Pieter Menten

Pieter Nicolaas Menten (Rotterdam, 26 mei 1899 - Loosdrecht, 14 november 1987) was een Nederlandse kunsthandelaar. Hij groeide op in een welgestelde Rotterdamse familie en vestigde zich in Polen als zakenman. Dat hij in 1941, nadat Duitsland grote delen van Polen had veroverd, lid van de SS zou zijn geworden, is een fabeltje, ondanks de foto, waarop hij trots in uniform poseert. Ten eerste was hij te klein, ten tweede was hij te oud. Wel hielp hij de bezetter als tolk, maar al snel was hij betrokken bij de aankoop van en handel in geroofde kunst, veelal uit het bezit van op transport gestelde of geëxecuteerde Joden.

Levensloop
In 1949 moest hij terecht staan op beschuldiging van collaboratie, het roven van kunst, en omdat hij zich in vreemde krijgsdienst zou hebben begeven. Zijn advocaat L.G. Kortenhorst, tegelijkertijd voorzitter van de Tweede Kamer, wist Menten van de meeste beschuldigingen vrij te pleiten. Menten werd tenslotte veroordeeld tot acht maanden gevangenisstraf, hetgeen gelijk stond aan de lengte van zijn voorarrest.

Later leefde hij in weelde in Blaricum, waar hij relaties opbouwde met bekende Nederlanders. Naar schatting was hij Nederlands zesde persoon in rijkdom, zonder dat duidelijk werd waar deze rijkdom vandaan kwam. In 1976 kwam 'De Zaak Menten' opnieuw aan het rollen, toen Menten kunstwerken wilde laten veilen.

Na publicaties van de journalist Hans Knoop in diens weekblad Accent in juni 1976 dat Menten een oorlogsmisdadiger zou zijn, werd er door justitie na grote druk van de media (opnieuw) een onderzoek ingesteld naar het verleden van laatstgenoemde, en enkele maanden later een arrestatiebevel tegen hem uitgevaardigd. Menten was evenwel naar Zwitserland gevlucht, waar hij in december 1976 werd gearresteerd. Nadat hij was uitgeleverd, werd hij in december 1977 tot 15 jaar gevangennisstraf veroordeeld, in mei 1978 evenwel vrijgesproken. In juli 1980 werd hij in laatste instantie toch tot 10 jaar gevangennisstraf veroordeeld wegens oorlogsmisdaden. In 1985 kwam hij vervroegd vrij. In de tussentijd was zijn landhuis in Blaricum door 'onbekenden' in brand gestoken. Daarvoor is nooit iemand gearresteerd.

Literatuur

 * Hans Knoop: De zaak Menten (1977) ISBN 9023002709

Externe links

 * Biografie in het Biografisch Woordenboek van Nederland
 * De zaak Menten in Andere Tijden van de VPRO