Slag bij Leuthen

Leuthen is een dorp op 15 km ten westen van Breslau in Silezië (voorm. Duits gebied, tegenwoordig Pools) en in de historie vooral bekend door de Slag bij Leuthen tijdens de Zevenjarige Oorlog, toen Frederik de Grote op 5 dec. 1757 prins Karl van Lotharingen versloeg.

Na de overwinning bij Rossbach (5 nov. 1757) haastte de koning zich naar Silezië, om de oprukkende Oostenrijkers een halt toe te roepen. Toen hij op 28 nov. te Parchwitz arriveerde, kwam Zieten hem tegemoet met de restanten van het korps van de hertog van Bevern; hij marcheerde hierop op 4 dec. met 33.000 man (waaronder 12.000 ruiters) en 167 stukken geschut de vijand tegemoet. Op 5 dec. wierp hij generaal Nostitz, die met vijf cavalerieregimenten bij Borne stond, terug en kreeg nu zicht op de vijandelijke stelling (82.000 man met 210 stukken geschut), die zich uitstrekte over een breed front, Leuthen voor het centrum, van Nippern (Lucchesi) via Frobelwitz (Daun) tot Sagschütz (Nádasdy), de rivier de Weistritz in de rug, de linkervleugel teruggebogen en door een zware batterij versterkt.

Hij marcheerde in linies in open colonnes rechtsaf, aan het vijandelijke front voorbij. De Oostenrijkse generaals geloofden niet, ondanks de waarschuwingen van Daun, dat er een aanval zou volgen. Voor de vijandelijke linkervleugel aangekomen, liet de koning inzwenken en door generaal Wedel met negen bataljons in eerste linie de dorpen in de nabijheid aanvallen. Zijn cavalerie van de rechtervleugel rukte voorwaarts; de infanterie volgde en veroverde tegen 1 uur 's middags de hoogte van Sagschütz, en weldra was de vijand overweldigd en zijn linkervleugel verslagen.

Prins Karl van Lotharingen wilde althans met het centrum bij Leuthen standhouden. De troepen van Nádasdy en Daun werden hier geconcentreerd; een grote geschutsbatterij werd achter het dorp opgesteld en dit sterk bezet. De koning liet zijn infanterie gestaffeld van de rechtervleugel optrekken, waardoor de linker teruggehouden werd en een zogeheten schuine slagorde ontstond. Leuthen werd door de steeds verder opdringende bataljons aangevallen en na een gevecht van een half uur ingenomen. De linkervleugel was ondertussen langzaam gevolgd, en werd door de Oostenrijkse cavalerie van de rechtervleugel onder Lucchesi om 4 uur 's middags aangevallen, maar door de Pruisische cavalerie onder Driesen verslagen; Lucchesi sneuvelde, en de Oostenrijkse infanterie sloeg in wilde paniek op de vlucht. De koning leidde de achtervolging en deed dit met zulk een inzet, dat hij zijn begeleiders kwijtraakte en bij het slot van Lissa bijna in handen van de Oostenrijkse legerstaf viel.

Het resultaat van deze slag was 12.300 gevangenen, waaronder 308 officieren, 116 stukken geschut, 51 banieren en 4.000 wagens, het uiteenvallen van het Oostenrijkse leger en de herovering van Silezië, met uitzondering van Schweidnitz.

Lit.: Gerber, P.: Die Schlacht bei Leuthen (1901); Grosser Generalstab (red.): Die Kriege Friedrichs des Grossen, [dl.] 3: Leuthen (1904); Exner/Baldamus: Schlachtenpläne, Nr. 3: Leuthen, 1:18.000 (1901).