig).
 * - De Boni-expedities (1859 en 1860)
 * - De Eerste Boni-expeditie van 1859 ondere leiding van generaal-majoor E.C.C. Steinmetz en  na diens verwonding J.A. Waleson mislukte.
 * - De Tweede Boni-expeditie van 1859-1860 onder leiding van Jan van Swieten voldeed aan de verwachtingen.
 * - De oorlog in Bandjermasin, onder leiding van A.J. Andresen en Gustave Verspijck (1859-1863).
 * - De Expeditie naar de Pasoemah-landen onder leiding van luitenant-kolonel Koch (1864-1868).
 * - Diverse kleine expedities in de jaren zestig, onder meer naar de oost-kust van Sumatra (1865), naar Nias (1863), Ceram (1868), enz.
 * - De Atjeh-oorlog (vanaf 1873).
 * - De eerste Atjehexpeditie (1873) onder leiding van Johan Harmen Rudolf Köhler, na diens dood van Eeldert Christiaan van Daalen.
 * - De Tweede Atjehexpeditie (1873-1874) onder leiding van Jan van Swieten en Gustave Verspijck.
 * - De Atjeh-oorlog: onder leiding van kolonel Pel (1874-1876) onder leiding van Johannes Ludovicius Jakobus Hubertus Pel.
 * - De Atjeh-oorlog: de periode 1876-1877 onder leiding van G.B.T. Wiggers van Kerchem en A.J.E. Diemont.
 * - De Atjeh-oorlog: 1877-1881, onder leiding van Karel van der Heijden onder leiding van Karel van der Heijden.
 * - De Atjeh-oorlog: de periode van het civiele bestuur (1881-1883) onder Abraham Pruijs van der Hoeven.
 * - De De Atjeh-oorlog: voortzetting van de afwachtende politiek (1883-1892) onder (onder meer) F.P. Laging Tobias, H. Demmeni en H.K.F. van Teijn.
 * - De Edi-expeditie van 1890 onder leiding van H.K.F. van Teijn.
 * - De Atjeh-oorlog: de periode van verdere achteruitgang (1892-1896) onder leiding van generaal C. Deykerhoff.
 * - De Atjeh-oorlog: (1896-1901); een periode van offensief militair optreden onder leiding van J.W. Stemfoort, Jan Jacob Karel de Moulin, Jacobus Augustinus Vetter en Joannes van Heutsz.
 * - De Pedir-expeditie in 1897 en 1898 onder leiding van Joannes van Heutsz.
 * - De opstand der Chinezen in Mandor, Borneo (1884-1885) was een opstand onder de Chinezen, geholpen door de Dajakkers, te Borneo.
 * - De Opstand te Djambi was een opstand in Djambi (Sumatra) in 1885.
 * - De pacificatie van Lombok (1894) onder leiding van Jacobus Augustinus Vetter.
 * - De Militaire excursie naar Midden-Lombok was een strafexpeditie in 1897 onder leiding van G.A. Platt naar Midden Lombok.

Expedities van het KNIL in de twintigste eeuw

 * - De Atjeh-oorlog (vanaf 1873).
 * - De Atjeh-oorlog: de tocht van G.C.E. van Daalen door de Gajo-, Alas- en Bataklanden (1904) onder leiding van Gotfried Coenraad Ernst van Daalen.
 * - De Expeditie naar Korintji was een strafexpeditie naar Korintji in 1903 onder leiding van luitenant-kolonel der infanterie O.J.H. Bruijnis.

Tweede Wereldoorlog
Het KNIL beschikte vanaf de jaren twintig over een eigen Luchtvaartafdeling, de LA-KNIL geheten (vanaf 1939 ML-KNIL), zodat gemakkelijker en sneller steun aan de infanterie gegeven kon worden vanuit de lucht. In vergelijking met het Nederlandse leger was het KNIL aan het begin van de Tweede Wereldoorlog modern uitgerust, onder andere met pantserwagens en tanks. Na de bezetting van Nederlands-Indië door de Japanners werden de manschappen van het KNIL krijgsgevangen gemaakt en werd een deel overgebracht naar Thailand om van daaruit te gaan werken aan de beruchte Birmaspoorweg.

Na de Tweede Wereldoorlog
Met de capitulatie van Japan op 15 augustus 1945 ontstond er een machtsvacuüm in Nederlands-Indie. Nederland was niet in staat om direct troepen te sturen en de Britten deden dit pas na enkele weken. Op 17 augustus roepen Soekarno en Mohammed Hatta de republiek Indonesie uit. KNIL- militairen waren als krijgsgevangenen verspreid over heel Zuidoost-Azië en Japan, velen waren ziek en verzwakt. Toch werden veel KNIL- militairen snel weer ingezet in de strijd tegen de nieuwe republiek tijdens de Politionele acties. Door deze acties kreeg Nederland kritiek van de Verenigde Naties en later ook van de Verenigde Staten. De VS dreigde dat ze de economische hulp, die Nederland kreeg voor de wederopbouw en het op peil brengen van de welvaart, zouden intrekken. Hierdoor ging Nederland weer aan tafel, wat uiteindelijk leidde tot de onafhankelijkheid van Indonesië in 1948. Het KNIL werd bij de soevereiniteitsoverdracht van Indonesië in juli 1950 opgeheven. Op dat moment stond de afkorting KNIL voor 'Koninklijk Nederlands-Indonesisch Leger'. In de Koninklijke Landmacht leven de tradities van het KNIL voort in het regiment Van Heutsz.

Rechtsherstel KNIL-militairen
Militairen die krijgsgevangen worden gemaakt krijgen normaal hun salaris doorbetaald of achteraf met terugwerkende kracht uitbetaald. Na de oorlog bleek dat Nederlands marinepersoneel wel, maar KNIL-militairen geen salaris kregen over de jaren dat ze in krijgsgevangenschap hadden gezeten. KNIL-militairen werden betaald door de toenmalige Nederlands-Indische regering, marinepersoneel werd direct door Nederland betaald. De Nederlandse regering erkent dat ze wel recht hebben op de achterstallige soldij, maar dat met de oprichting van de republiek Indonesië al deze plichten van de voormalige Nederlands-Indische regering heeft overgenomen. Dit zou betekenen dat Indonesië al deze oud-KNIL- militairen hun achterstallige soldij zou moeten betalen, hetgeen Indonesië echter niet doet. Oud-KNIL militairen stellen dat Nederland moet betalen, omdat zij toen voor Nederland en niet voor Indonesië vochten; ze vochten direct na de oorlog zelfs tegen de (door Nederland niet erkende) republiek Indonesië. Oud KNIL-militairen vechten tot op de dag van vandaag voor erkenning en uitbetaling van hun achterstallige soldij.

Meer informatie en externe links

 * KNIL Uniformen etc 1945-1950
 * http://www.minvws.nl/nieuwsberichten/ohw/2007/rechtsherstel-knil-militairen.asp
 * http://members.upc.nl/rvandenbroeke/archief43.htm (m.b.t. ereschuld)