Anton von Lipthay

Anton Freiherr von Lipthay (ook Lipthay de Kisfalud, ook geschreven Liptay), Oostenrijks generaal, * Szécseny (Hongarije), 1745, † Padua, 17 febr. 1800. Trad in 1864 in dienst van de Hongaarse garde. Bij het begin van de Beierse Successieoorlog, 1778, was L. kapitein, en bij het begin van de oorlog met de Turken, 1788, majoor. Hier kreeg L. het bevel, de schans bij Uj-Palánka op de linker (noordelijke) oever van de Donau te bezetten en te voorkomen, dat de vijand de bergen overkwam. L. stelde 1500 meter van de schans twee batterijen op en verijdelde daarmee diens voornemen. 19 okt. begon de aanval op de schans van Uj-Palánka. L., die de omgeving goed kende, kreeg opdracht om eventuele landingspogingen over de Donau tegen te gaan. Met zijn detachement van 500 man slaagde hij daar niet alleen in, hij sneed de landingstroepen van de redoute af, bracht geschut in stelling, en viel met een deel van zijn troepen de redoute aan. Driemaal liepen ze vergeefs storm, en juist wilde L. het met twee extra compagnieën voor de vierde keer proberen, toen de vijand zich overgaf. Enkele dagen later, op 30 oktober, veroverde L. bij het eiland Gissilowa een landingsvaartuig met twee kanonnen. In de nacht van 5 op 6 nov. ondernam L., inmiddels luitenant-kolonel, met 100 man van het regiment en 200 man van een vrijkorps, een operatie bij Gradistje (Veliko-Gradište) in vijandelijk gebied om de geslonken voedselvoorraden aan te vullen, en keerde met rijke buit terug. Deze wapenfeiten leverden hem het ridderkruis op.

In het jaar dat volgde, 1789, verdedigde hij met zijn bataljon eerst Uj-Palánka, daarna Gladowa, en leverde met de Turken een glansrijk gevecht bij Negotin. Aan zijn behoedzaamheid en moedige gedrag was het te danken, dat niet alleen het plan van de vijand om Orsova van proviand te voorzien werd verijdeld, maar ook Krain gezuiverd werd van vijanden en weer geheel in Oostenrijks bezit kwam. L. had met 2.440 man 5.000 Turken op de vlucht gejaagd. De keizer benoemde hem daarop tot kolonel.

In jan. 1793 werd L. ingedeeld bij infanterieregiment "Reisky" nr. 13 en reeds in mei 1794 volgde zijn bevordering tot generaal-majoor. Als zodanig was hij commandant van een brigade bij het leger in Italië en toonde hij nogmaals aan uit het goede hout gesneden te zijn, zoals bij Castiglione (5 aug. 1796), waar hij zwaar gewond raakte. Hierna werd hij bevelhebber in Tirol en van het volksleger, welk commando hij echter in mrt. 1797 wegens ziekte moest neerleggen.

De veldtocht van 1799 voerde L. wederom naar het strijdtoneel in Italië. Sinds sept. luitenant-veldmaarschalk, kreeg hij een divisie onder zijn hoede. In het felle treffen bij Verona (26 mrt. 1799) raakte hij opnieuw zwaar gewond en moest, niet meer in staat de strijd voort te zetten, naar Padua vervoerd worden voor behandeling, waar hij 17 febr. 1800 overleed.

Lit.: Wurzbach, Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich, dl. 15, 1866; Hirtenfeld, Der Militär-Maria-Theresien-Orden und seine Mitglieder, 1857.